Krizi dövizle karşılıyoruz

, , Sende yorum yap

Kriz yayiliyor. Ülkeler ya iç borçlarini ödeyemediginden ya da döviz sorunundan krize giriyor. – Türkiye’de kamu finansman açigi devam ediyor, hatta büyüyor. Bu yüzden Hazine borçlanmayi tirmandiriyor. Ama Hazine bugüne kadar çarki çevirmeyi basardi. Bugüne kadar iç borç yüzünden krize girilmedi. Kisa dönemde bu nedenle krize girilmez.
– Ülkeler sabit döviz kurunun dengesinin bozulmasi nedeniyle devalüasyon yapiyor veya yapmadiklarinda krize giriyor. Veya büyük miktarda “sicak döviz kaçisi” ülkeleri krize sokuyor. Bizim sistemde kur devamli ayarlaniyor. Devalüasyona gerek yok. Günlük ayarlamalarla denge korunuyor. Yabanci yatirimcinin Türkiye’deki “sicak parasi”, ekonomiyi sarsacak boyuta ulasmadi. Tamami çiksa ekonomi bunu hazmedebilir.
Bütün bunlarin üzerine iki avantajimiz daha var:
– Döviz Rezervimiz bizi en az iki yil her türlü olumsuz kosulda ayakta tutabilir. (Yeter ki Hükümetin yanlis bir kararina dayali olarak halk dövize hücum etmesin!..)
– Ödemeler dengemiz çok çok çok güzel.
Sayin okuyucularima bugün “Ödemeler Dengesi”nin güzelliginin ne anlama geldigini açiklamak istiyorum.
Ödemeler Dengesi (açik ve basit anlatimiyla Döviz Bilançosu) bir ülkenin “Döviz Karnesi”dir. Yabancilar bir ülkenin öncelikle Döviz Karnesi’ne bakarak o ülke hakkinda karar verdiler. Döviz Karnesi iki bölümden olusur. Birinci bölümü “Cari islemler” (Olagan döviz gelir giderleri) hesabidir.
Bu hesabin bir yanina döviz gelirleri, öbür yanina dis borç faizleri dahil döviz giderleri yazilir. Gelir ile gider arasindaki fark ülkenin döviz açigini gösterir.
Merkez Bankamiz, dün (tam zamaninda) Ödemeler Dengesi tablosunu yayinladi. 1998 yili ilk 6 aylik dönemine ait rakamlara göre Türkiye’nin Cari islemler (olagan döviz gelir gideri) açigi 1.5 milyar dolar. Geçen yilin ayni döneminmde açik 2.3 milyar dolardi.
Demek ki Türkiye tüm olumsuz kosullara ragmen döviz açigini azaltmayi basariyor. Bu çok iyi bir puan.
Ülkeler döviz açiklarinin büyüklügü ve de bu açigi kapatamadiklari için döviz krizine girer. Acaba Türkiye 1998 yilinin ilk 6 ayinda l .5 milyar dolar döviz açigina karsilik ne kadar döviz bulabilmis. Bunu da, Ödemeler Dengesi hesabinin ikinci bölümü olan “sermaye hareketleri” hesabindan izleyebiliriz. Sermaye Hareketleri bir ülkeye, “Yabanci sermaye yatirimi, yabancilarin portföy yatirimi, kisa ve uzun vadeli dis kredi” olarak giren dövizler toplamini gösterir. Bu dövizlerle ülkenin döviz açigi kapatilir. Giren döviz açiktan fazla ise, fazlalik döviz rezervine eklenir. Az ise, eksik bölüm döviz rezervinden karsilanir. 1998 yilinin ilk 6 ayinda “Sermaye Hareketleri” ile Türkiye’ye 7.8 milyar dolar döviz girisi oldu. (Geçen yil ayni dönemde döviz girisi 4.9 milyar dolar idi.) 1.8 milyar dolar da “nereden geldigi belli olmayan” döviz var. Etti mi 9.6 milyar dolar döviz. Açik ise 1.5 milyar dolar. Alti ayda fazladan gelen 8. l milyar dolar döviz rezervlere eklendi. Bundan iyisi can sagligi!..
Bizim kalkip da, “kriz bizi hiç mi hiç etkilemez!” dememize imkan yok ama… Kriz karsisinda durumumuzu bilelim. Avantajlarimizi kullanarak kriz döneminden kazançli çikmaya bakalim .
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap