Sıcak para kazandırıyor ama “risk” korkusundan gelmiyor

, , Sende yorum yap

Türkiye’de “ABD Dolari” cinsinden islem gören “sicak para”nin 1996 yilinin ilk 5 ayinda yüzde 18.3 dolayinda net getirisi oldu. ABD Dolari’na ödenen normal mevduat faizinin net getirisi yüzde 6 dolayinda… Elinde ABD Dolan olan, parasini yüzde 6 faizle mevduat hesabinda mi tutar, yoksa yüzde 18.3 faizle “sicak para”ya mi dönüstürür? Aradaki farka bakan, hemen “sicak para” tercihini ortaya koyacaktir… Ama “sicak para”nin ardindaki “ülke riski” denilen sey insanlari frenliyor. Para sahiplerinin çogu, riski göze almadiklarindan yüzde 18.3 getiri yerine saglamcilik yapip, yüzde 6 döviz mevduat hesabi faizine razi oluyor.
Sicak para nedir?
Bir ülkede döviz fiyatindaki artis, faizin net getirisinin çok altinda ise, buna “kur ve faiz makasi açildi” diyorlar. Dövizi bozdurup, parasini faize yatiran o kadar yüksek faiz geliri sagliyor ki, dönem sonunda, parasini tekrar dövize çevirdiginde, net kazanci döviz faizinin çok üzerinde olabiliyor. Döviz fiyatindaki yükselme, faiz gelirinin tamamini yutmadikça bu is sürüp gidiyor.
Yabancilar veya Türk bankalari veya Türk kurumlari ve vatandaslan yurt disindan döviz getiriyor. Türkiye’de Türk Lirasina çeviriyor. Bununla yüksek faizli Hazine Bonosu satin aliyor. Veya borsadan senet topluyor. Belli bir süre sonra bonoyu bozdurup, hisse senedini satiyor. Türk parasini tekrar dövize çeviriyor. Yurt disina götürüyor.
Ayni seyi Türkiye içinde bulunan ve ellerinde döviz olan bankalarin, kurumlarin ve vatandaslarin da yapmasi mümkün. Ceplerindeki, kasalarindaki, bankalardaki dövizlerini Türk Lirasina çevirirler ise, döviz olarak yilda ellerine geçecek yüzde 6 dolayindaki net getiri-nin çok üzerinde faiz geliri elde edebilirler.
Iste sicak para denilen sey, bu “kur ve faiz makasinin” cazibesinde yurda giren veya yurtda olup da ortaya çikan ve Türk Lirasina çevrilen kisa vadeli dövize verilen isim. Bu döviz yurda girince, veya ortaya çikinca, ülkenin döviz ihtiyacini karsiliyor, Merkez Banka-si’ndaki, bankalardaki rezervin artmasina neden oluyor.
Sicak parayi kaçiran nedir?
Kur ve faiz makasi kapanir ise, baska anlatim ile, döviz kurundaki ayarlama (devalüasyon) dönem faizlerinin getirisine esit oranlarda olur ise, dövizi bozdurup, faize yatirmanin cazibesi kalmaz. Sicak para hareketi durur.
Sicak parayi ürküten, kaçiran baska seyler vardir: (1) Büyük miktarda devalüasyon olur ise sicak para sahipleri hapi yutar. Çünkü, bozdurduklari döviz karsiligi ellerinde bulunan Türk Lirasi ile tekrar döviz almaya kalktiklarinda, bozdurduklari dövizin çok çok altinda miktarda döviz alabilirler. (2) Ülke döviz sikintisina düser ise, döviz alim satimina ve giris çikisina engel konulur ise, ellerindeki Türk Liralarini dövize çeviremezler. (3) Ekonomi çökerse, dövizlerini bozdurup satin aldiklari bonolar, tahviller, hisse senetleri bes para etmez. Bunlari satamazlar. Faizini alamazlar. Kârini toplayamazlar. Iste bu üç tehlike “sicak para” sahipleri için “ülke riskidir”.
Ülkeler için de “sicak paranin riski” vardir. En son Meksika’da görüldü. Sicak para bir risk tehlikesi ortaya çiktiginda “piiiirrrrr” diye ülke disina kaçmak ister. Eger ülkenin döviz rezervleri sicak paranin bu beklenmedik hareketini karsilayamayacak büyüklükte ise ülke güç duruma düser.
Türkiye için sicak para tehlikesi yok
Türkiye’de büyük ölçüde sicak para girmedi. Girmiyor. Ödemeler Dengesi hesaplarina göre, 1995 yilinda Türkiye’ye portföy yatirimi olarak giren döviz 1.7 milyar dolar. Net kisa vadeli kredi girisi 2.3 milyar dolar. Sayin okuyucularim, iste bir panik çikar ise, Türkiye’den hemen kaçmaya kalkacak “Dis sicak para”nin büyüklügü bu… Bir de “Iç sicak para” tehlikesi var. Iç sicak para, Türk vatandaslarinin “serseri dö-vizleri”dir. Bu serseri dövizler faizin cazibesine, devalüasyon bekleyisine, istikrara bagli olarak bir dövize giden, bir Türk Lirasi’na dönen paralardir.
Türk vatandaslarinin elindeki “serseri dövizlerin miktari” da sinirlidir. Büyük rakamlarda degildir. Türk vatandaslarinin çogu “saglamci”dir. Türk Lirasi bononun faizi ne kadar cazip olur ise olsun, yillik yüzde 5 dolayindaki faize razi olur ve de paralarini bankalarda “Döviz mevduati olarak” saklar.
Türk vatandaslarinin bankalardaki döviz mevduati tutari 18.5 milyar dolardir. Yurt disindan açilmis 3 milyar dolarlik mevduat hesabini ve bankalarin 3.5 milyar dolarlik mevduatini ekleyiniz, bankalardaki döviz mevduat hesabinin 25 milyar dolara çiktigini görürsünüz.
Merkez Bankasi’nin döviz rezervi 15 milyar dolar, bankalarin döviz rezervleri 9 milyar dolar oldugu için sicak para panigi çiksa bile Türkiye batmaz.

 

Sende yorum yap