Sektörel teşvik bölgesel teşviğe döndü

, , Sende yorum yap

Dünyanin en gelismis ülkelerinde bile yerli ve yabanci yatirimlar için merkezi hükümetler veya mahalli idareler tesvik tedbirleri uygulamakta.
örnegin, ABD’de Eyalet idareleri bir yabanci otomobil firmasinin veya elektronik firmasinin kendi bölgelerinde yatirim yapmasi için yatirimcinin pesinden kosmakta, bedava arazi, belli süre vergi muafiyeti, ucuz enerji teklif ederek yatirimciyi kendi bölgelerine çekmeye çalismakta, ingiltere, Fransa ve italya’da da merkezi hükümetler veya mahalli idareler benzer sekilde yabanci sermayeyi tesvik etmekte.
Türkiye’de “hayali ihracat” ve “fon kaynakli kredi” konusundaki çarpik uygulamalar nedeniyle “yatirimlarin tesviki” halka “Yagma Hasan’in böregi” olarak anlatildi. Tesvik uygulamasi devam ediyor ama, “etkin” degil. Tesvikte etkinlik demek, aklinda yatirim yapmak olmayani yatirima yöneltmek demek.
Genel tesvik tedbirleri
Hazine Müstesarligi Tesvik ve Uygulama Genel Müdürü Ergün Koç yönetiminde bir grup “Tesvik Belgeli Yatirimlara iliskin Faaliyet Raporu” hazirlamis. Rapor tesvik uygulamasiyla ilgili her türlü bilgiyi biraraya getiren bir arastirma niteliginde.
Eskiden “sektör agirlikli” olan tesvikler simdi, “bölge agirlikli” olmus. Bunun anlami su: Eskiden örnegin 500 bin iglik iplik üretecek yatirimlar tesvik edilirdi. Simdi Güneydogu Anadolu’da gerçeklestirilecek her türlü yatirimlar tesvik ediliyor.
Bölgesel nitelikli “Genel Tesvik Ted-birleri”nde, “özel önem Tasiyan Sektör” kavramlarina ülke ihtiyaçlarina göre agirlik veriliyor. Tesvikler, (1) devletin bir takim gelirlerinden vazgeçmesi olarak ortaya çikan vergi muafiyetleri, (2) yerli makina-teçhizat alimi sonrasi ödenen nakit yardimlar ve (3) piyasa faiz hadlerinden daha düsük oranlarda saglanan belli konulara yönelik krediler seklinde uygulaniyor.
Bugün uygulanan tesvikler sunlar: (1) Gümrük vergisi ve fon muafiyeti (2) Yatirim indirimi (gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti), (3) Yurt içinde üretilen yerli makina-teçhizat alimlarinda KDV destegi, (4) ithal makina-teçhizat alimlarinda KDV ertelemesi, (5) Vergi, resim ve harç istisnasi, (6) Yatirim finansman fonu (vergi ertelemesi), (7) Bina insaat harci istisnasi.
Ülke geneli gelismislik düzeyi ve kalkinma planlari dogrultusunda, (1) Kalkinmada Öncelikli Yöreler, (2) Normal Yöreler (Sanayi Kusaklari), (3) Gelismis Yöreler, olmak üzere 3 bölgeye ayrilmis. Bu bölgelerde “Gelismis Yöreler” hariç olmak üzere tesvik araçlarinin oranlari ve tutarlari degismemekte sadece “Kalkinmada Öncelikli Yöreler”de KDV destegi 10 puan ilave ile uygulanmakta.
KOBI’lerin tesvigi
KOBÎ’ler yöre farki gözetilmeksizin,
(1) imalat sanayi sektöründe faaliyet göstermeleri, (2) isyerinde azami 150 isçiye kadar istihdam saglamalari, (3) Kanuni defter kayitlarinda arsa ve bina hariç, makina-teçhizat, tesis, tasit araç ve gereçleri, döseme ve demirbaslari toplaminin net 50 milyar TL kadar olmasi halinde tesvik edilmekte.
Yatirimin, gerçeklesmesi ile ilgili takip, kontrol ve sorumluluk Halkbank’a ait. Yatirimin en geç 6 ay içinde gerçeklestirilmesi zorunlulugu var. KOBI tesvik belgesi ile, (1) Fon Kaynakli Kredi,
(2) Yatirim indirimi, (3) KDV destegi (KDV orani kadar), (4) Gümrük Vergisi ve Fon Muafiyeti, (5) Damga Vergisi ve Harç istisnasi uygulanmakta.
Adiyaman, Agri, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakir, Elazig, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Igdir, Kahramanmaras, Kars, Malatya, Mardin, Mus, Siirt, Sivas, Sanliurfa, Sirnak, Tunceli ve Van illerinde yatirima baslanarak yarim kalmis veya isletme sermayesi yetersizligi nedeniyle üretime hiç geçememis yatirimlarin ekonomiye kazandirilmasi için düsük faizli kredi veriliyor.
Yatirimin gida, dokuma-giyim, pismis kil ve çimentodan gereçler, madeni esya, demirdisi metaller, plastik, orman ürünleri, kagit, elektrikli makine, otomotiv yan sanayi, demir-çelik gibi imalat sektörüne iliskin konularda yapilmasi, 30 Haziran 1996 tarihi itibariyle yatirimdaki fiziki gerçeklesme oraninin asgari yüzde 75 olmasi ve krediden yararlanabilmek için yatirimcinin 24 Subat 1997 tarihinden önce Kalkinma Bankasi’na müracaat etmis olmasi gerekmekte.
Bu gibi yatirimlara fondan 100 milyar TLsini geçmemek üzere yatirim ve/veya isletme kredisi tahsis edilecek. Ancak ayni yatirima yatirim ve isletme kredisinin bir arada tahsis edilmesi halinde, isletme kredisi, toplam kullandirilacak kredinin yüzde 25’ini geçemeyecek.
Fon kaynaklarindan kullandirilacak kredilerden, yatirim kredilerinin yillik faiz orani yüzde 20, isletme kredilerinin ise yüzde 30 oraninda.
iste devletin yerlisi ile yabancisi ile yatirimciyi özendirmek için Türkiye’de uyguladigi tüm tesvik tedbirleri bunlar.

 

Sende yorum yap