Biz Rus’lardan Rus’lar bizden

, , Sende yorum yap

Bizim “Rusya Krizi”nden ögrenecegimiz çok sey var. Rus’larin da bizden ögrenecegi çok sey var.
– Kriz patladiginda Rusya’da enflasyon yüzde 10 dolayinda idi. Bizde Toptan Esya Fiyatlari Endeksi yillik yüzde 72 fiyat artisini gösteriyordu.
– Kriz patladiginda Rus’larin cari islemler dengesi (olagan döviz gelirleri ile giderleri arasindaki fark) sifir idi. Bizde cari islemler dengesi açiginin (döviz açiginin) 3.5 milyar dolar oldugu tahmin ediliyor. (Ödemeler Dengesi hesaplari henüz açiklanmadigindan, açik rakami tahmine dayaniyor.)
– Ruslar vergi yasalarini Duma’dan geçiremedi. Vergi toplayamiyor. Bu nedenle bütçeleri Milli Gelir’lerinin yüzde 6’si dolayinda açik veriyor. Bizde (IMF’e verilen bilgilere göre) 1998 bütçesi, Milli Gelir’in yüzde 10.4’ü oraninda açik verecek.
– Rusya’da ekonominin büyümesi “sifir”. Bu nedenle iç talep . baskisi söz konusu degil. Ekonominin döviz ihtiyaci ve ithalat baskisi yok. Bizde 1998 yilinda hedef alinan yüzde 3 oranindaki büyüme hedefinin üzerinde bir gelisme görülüyor. 1998 yilinda ekonominin en az yüzde 6 oraninda büyümesi bekleniyor. Bu oranda büyüme daha fazla talep, daha çok ithalat, daha çok döviz ihtiyaci, daha büyük cari islemler (döviz) açigi daha çok bütçe açigi, daha çok iç borçlanma daha çok enflasyon demek.
Böyle bir tabloda akil karistiran, ekonomik büyüklükleri daha olumsuz bir gelisme içinde olan Türkiye’nin ayakta kalmayi sürdürmesine karsin, Rusya’nin krizin tokatini yiyerek çökmesi.
Vergi toplayamayan Rusya’nin memur maaslari ile iç ve dis borçlan ödeyememesi sonucunda krize girdigi söyleniyor.
Burada da akil karistiran göstergeler var. Rusya, yüksek kredi notuna dayak olarak da piyasalardan kolaylikla, ucuz ve uzun vadeli dis kredi bulabildigine göre dis borç çarkini döndürmekte Türkiye’den daha sansli konumda idi.
Rusya vergi toplayamadigindan memur maasi ödeyemiyor ve de iç borç ödemelerini yerine getiremiyor deniliyor ama Rusya’nin bütçe açigi Milli Gelir’inin sadece yüzde 6’si oraninda. Vergi toplayan, memur maasi ödeyen, iç borç çarkini döndüren Türkiye’nin bütçe açigi Milli Gelir’inin yüzde 10.4’ünü asacak.
Bütün bunlar Türkiye’nin Rusya Krizi’ni daha ciddi biçimde izlemesinin ve degerlendirmesinin önemini ortaya koyuyor. Türkiye Rusya’nin krize neden ve nasil girdigini izleyip ders almak, tedbir almak zorundadir.
Kapali ekonomiden, serbest piyasa düzenine geçerken Türkiye, degisik darbogaz’lar ile karsilasti. Bu darbogaz’lari asmak için degisik tedbirler uyguladi. Önemli birikim ve deneyim sahibi oldu.
Bu deneyimleri ile krizden çikma çabalarindaki Rusya’nin yaninda yer almasi Türkiye’nin bu büyük ülke ile uzun dönemde saglam iliskiler kurmasina imkân verecek.
Bu çerçevede Devlet Bakani Günes Taner’in Merkez Bankasi Baskani Gazi Erçel ile Rusya’ya yapacagi gezi önem tasiyor .
Güngör URAS^

 

Sende yorum yap