Yabancı petrolcüler Doğu Anadolu’dan kaçtı gitti

, , Sende yorum yap

Shell Dogu Anadolu’daki petrol sahalarini ve üretim tesislerini satti gitti. Mobil Dogu Anadolu’daki petrol sahalarini ve üretim tesislerini satti gitti. Açiklanan sebep: Petrol sahalarinin ekonomik bakimdan verimli olmamasi. Gerçek sebep: Terör korkusu. Önemli bir açiklama. Shell ve Mobil Dogu Anadolu’dan kaçiyor, Türkiye’deki petrol sahalarini satiyor, petrol üreme faaliyetlerini durduruyor ama, Türkiye pazarindan çekilmiyor.
Bakiniz bu iki sey farkli sey: Türkiye için önemli olan teknoloji ve sermaye birikimi büyük yabanci sirketlerin Türkiye topraklarinda petrol aramasi, petrol çikarmasi çok önemli bir üretim faaliyetidir. Ülke yararina bir faaliyettir.
Halbuki yabanci petrol sirketleri için önemli olan pazarlama faaliyetidir. Petrol ithalati, petrol ürünleri, özellikle benzin, mazot, fuel-oil ve de özellikle yag satimidir. Bu pazarlarda payin arttirilmasidir. Verimsiz petrol sahalarinda petrol aramak ve üretmeye çalismak ise bir külfettir. Shell ve Mobil, Türkiye’deki petrol arama ve ham petrol üretme faaliyetlerini satip bu isten çikiyorlar ama, Türkiye’den çikmiyorlar. Petrol ürünleri ve yag pazarinda kaliyorlar. Bunlari disaridan getirip sarmaya devam edecekler.
Acaba Shell ve Mobil Dogu Anadolu’daki petrol sahalarini ve üretim tesislerini birakip neden kaçtilar?
Teröristler Mobil’in 1993 yilinda 2 mühendisini öldürdü. 7 isçisini kaçirdi. 1956 yilindan bu yana Dogu Anadolu’da petrol arama ve üretim faaliyetini sürdüren Mobil bu olay üzerine Dogu Anadolu’daki isletme faaliyetini bir Türk araci sirkete devretti. Ankara’da 7 kisilik bir kadro ile isleri askiya aldi. Ve de sonunda satip elini etegini çekti.
Sahaban, Kürkan, Geyiktepe, Beykan ve Devegeçidi’ndeki Shell’in petrol üre-
tim sahalarinda 150 kuyusunda 170 isçi, 70 yönetici üretim yapiyordu.
Sadece Lice yakinlarindaki Katin ve Barbes sahalarindaki petrol üretimi teröristlerin saldirilari nedeniyle kapatilmisti.
Shell’in ayrica TPAO ile Bismil yakinlarindaki Kas-tel’de ortak üretim ve toplama merkezi vardi.
Shell herseyi, 10 trilyon liraya Fransiz Perenco firmasina satti. Kaçti, gitti.
Acaba Shell ve Mobil’in üretimi Türkiye ekonomisi için çok mu önemli idi? Biraz da rakkamlara bakalim.
Türkiye’de 1994 yilinda 24.8 milyon ton ham petrol kullanildi. Bunun yüzde 85’i yurt disindan getirildi. Sadece yüzde 15’i olan, 3.6 milyon tonluk kismi Dogu Anadolu’dan, bizim topraklardan çikarildi.
1994 yilinda bizim topraklardan çikan
toplam 3.6 milyon ton ham petrolün yüzde 75’lik bölümünü Türkiye Petrolleri A.O. üretti. Ersan adli küçük bir sirketin de ufak üretimi var. Kalan yüzde 25’lik kismi yabanci petrol sirketleri toprak altindan çikardi. Yabanci petrol sirketlerinin toplam üretiminin yüzde 75’ini de tek basina Shell yapiyordu. Mobil’in üretimi ise, yabanci sirketlerin toplam üretiminin yüzde 15’i dolayinda idi. Shell ve Mobil’den petrol sahalarini ve üretim tesislerini alanlar da yabana sirketler. Ancak onlar, Shell ve Mobil kadar büyük ve ünlü olmayan, teknoloji ve pazar güçleri zayif, Türk pazari ile dolayli ilgileri bulunan küçük sirketler…
Simdi olayin gerilerine gidelim. 1950’li yillarda bizim en büyük özlemimiz, dünyanin petrol devlerini Türkiye’ye çekip, Türkiye’de petrol aramalarini saglamakti. Bunun için özel kanunlar çikardik, özel çabalar gösterdik. Büyük ümitlerimiz vardi. Türkiye’nin Dogu ve Güneydogu bölgelerinde zengin petrol kaynaklan olabilecegini tahmin ediyorduk. Ciddi arastirmalar maalesef petrol bulunmadigini gösterdi.
Ama biz bu bulgulari içimize sindiremedik. “Yabancilar zengin petrol yataklarini bulmuslar, sonra bulduktan yerlere çimento basip kuyulari kapatmislar. Bizim zengin olmamizi istemiyorlar” diyerek kendi kendimizi kandirdik. Karinca kararinca milli sirketimiz çalisti, çabaladi 3 milyon ton dolayinda bir üretim gücüne erisebildi. Fakat kaynaklarin fakirligi nedeniyle üretim yillar geçtikçe artacak yerde düstü. Shell ve Mobil, rakkamlardan da anlasilacagi gibi “at ile deve” sayilacak büyüklükte bir üretim gerçeklestirmi-yordu. Bu nedenle kuyularini kapatip gitseler de ekonomik bakimdan Türk ekonomisi çökmez. Kaldi ki, kuyulari kapatmadilar, isletme hakkini baskalarina devredip kaçtilar.
Türkiye için önemli olan da “kaçmala-n”. Shell ve Mobil gibi ismi dünya ülkelerinde çok bilinen iki kurulusun Türkiye’deki terör nedeniyle, islerini baskalarina satip, kaçmalari “yabanci sermaye piyasalarinda Türkiye için çok büyük olumsuz etkiler yaratacaktir.”
Hem de kaçis nedeninin çok çok olumsuz etkilere yol açacaktir.
Biz Türkiye’ye yabanci sermayenin gelmesini bekliyoruz. Dogu Anadolu’ya ve Güneydogu Anadolu’ya hem GAP Projeleri çerçevesinde hem de bölge kalkinma projeleri çerçevesinde yabancilarin gelmesini yeni yatirimlar yapmalarini istiyoruz.
Iste tam bu sirada kirk yil önce gelmis, bölgeye yerlesmis Shell ve Mobil kaçip gidiyor. Simdi ayiklayiniz bakalim pirincin tasini.

Ham petrol üretimi ve ithalati (Ton olarak)

Toplam Ham Petrol 24.884.800
I-Ithalat 21.198.132
II-Yerli Üretim 3.686.668
1.Yerli Sirketler Toplami 2.780.720
a-TPO 2.779.597
b-Ersan 1.123
2. Yabanci Sirketler Toplami 905.948
a-Shell 676.240
b-Arko 68.648
c-Ame-Turkan 554
d-Ame-Tmo 14.229
e-Mobil 117.153
f-Daichester 29.124

 

Sende yorum yap