“Maaş”rezaleti

, , Sende yorum yap

Basbakan Vekili Çiller “maas öderken rekor kirdik” diyor. Türkiye Cumhuriyeti’nde bir bayram öncesi üç gün içinde hükümetin memurlarina isçi ve emeklilerine ayliklarini ödemesi “basari” sayiliyor. Ekonomide para banka sistemi bütünü ile “silkelene silkelene” çikan para ile “sadece bir aylik maas ve ücret” ödenebiliyor!..
Ya bu ekonomi ve bu para-banka sistemi kamu memur ve ücretlilerinin bir ayliklari ödemeyecek kadar güçsüz, ya da memur ve ücretlilerin öde-meleri bu ekonominin vebu para-banka sisteminin kaldiramayacagi kadar agir.
Ama “rezaletin büyügü” surada: “Bu ülkenin para-banka sisteminin tüm kaynaklari maas ve ücret ödemesinde tüketiliyor ise, bu ülkede yatirim ne ile yapilacak, üretim hangi para ile yapilacak?
Maasi Merkez Bankasi ödedi
Hükümetin nakit açigi ve maas için para ihtiyaci nedeniyle 9 Nisan’da 455 trilyon lira olan emisyon 686 trilyon liraya tirmandi. Piyasaya 5 günde 230 trilyon lira pompalandi.
Hazine’nin Merkez Bankasi’ndan çekebilecegi kredinin (avansin) bir siniri var. Bu sinir Bütçe rakamina göre belirleniyor. Hazine bir haftada 107 trilyon lira çekerek bayram öncesi sinira dayandi. Merkez Bankasi’ndaki kredi bakiyesini 491 trilyon liraya çikardi. Normal olarak Merkez Ban-kasi’nin bunun disinda hükümete maas için ve diger ihtiyaçlari için para verememesi gerekir.
Ama “zorlaninca çare tükenmez”! Merkez Bankasi hükümete (Hazineye) dogrudan kredi vermedi de bankalara bir haftada 210 trilyon lira para verdi. Ziraat Bankasi bu parayi yüksek faiz ile bankalardan topladi. Ve de böylece maaslari Ziraat Bankasi ödeyebildi.
Faizle toplanan para ile maas ödeniyor
Bankalar parayi Merkez Bankasi’na belli bir faiz ödeyerek “kiraliyor”lar. Sonra bu faizin üzerine belli bir ekleme yaparak ayni parayi Ziraat Bankasi’na satiyorlar.
Ziraat Bankasi “telas ve saskinlik ve de çaresizlik içinde” “para bulunsun da faizi ne olur ise olsun” diye çirpininca, bankalar bu “yagli balli” müsteriye sadece kasalarindaki parayi ve de Merkez Bankasi’ndan aldiklari parayi satmakla kalmiyor, mevcut dövizleri Türk Lirasina çevirip onu da devrediyorlar.
Ziraat Bankasi’na bu paralar yetmeyince bankanin subeleri varlikli müsterilerine “haber saliyor!…” Tezgah alti yüksek faiz ile mevduat toplaniyor.
Bütün bunlar ne için? Bir aylik maas ve ücret ödemesi için.
Faizin faturasini enflasyon temizleyecek Para bulundu. Bir aylik maas ve ücretler ödendi… Ziraat Bankasi kasasina giren çikan bu paralarin faiz yükü bankada kaldi. Geri dönmeyecek bir paranin faiz yükünü bir banka nasil tasir? Bu faizi hangi geliri ile öder? Ya “ana para” ne olacak? Ana para denilen sey, Ziraat Bankasi’nin halktan topladigi mevduat bankalardan aldigi borç para. Bunlar bir aylik maas ve ücret olarak kasadan çikti gitti. Ama bu paranin borçlusu Ziraat Bankasi. Mevduat sahibine borçlu, bankalara borçlu… Vadesinde veya istenildiginde bu parayi ödeyecek.
Maas sorununu çözmeden üretim ekonomisine geçmek imkansiz
Sayin Okuyucularim sistem kilitlendi. Sistemi kilitleyen bir çok neden var ama “maas ve ücret” konusundaki sorun, personel ödemelerinin toplam Devlet Bütçesi’nin yüzde 45’ini yutar hale gelmesidir. On yil önce Devlet Bütçesi’nin yüzde 23’ü personel ödemelerine yetiyordu.
Kime sorsaniz kamu personeline yapilan ödemelerin yetersizligini söyler. Kamu personeline yapilan ödemeleri katlarsaniz bile memura, emekliye “insana yarasir bir hayat seviyesine ulasma imkani saglayamazsiniz.”
Ama bir gerçek daha var. Kamu personeline yüzde yüz zam yapilsa Devlet Bütçesi’nin tamami maas ve ücrete yetmeyecek. Devlet Bütçesi’ni ikiye katlamanin ise imkani yok. Bu kadar vergi top-layabiliyorsunuz… Çikiniz bakalim isin içinden… Bütçenin büyümesi, vergi gelirlerinin artmasi yatirimin ve üretimin artmasina bagli. Kaynaklarin büyük kismi personel ödemelerine ve cari harcamalara gidince yatirim üretim artamiyor. Yatirim üretim artmayinca vergi geliri artamiyor. Vergi geliri artamayinca devlet para bulamiyor. Türkiye iste bu çemberler içine sıkışıp kalmis durumda…
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap