Türkiye’de 20 yılda Hangi İller Zenginleşti Hangileri Fakirleşti?

, , Sende yorum yap

Türkiye'de 20 yılda Hangi İller Zenginleşti Hangileri Fakirleşti?

Fakirlik-zenginlik "izafi" bir yargıdır. Kime göre zengin, kime göre fakir? Hangi ölçü ile zengin, hangi ölçü ile fakir?

Bölgeler arası gelir dağılımında, illerin zenginleşmesi ve fakirleşmesinde ölçü, illerde kişi başına düşen gelirdeki nisbi değişimdir. Bu nisbi değişimin, ülkede kişi başına gelir ortalaması rakamına göre iyiye gitmesi, ilin zenginleşmesini, kötüye gitmesi ilin fakirleşmesini gösterir.

Örneğin Hakkâri ilinin 1965 yılında kişi başına geliri cari fiyatlarla 1.063 lira iken 1985 yılında 149 bin 634 lira olmuş. 140 kati büyümüş. Fakat ayni dönemde Türkiye'de ortalama gelir artışı (cari fiyatlarla) 2 bin 177 liradan 542 bin 966 liraya çıktığına, yani 249 kati arttığına göre, Hakkâri ili yirmi yıllık dönemde, nisbi olarak "fakirleşmiş" demektir. Bu fakirlik, Türkiye gelir dağılımında 1965 yılında sahip olduğu yerden çok aşağılara inmesi gerekir.

Gelir dağılımında da önemli olan "nisbi dağılımdaki" iyileşmeler veya bozulmalardır.

Bölgeler Arası Gelir Dağılımı Nasıl?

Baz yılı olarak 1965 yılı alınırsa, tersini söylemeye imkân yoktur ki, bu yılda Türkiye'de bölgeler arası gelir dağılımı bozuktur. Acaba, 1965 yılından sonra bölgelerarası gelir dağılımı iyiye mi gitti, yoksa kötüye mi?

Süleyman Özmucur, Türkiye'de kişi başı gelir rakamını (100 endeks sayısı) olarak kabul ettikten sonra, her ilin kişi başı gelir rakamını bu ortalama gelir rakamı ile oranlayarak, illerin (GSYIH endeks sayısını) bulmuştur.

Süleyman Özmucur'un çalışmalarında yer alan tablolardan yararlanarak değişik değerlemeler yapmak mümkündür.

Örneğin, "fakirleşme hikâyesi". Acaba 1985 yılında en fakir 10 ili, 1965 yılından bu yana ayni statülerini korumakta midir? Yoksa gelir dağılımında, yirmi yıla göre daha kötü durumdalar mi?

Aşağıdaki tabloda en zengin ilin GSYIH endekslerinin on ‘ar yıllık dönemlerindeki değişimi verilmektedir. Tabloda görüleceği gibi GSYIH endekslerine göre gelir düzeyi değişmeyen iller vardır: İzmir gibi. Gelir düzeyi nisbi olarak düsen iller vardır: İstanbul gibi, Ankara gibi. Gelir düzeyi nisbi olarak artan iller vardır: Kocaeli, İçel gibi.

İller                        1965      1975      1985

1. Kocaeli                    157       246       298

2. İstanbul                   268       214       171

3. İzmir                      159       150       155

4. İçel                       100       131       142

5. Zonguldak                  173       133       135

6. Bursa                       99       132       132

7. Tekirdağ                    91       109       126

8. Ankara                     164       113       120

9. Eskişehir                  105       114       115

10.Kirklareli                  96       105       111

Genel çizgiler itibariyle en zengin on ilin durumunun istikrar gösterdiği anlaşılmaktadır. İstanbul ilindeki nisbi gelir düşüşünün sebebi, geçen yirmi yıllık dönemde İstanbul’un GSYIH'ya katkısındaki artışın, İstanbul’a göç nedeniyle ortaya çıkan nüfus artışının gerisinde kalmasıdır. İstanbul ilinde üretim, nüfus artışı oranında büyümeyince gelenler mevcut geliri paylaşmakta, kişi başı gelir nisbi olarak gerilemektedir.

Yirmi Yıl Kime Yaradı?

Acaba Türkiye genelinde geçen yirmi yıllık dönemde zenginleşen ve fakirleşen iller hangileridir.

 

Sende yorum yap