Verginin ”tüp” başına yükü 150 bin lira

, , Sende yorum yap

Tüpgazin “gazina zam yapilmadi”. Tüpgazin içindeki gazin rafineriden çikis fiyati üzerindeki vergi yüzde 20’den yüzde 40’a çikarildi. Bunun sonucu olarak Istanbul’da satilan 12 kg.Iik büyük tüpgazin fiyati yüzde 15.5 oraninda artti. 965 bin liradan l milyon 115 bin liraya tirmandi.
Tabii olarak tüp basina gelen 150 liralik zam huzursuzluk yaratti. Çok kisi bu zammi, petrol ve döviz fiyatlarindaki artis nedeniyle her ay yapilan yüzde 5 dolayindaki zammin benzeri saniyor. Bu nedenle eskisi gibi, “azar azar yapilsa idi” diyor.
Halbuki bu zam farkli zam. Vergi artisina dayali bir zam. Devlet baba bu zam ile topladigi parayi rafinericilere, benzincilere vermeyecek. v20Bu zamdan toplanan para ile memur maasindaki yüzde 35 artisin getirdigi açigin bir bölümü kapatilacak.
Bu 150 lira zammin gürültü koparmasinin nedeni tüpgazin Türkiye’de bir “sembol” olmasi. Fiyat hareketleri tüpgaz fiyatindan izlenir. Çünkü tüpgazin yaygin kullanimi vardir.
10 milyon aile tüpgaz kullaniyor
Yavuz Veysioglu’dan aldigim bilgilere göre, Türkiye’de yaklasik 10 milyon hanede tüpgaz kullanilir. Aileler yilda ortalama (12 kg.Iik büyük tüp hesabi ile) 5 tüp veya 6 tüp tüketir.
Aile basi tüp tüketimi yilda 3 tüp ile 12 tüp arasinda degisir. Dikkat buyurunuz bu rakamlar Türkiye ortalamasini gösteriyor. Bazi aileler hem pisirme, hem isitma, hem de isinma için hane içinde birden çok tüp bulundurup, kullanir.
Tüpün içindeki gazin ismi “Sivilastirilmis Petrol Gazi” (Likit Petrol Gazi-LPG)dir. Bunun tek üreticisi ve saticisi TÜPRAS’dir. Sayilari 48’i bulan irili ufakli doldurucu sirketler gazi TÜPRAS’dan alir, kendi tüplerine basar, bayileri araciligi ile satar.
KIT statüsündeki TÜPRAS, tüpe giren gazi maliyetinin altinda fiyatla satar. Devlet baba, tüpün içindeki gazin ucuza satilmasi nedeniyle olusan zarann ton basina 40 dolarim devlet kesesinden TÜPRAS’a ödeme sözü vermistir.
Devlet baba, tüpün içindeki gaz ucuza satilsin diye, benzinin rafineri çikis fiyati üzerinden yüzde 280 Akaryakit Tüketim Vergisi alirken, tüpe konulacak gazdan sadece yüzde 40 vergi alir.
Rafineriden 12 kg.lik gaz (KDV ve diger vergiler içinde) 550 bin liradan çikar. Tüketiciye l milyon 115 bin liradan satilir. Aradaki farkin 80 bin lirasi tasima masrafidir. Gazi alan, depolayan, tüp yaptirip, tüpe dolduran, ismini tüpün üzerine yazip dagitan sirket 200 bin lira alir. Tüpü tüketiciye ulastiran bayinin tüp basina aldigi para ise 285 bin liradir.
Türkiye’de yilda 2.8 milyon ton Likit Petrol Gazi (LPG) tüketilir. Bunun 800 bin tonu dökme olarak sanayide kullanilir. Kalan 2 milyon tonu tüplenir.
Gaz tüpleyen sirketlerin 35 milyon adet büyüklü küçüklü tüpü var. Her tüp yilda ortalama 5 devir yapar. Yilda 160 milyon dolu tüp satilir.
Hesabin basina dönelim: Yaklasik 10 milyon aile, yilda ortalama 6 tüp kullaniyor diye tahminde bulunmustuk. Bu varsayim bizi Türkiye’de ailelerin tümünün yilda (tamami 12 kg.lik büyük tüpe dönüstürülmüs bir hesaplama ile) 60-70 milyon tüp tükettigini gösterir.
Sirketlerin satislari ise 160 milyon tüp… Aradaki fark nereye gidiyor?
Gaz ucuz oldugundan dökme gaz disinda, tüplenen gazin da yansindan fazlasi sanayide kullaniliyor. Yilda 160 milyon tüp satiliyor. Bunun 60-70 milyonu evlerde kullanildigina göre, 90 milyon (ortalama 12 kg.lik) tüpgazi imalathaneler, küçük sanayi isletmeleri ve ticarethaneler kullaniyor.
Acaba küçük sanayi isletmelerini, imalathaneleri, sanayii ve hatta taksi isletmecilerini tüpgaz kullanmaya iten nedir?
Çünkü tüpgaz ucuz. Buradaki ucuzluk nisbi (göreceli) ucuzluk. Diger alternatif enerji kaynaklarina göre ucuzluk. Enerji kaynaklarinin ucuzlugu “Bin Kilo Kalori” enerjinin kaç liraya mal olduguna göre belirleniyor. Su günlerde “Bin Kilo Kalori” enerji verecek ölçüdeki dogalgazin fiyati 4.633 lira, kalorifer yakitinin fiyati 5.940 lira, dökme tüpgazin fiyati 7.073 lira, motorinin fiyati 11.954 lira, elektrigin fiyati 13.899 lira. iste bu nedenle sanayici, tüpgazi elektrige, motorine/mazota tercih ediyor.
Bu yazinin sonunda bir degerlendirme yapalim: Görülüyor ki, halkimizin ucuz gaz kullanmasi için rafineriden zararina satis yapilarak, vergi orani düsürülerek gerçeklestirilen fiyatlardaki ayarlama diger alternatif enerji kullanimindan gaza dönüse yol açiyor. Halk kullansin diye ucuzlatilan gazin sadece üçte birini halk kullaniyor.

 

Sende yorum yap