İyimserlik iyidir (…devamı gelse!)

, , Sende yorum yap

Karadenizli’nin mezar tasindaki yaziyi unutmayiniz: “…Iyisun, iyisun… Çok, çok iyisun deyip duruyordunuz… Ha, öyle idi ise, simdi bana ne oldi?” Iyimserlik iyidir. Ama devam etmesi için bir seylerin olmasi, bir seylerin iyiye gitmesi gerekir.
Iyimserlik insanlarin gelecek hakkindaki bekleyislerine dayanir. Insanlar fiyatlarin gelecekte, bugünkü çizginin altina inecegine inanir ise, bu bekleyise dayali olarak daha düsük faize razi olur. Faiz düsünce dövizin fiyat artisi da yavaslar. Faiz ve döviz ucuzlayinca ve ekonomide islerin açilacagi bekleyisi yayilinca mütesebbis/isadami kredi kullanmaktan, dövizle borçlanmaktan korkmaz. Daha çok yatirim yapar. Üretimi artirir. Istihdam imkanlarini çogaltir.
Böyle bir ortam, ekonomide radikal (köklü) tedbirler almaya niyeti, hazirligi, gücü olanlara bulunmaz firsat yaratir. Iste böyle bir ortamda özellestirme hizla yapilabilir. Içi borçlanmada yapisal degisiklik gerçeklestirilebilir. Kamu açiklarini kapatmak için harcamalar kisilabilir. Sosyal güvenlik reformu yapilabilir.
Amma ve lâkin, ekonomi düzeliyor diyerek iyimserlik pompalandiktan ve iyimser bir hava yaratildiktan sonra, “eski hamam, eski tas”, kamu harcamalari sürdürülür, özellestirmeden gelen kaynaklar cari harcama artislarinda kullanilir, ucuzlayan faiz, daha çok iç borçlanma ile daha fazla harcama yapmayi tesvik ederse, nasil olsa bol para gelmeye basladi düsüncesiyle vergi reformu, sosyal güvenlik reformu, kamu bankalarinin özellestirilmesi isleri rafa kaldirilirsa, üç vakite kalmaz, “takke düser, kel görünür”. Unutmayiniz:
– Kamunun finansman açigi kapatilmadikça, iç borçda yapisal degisim gerçeklestirilmedikçe, Hükümetler para basmaya mecburdur.
– Ekonomi yüzde 8 büyürken Hükümetler piyasaya yüzde 98 para sürer ise, o yil fiyatlarin yüzde 90 dolayinda artmasini kimse önleyemez.
Ne kadar iyimserlik pompalanirsa pompalansin, isadamlarina zam yapmamalari için ne kadar yalvarilirsa yalvarilsin, kamu kesiminde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatlari ne kadar dondurulursa dondurulsun, enflsayon parasal talepteki büyüme ölçüsünde artar. Bu ekonominin “raconudur”.
Iyimserligin devam edebilmesi için, iyimser ortamin yarattigi imkanlarin kisa sürede degerlendirilmesi gerekir.
Su veya bu sekilde, su veya bu kaynaktan pompalanan iyimser havaya kapilip, “…Yallah… Masallah… Her sey iyiye gidiyor. Isler düzeldi. Bu artik böyle gider… Bir sey yapmaya gerek kalmadi!..” seklinde düsünenler “üç vakite kadar” (Üç gün mü desem, üç hafta mi desem… Ama desem desem en fazla üç ay diyebilirim…) yanildiklarini görürler.
O zaman Karadenizli’nin sorusu onlara yöneltilir: “…Her sey iyi… Her sey düzeldi diyordunuz… Ha öyle ise bu ekonomi ne durumda?”
(…Tatlinin üzerine sirke dökmüs duruma düsmek iyi bir sey degil ama, bir iktisatçi olarak, “hissi” degil “akilci” tahminlere agirlik vermek, “temenni”den öte, “olabilecekleri” anlatmak sorumlulugunu tasiyorum. Insallah “karamsar” tahminlerim yanlis çikar. Üç ay sonra ben de bu sütunda “özür dilerim.”)
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap