Esma Sultan

, , Sende yorum yap

Mülkiyeti Taksim’deki Marmara Oteli’nin sahiplerine geçen Esma Sultan Yalisi bahçesinde oturmali 900 kisiye, ayakta 2 bin kisiye servis yapilabiliyor. Ikramin zenginligine göre kisi basina ödenen rakam degisiyor. En ucuz ikramin faturasi kisi basina 65 dolar karsiligi Türk Lirasi.
Çirag Sefasi, Bezm-i Çerag, Çerag Alemi, ilkbahar ve ilkyazda saray ve yali bahçelerinde kandil isiginda yapilan sazli sözlü eglencelere verilen isim imis. Ortaköy, Besiktas arasindaki yali semtinde bulunan Nevsehirli ibrahim Pasa’nin sahil sarayinin bahçesinde Lale Devri (1713-1730) boyunca sik sik çiragan eglenceleri düzenlenirmis. Bu yali semti ve ardindaki caddede “Çirag Sefasi”na mekân olan yalisaraylar “yüz-suyu hürmetine” “Çiragan” adini almis. (Bu bilgileri Necdet Sakaoglu’nun Istanbul Ansiklopedisi için yaptigi arastirmadan aktariyorum.)
Çiragan semtindeki ahsap yali saraylar üne kavusunca, Abdülaziz bugün yenilenen binayi yaptirmis. Ortadaki sarayin iki yanina Besiktas ve Ortaköy yönlerine dogru ek yapilar insa edilmis. Bu ek yapilar Fer’iye Saraylari (Ek Saraylari) olarak anilir olmus. Ortaköy’e dogru uzanan Fer’iye Saraylari Galatasaray Üniversitesi ve Kabatas Lisesi olarak kullaniliyor.
Fer’iye Saraylari Ortaköy’de sona erer. Ortaköy Cami-i’nden sonraki sahilsaraylarin ilki ise bugün Esma Sultan Yalisi diye anilan Tirnakçi Yalisi’dir. (Padisahlarin tirnaklarini kesen kimselere tirnakçi denilirdi. Tirnakçilar, padisahlarin tirnaklarini persembe günleri keserdi. Abdülhamit sarayda tirnakçilarin isine son verdi. Ortaköy’deki yalinin hangi tirnakçi tarafindan yaptirildigini ögrenemedim.)
Abdülmecid’in kizi küçük Esma Sultan (1778-1848) 10 yasma gelince, bu yali Esma Sultan’a tahsis edilmisti. Bogaziçi’nin en genis cepheli yalisi olarak bilinen Esma Sultan Yalisi yandi. Ayakta kalan dört duvari, çevreyi saran yeni binalar arasina sikismis, deniz kiyisi ise “çay bahçelerine” kiralanmis durumda.
Esma Sultan Yalisi’nin mülkiyeti Taksim’deki Marmara Oteli’nin sahiplerine geçti. Yanik binanin ayakta duran duvarlarini temizlediler. Bahçeyi düzenlediler. Simdi bu yanik saray ve bahçesi toplantilar için kiraya veriliyor. Esma Sultan Yalisi bahçesinde oturmali 900 kisiye, ayak-
ta 2 bin kisiye servis yapilabiliyormus. Ikramin zenginligine göre kisi basi harcama rakami degisirmis. En ucuz ikramin faturasi kisi basina 65 dolar karsiligi Türk Lirasi imis.
Esma Sultan Yalisi’nda geçenlerde Gastronomi ve Roti-sörler Zinciri Dernegi üyeleri için bir “yemek gösterisi” vardi. Bu dernegin üyeleri yiyecek, içecek, otel ve lokanta isleriyle ilgili yerli ve yabancilar. Yabancilarin çogu bu dernegin yurtdisindaki kardes kuruluslarinin üyeleri olup Türkiye’de görev yapanlar. Otel ve lokanta yöneticileri ve çalisanlari bu tip yemeklerde mutfak ve ikram yeteneklerini sergiliyor.
Marmara Oteli Müdürü Franco Minozzi, yardimcisi Cem Gündes, Yiyecek içecek Müdürü Ata Eremsoy, Esma Sultan Yalisi bahçesinde “yaz düzenlemesi” yapmislar.
Bir orkestra davet etmisler. Enbe Orkestrasi. Istanbul Devlet Opera ve Senfoni Orkestrasi üyelerinden Behzat Gerçeker ve Engin Titiz tarafindan kurulan orkestra 1960’li yillardan günümüze uzanan caz, pop, dans müziginin begeni toplayan sarkilari yorumluyor. Arjantin tangolarindan opera aryalarina, Napoliten müzikten, Amerikan halk müzigine kadar zengin bir repertuvarlari var.
(Enbe Orkestrasi’nin Armoni Kasetçilik tarafindan kayda alinan “Müzigimizle Evreni Kucakliyoruz” isimli bir kaset ve diskini satin almak mümkün.) Davette Enbe Orkestrasi müzigi esliginde davetlilere önce Bellini ikram edildi. Bellini, Venedik’deki Harry’s Bar tarifi ile hazirlanmis. Bu tarife göre, Bellini meyva suyu, seftali esasli beyaz rum, köpüklü sarap (Prosecco) ve bir limon parçasi karisimi ile hazirlaniyor. Giris olarak “taze mevsim baharatlari ile tatlandirilmis, somon ton baligi ve avokado Tartar” hazirlanmis. Ikinci yemek “Isot biberi, Raineri sizma zeytinyagi ve Balsamik sirkesi ile sote edilmis Akdeniz karidesleri ve deniz börülcesi” idi.
Ana yemek olarak her misafirin seçtigi balik, istedigi biçimde hazirlanip, ayni anda servis yapildi. Yemege katilanlara, giriste birer numara verilmisti. Deniz kenarinda bir sandalin içinde her tür deniz ürününe teshir olunuyordu. Misafirler bu deniz ürünlerinden seçtiginin üzerine numarasini ilistiriyor, nasil pisirilmesini tercih ettigini belirtiyordu. Balik servisi sirasinda bu seçime göre hazirlanmis balik tabaklan masalara ayni anda getirildi.
Yemekte Kavaklidere Selection 1996 ve Vernacci di Gi-mignano 1996 Castellini saraplari ikram edildi.
Tatli, Esma Sultan’in çok sevdigi rivayet olunan dondurma idi. Esma Sultan’in dondurmasi bal ve badem ile süslenmis, tabaginin yanma taze meyvalar dizilmisti. Tatlidan sonra 1991 ürünü Grahams Port sarabi ile, Mengen keçi peyniri, Urfa peyniri, Erzurum keçi peyniri, Van otlu peyniri servisi vardi.
Gastronomi ve Rotisörler Zinciri Dernegi Baskani Atok ilhan ve dernegin yemek uzmani üyeleri sef Sedat Özkan ile yardimcilari Mehmet Yavuz, Erdal Sönmez ve Halil Kaya’yi, yemeklerin ve tatlinin hazirlanmasindaki basarilari nedeniyle tebrik ettiler.
Önce tütün sonra kömür deposu
Sultan Abdülhamid’in kizi olan Esma Sultan 1778 yilinda dogdu. 1792 yilinda henüz 14 yasinda iken Amiral Hüseyin Pasa ile evlendi, özel yasaminda renkli ve canli kisiligi ile tanindi. Mevsimlere göre Divanyolu’ndaki sarayinda, Çamlica’daki köskünde, Bogaz’daki ve Eyüp’teki yalilarinda otururdu, istanbul’un en sik ve süslü kadiniydi. Esma Sultan Yalisi’nin hangi usta mimarin kaleminden çiktigi bilinmiyor, Istanbul’un gösterisli ve hüzün dolu yillarini yasayan bu yapi 1762 depreminde hasar gördü ve onarildi. Esma-Sultan’in ölümünden sonra yali sessizlige gömüldü. 1856 yilinda bir kivilcimin baslattigi yangin tarih sahnesine girdi. Dönemin mimari Nikagos Balyan, Esma Sultan’in ölümünden sonra Tirnakçizade ailesinin mülkiyetine geçen yaliyi onardi. 20. yüzyilin basinda Esma Sultan Yalisi tütün deposu olarak kullanilirdi. Daha sonraki yillarda da kömür deposu olarak kullanilan yali, 1972 yilinda geçirdigi yangindan sonra yalnizliga terkedildi. 1992 yilinda The Marmara Istanbul tarafindan aslina bagli kalinarak onarilan Esma Sultan Yalisi, olanca görkemi ve canliligiyla Ortaköy’ün özel korumali dokusuna ve Istanbul’un tarihi ve kültürel kimligine tekrar kazandirildi.
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap