TEFE+10 işi tutarsa Hazine borç derdinden kurtulur

, , Sende yorum yap

TEFE+lO’un ne oldugunu halkimiz yeni yeni ögreniyor. TEFE +10 denilen sey, basit anlatimiyla “faizin enflasyona endekslenmesi”dir. Hani bizim Anadolu’da bir deyim vardir: “Ne kadar köfte, o kadar ekmek” derler ya… Iste TE-FE+10’da da aynen böyledir… “Ne kadar enflasyon, o kadar faiz… Hem de üstüne üstlük 10 puan da cabasi…” (Ben 10 diye anlatiyorum. 10 olur, 15 olur. Degisen birsey olmaz!)
TEFE+10 uygulamasinda, parasini bankaya yatiran, bonoya yatiran “kumar oynamayacak”. Önceden açiklanan faiz oranina göre enflasyon daha fazla çikarsa kayiba ugramayacak. Enflasyon çok düsük çiktiginda reel faiz gelirin artti diye sevinemeyecek. Bilecek ki, eger bir yil sonra Devlet Istatistik Enstitüsü’nün açikladigi Tüketici Fiyatlari Endeksi’ne göre yillik fiyat artisi (enflasyon) 130 çikmis ise, tasarrufunu yatirdigi, mevduat hesabi açtigi banka, veya bonosunu satin aldigi Devlet, 100 lirasina karsi 130+10=140 lira faiz ödeyecek. * * *
Gelelim isin “faziletine”… Bu uygulama tutar mi, tutmaz mi, tasarruf sahibi için iyi midir, kötü müdür onu tartisabiliriz ama, bir seyi tartisamayiz. Bu akil kimin akli ise, Hazine için borçlardan kurtulmanin kapisini açmaktadir. Konsolidasyon derdini gündemden kaldirmaktadir.
Neden böyledir? Simdi size onu anlatayim. Efendim, malum-u aliniz, Hazinemiz pek büyük bir iç borç yükü altindadir. Faiz ödemek için tekrar borçlana borçlana, kaldirilamayacak yük altina girmistir.
Hazinenin borçlanmalari 3 ay vadeli, 6 ay vadeli, bilemediniz, l yil vadeli kagitlar oldugundan, her hafta bir borcun ana parasinin ödenmesi, öbür borcun faizinin ödenmesi gündeme gelmektedir.
Yeniden borçlanip, borç ödemekten, devlet bir baska sey yapamaz duruma düsmüstür. Kurtulus yolu “konsoli-dasyondur”. Konsolidasyon demek, kisa vadeli kagitlari, uzun vadeli (5 yillik 10 yillik) kagitlarla degistirmek demektir.
Yillik net yüzde 400 veya yüzde 200 faiz ile üç aylik, bes aylik Hazine kagidinin satildigi bir dönemde, Hazine 5 yil vadeli kagidi çikarsa kim alir? Hazine 5 yil vadeli kagidin üzerine hangi faizi yazabilir? Hazine 5 yil vadeli kagidin üzerine yillik net yüzde 200 faiz yazsa bile bu kagittan alan olmaz. Ama Hazine 5 yil boyunca net yüzde 200 faizle borçlanmayi da kaldiramaz. Iste burada çözüm: TEFE+10 formülüdür. TEFE+10 olur, TE-FE+20olur…
Ama bu degisken bir faizdir. Ülkede enflasyonun gerilemesi hem Hükümetin, hem tasarruf sahibinin yararina olur. * * *
Bu son cümle belki bazi Sayin Okuyucularimin dikkatini çekebilir: “Yavu, enflasyonun inmesinin hükümetin yararina olmamasi düsünülebilir mi?” diyenler olabilir. Efendim, arz edeyim… Büyük borç yükü olan Hükümetler için enflasyonun inmesi felakettir. Enflasyonun artmasi sevinç verir. Çünkü enflasyon Hazinenin borç yükünü hafifletir. 24 ayar altinla borçlanan Hazine 12 ayar altinla borcunu öder.
Misal mi istiyorsunuz? Gecen yil Hazine yüzde 65 net faizle yüzde 85 net faizle para toplamisti. Bu yil ayni parayi yüzde 400 net faizle, yüzde 200 net faizle zor para bulurken, geçen yilki borçlarin faizleri “devede kulak” bir yük haline dönüstü.
Görüyorsunuz, bu yil enflasyonun hizli artisi, eski borçlarin yükünü nasil hafifletmis… Bunun tersi, Hazine için “felaket olur”… Hazine 12 ayar altinla borçlanip, 24 ayar altinla bu borcu ödeyemez. Bu yil enflasyon yüksek oldugu için Hazine bir yil vadeli net yüzde 120 faizli tahvil satti diyelim… Gelecek yil enflasyon yüzde 60’a düserse, Hazine “reel olarak” kayiba ugrar.
Bu yazinin altinda size ilginç bir tablo veriyorum. Bu tabloda Hazine’nin 1993 ve 1994 yillari Mart aylarin-
daki toplam borç stogu rakkamlarini göreceksiniz.(Maalesef su güne kadar Hazine’nin açikladigi en yeni borç stogu rakkami Mart ayina ait. Bu nedenle Mart aylarini karsilastariyorum.)
Tabloya bakiniz. 1993 Mart ayinda borç stogu 230 trilyon lira. O ay ortalama dolar kuru 9.376 lira. Dolar olarak Hazine’nin borcu 24.5 milyar dolar. Geliyoruz 1994 Mart’ina. Hazinenin borç stogu yüzde 80 oraninda büyümüs. 418 trilyon lira olmus. Mart ayi ortalama dolar kuru 20.323 lira. Buna göre borç stogu 20.5 milyar dolara düsmüs. Demek ki, iç borç stogu Türk Lirasi olarak yüzde 80 oraninda artmasina ragmen, enflasyon nedeniyle reel degeri (dolar ile ölçülen reel degeri) yüzde 20 oraninda küçülmüs.
Hükümetter, borç yükü artmasin diye enflasyonu devamli artiramaz. Enflasyon düsünce de “reel faiz kayibina ugrayacagim diyerek borçlarini ve borçlarinin faizini ödememezlik yapamaz.
Simdi Hükümet TEFE+10 isini oturtabilir ise, önümüzdeki dönemde sunu yapacak: TEFE+10 faiz ile, 5 yil, 10 yil vadeli Tahviller çikaracak. Bu kagitlarla, üç aylik, alti aylik, bir yillik Hazine borçlarini ileriye yayacak. “Azicik gönüllü, azicik zorunlu” bir uygulama ile Hazine borç yükünden kurtulabilecek. Bu da iyi bir sey olur…

Hazine’nin iç borç stogunun dolar olarak degeri
Mart 1993 Mart 1994
Türk Urasi iç borç (Milyar TL) 230.300 418.069
Ortalama dolar kuru (9,376) (20.323)
Dolar olarak iç borç (Milyon dolar) 24.562 20.571

 

Sende yorum yap