Yahudiler “Filistin”e karşı Osmanlı devlet borçlarını ödemeyi önermişti

, , Sende yorum yap

1880’li yillarda Dogu Avrupa’da yahudilik merkezlerinde “Sibat Siyon Hareketi” adi ile baslatilan çalismalar sonucu Siyonizm’in ortaya çikisiyla Yahudiler tek hedefe yöneldi. Filistin’i ele geçirmek.
O yillar Filistin Osmanli imparatorlugu’nun bir parçasi idi. Siyonist siyasi hareket, dogrudan ve dolayli olarak 1882-1914 yillari arasinda Yahudi-ler’in toplu olarak Filistin’e göç etmeleri ve toprak sahibi olmalari için çalisti. Bu basarilama-yinca Türkiye toplu göç için ve de Yahudiler’in Istanbul yakinlarinda toplu olarak iskâni için çaba içine girdi.
Tarihin bu döneminde olan biteni israil’in “Bar Han Üniversitesi” nden “Jossef Kats” arastirmis. Jossef Kats’in arastirmasinin tamamini Abdullah Davu-doglu Türkçe’ye çevirmis. Isla-mi ilimler ve Sanatlar Vakfi’nin yayin organi “Akademya”nin sekizinci sayisinda yayinlanan bu arastirmadaki ilginç bilgileri sayin okuyucularima özetleyeyim de, tarihimizin bilinmeyen bir kesitinde olan bitenden haberleri olsun.
Osmanli yönetimi, göçmenlerin Osmanli vatandasi olmayi kabul etmeleri sartiyla imparatorlugun istedikleri yerinde yerlesmelerine ve toprak sahibi olmalarina izin veriyordu.
Filistin’de milli bir vatan olusturmak için Siyonist Yahudiler’in Rusya ve Dogu Avrupa’dan Filistin’e organize bir göç hareketini baslatmasindan kisa bir süre sonra Osmanli yönetimi Yahudiler’in Filistin’de toprak edinmesini ve yerlesmesini yasaklayan bir kanun çikardi. Osmanli yönetimi kapitülas-
yon anlasmasinin semsiyesi altinda nüfuzlarini arttiran Avrupalilar’in sayilarinin çogalmasini istemiyordu. Daha önemlisi toprak kaybina yol açacak toplu bir Yahudi iskanindan çekiniyordu. Fakat Osmanli yönetimi Avrupa devletlerinin baskisiyla 1888 yilinda çikarilan bir kararnameye dayali olarak toplu göç halinde olmamak sartiyla Yahu-diler’in Filistin’e yerlesmelerine göz yummak zorunda kaldi. Fakat 1890’larda göç yeniden yasaklandi.
Bütün bu yasaklara ragmen Yahudiler Filistin’de toplanmayi ve toprak sahibi olmayi becerdi. 1897 yilinda Dr. Theodore Henzl tarafindan resmi Siyonist teskilatinin kurulmasindan sonra Yahudiler göç konusunda baskilarini arttirdi. Dr Herzl, 1904 yilindan ölünceye kadar Türkiye’ye çok sayida seyahat yapti. Osmanli yönetiminin ileri gelenleri ile ve II. Abdülhamid ile görüstü. Sultan’a teklifi, Yahudiler’e Filistin’de tam bir özerklik taninmasina karsilik, Siyonist hareketin Osmanli imparatorlugu’nun tüm mali islerinin düzenlenmesini üstlenmesi idi. Bu düzenleme, büyük devletlerden alinan borçlarin ödenmesini de kapsiyordu.
Osmanli yönetimi bu teklifi iki nedenle benimseyemedi: (1) Siyonist hareketin Osmanlilar’in tüm borçlarini karsilayabilecek kaynaklara sahip olduguna inanilmiyordu. (2) Girit isyani, Ermeni isyani, Iran ve Yemen sorunlari karsisinda parçalanma tehlikesiyle karsilasan imparatorluk, Yahudiler için Filistin topraklarindan feragat ermeyi göze alamiyordu.
1907 yilinda Osmanlilar’in mali sorunlari artinca Behar
Efendi Siyonist teskilat ile temasa geçti. Siyonist yönetimi bir mektup ile “Filistin’de tarimla ugrasacak 50 bin Yahudi ailesine iskan ve toprak sahibi olma izini verilmesi karsiligi Sultan’a 50 milyon frank ödeme” vaadinde bulundu. Bu mektuba cevaben “imparatorluk hazinesine 26 milyon sterlin veya 42 milyon dolar (Siyonistler’nin teklifinin 13 kah) para yatirildiginda Filistin’e göç meselesinin görüsülebilecegi” bildirildi.
Bütün bunlar olurken Filistin’e Yahudi göçü sürüyordu. 1904 yilinda Osmanli yönetiminin istanbul’dan izin alinmadan yabancilara arsa satisinin yapilamayacagi dogrultusundaki kararina ragmen Misir yolu ile Filistin’e giris yapan Yahudiler toprak satin aliyordu. Jön Türkler devriminin arefesinde (1908 yilinda) Filistin’de 26 Yahudi tarim yerlesimi kurulmustu. 400 bin dönüm tarim arazisi Yahu-diler’in mülkiyetindeydi. Filistin’e 75 bin Yahudi yerlesmisti.
Siyonist hareket, Jön-Türk devriminden sonra yurtdisindan sürdürülen baskiyi istanbul’a tasidi. Istanbul’da Filistin göçünü finanse edecek ve siyasi çalismalari destekleyecek banka açildi. Gazete çikarildi. “Siyonist özlemlerinin Osmanli imparatorlugu’nun çikarlarinin tamamlayicisi oldugu propagandalari yapildi. 1908-1911 yillarinda Siyonist hareket politika degistirdi. Türkiye’de siyasi gücü ve etkinligi artirmak arayisinda, Filistin’e gitmeleri engellenenlerin, istanbul dolaylarinda toplu iskanlari ve de Anadolu’nun belli bölgelerinde büyük Yahudi yerlesimleri olusturulmasi politikasi benimsendi. Ancak bu politika Yahudiler’den tepki gördü. Osmanli yönetimi italya ve Balkan savaslarinin getirdigi mali sikinti nedeniyle Filistin arazilerini Yahudiler’e satmayi teklif etti. Bu teklifi sonra geri aldi. birinci Dünya Harbi çiktiktan sonra Siyonist hareketin zaten Osmanlilar’a ihtiyaci kalmadi. Filistin sorununu baska yollardan çözdüler.
Ben konuyu özetledim. Arastirmanin tamami ilgi çekici. Meraklilarina okumalarini tavsiye ederim.
p>

 

Sende yorum yap