‘Sayım” değil ‘Kelle Tespiti” yapılacak

, , Sende yorum yap

Nüfus Tespiti Yapilmasi ve Seçmen Kütüklerinin Güncellestirilmesine Iliskin Yasa Teklifi’nin bugün TBMM’de “Genel Kurulu’nda görüsülmesi bekleniyor.
Hükümet’in hazirladigi yasa teklifi “kelle sayisi tespiti”ni öngörüyor. Bu defa “sayim” yapilmiyor.
Sayim ile nüfus tespiti arasindaki farki tekrar açiklayayim. Sonra daha baska seyleri anlatayim.
– Sayim, nüfusun sosyal ve ekonomik özelliklerini tespit için yapilir. Sayilan insanin kimligi belirlenir. Kökeni, aile yapisi, dili, dini, egitim durumu isi ve yasam düzeyi ile ilgili bilgiler toplanir.
Her sayim sonucunu öncekilerle karsilastirarak ülkedeki nüfus hareketini, sosyal ve ekonomik degisimi izlemek mümkün olur.
– Nüfus tespiti, denilen sey en basit anlatimiyla “kelle sayi-mi”dir. Nerede kaç kellenin mevcut oldugunun tespitidir. Kelle tespitinde o “kellenin” insanlik vasfi önem tasimaz. Kimligi, “hangi sehirde, kadin mi erkek mi, kaç yasinda?..” Iste o kadari yeter.
Türkiye’de bugüne kadar 13 “sayim” yapildi. Son sayim 21 Ekim 1990 tarihinde yapildi. Türkiye’de 7 yillik dönemde nüfus hareketlerini izlemek ve degerlendirmek için Devlet istatistik Enstitüsü’nün yeni bir “sayim” yapmasi gerekiyordu. Bekleniyordu. Bu “sayim” nüfusun sosyo ekonomik özelliklerindeki degisimin ögrenilmesi bakimindan gerekli idi. Ayni zamanda seçmen kütüklerinin hazirlanmasina isik tutmasi ve milletvekillerinin iller
itibariyle dagilimina esas olmasi bakimindan da “sayim”a ihtiyaç vardi.
Seçmen kütüklerinin hazirlanmasi, nüfus sayimina dayanir ama, bambaska bir istir. Seçmen kütügünün tek bir amaci vardir: “Seçme hakki olanlarin belirlenmesi. Kayda geçirilmesi.” Seçmen kütügü hazirlanmasi çalismalarinda bu ülkede yasayan insanlarin tümü ile ilgilenilmez. Sadece seçme hakki olanlarla ilgilenilir. Onlar belirlenir.
Saglikli bir seçim yapilabilmesi için bu nedenle iki seye ihtiyaç vardir:
– Nüfusun yerlesim bölgelerine göre dagilimi.
– Yerlesim bölgelerine göre seçme hakki olanlarin kütügünün hazirlanmasi.
Burada bir noktaya dikkatinizi
çekecegim: Saglikli seçim için “nüfus sayimi” zorunlulugu yok. “Kelle tespiti” yetiyor. Saglikli seçim için “kelle tespiti” yetiyor ama, “sayim” sadece seçim için yapilmiyor ki. Nüfus sayimi ile derlenecek bilgilerin kullanilacagi çok sayida yer var.
Hükümet tarafindan TBMM’ye sevkolunan yasa tasarisinda:
– DiE’nin “nüfus tespiti” ve
– Yüksek Seçim Kurulu’nun “seçmen kütügü tespit” çalismalarinin bir arada ve bir günde yapilmasi öngörülüyor.
Demek ki, eskiden oldugu gibi Türkiye genelinde insanlar bir gün sokaga çikmayacak. Ev ev dolasan iki görevliden biri “kelleleri sayacak”, digeri de “seçme hakki olanlari belirleyip kütüge yazacak”.
Ama “nüfus sayimi” yapilmayacak. Neden yapilmayacak? Nedenini ben bilemem ancak tahmin edebilirim:
(1) Türkiye’de nüfusun sosyal ve ekonomik özelliklerindeki degisimin önemi bilinemiyor. Bu nedenle nüfus sayimi ile kelle sayimi ayni sey sayiliyor. “Su isi en basitinden yapalim bitsin” seklinde düsünülüyor.
(2) Türkiye’de dil, din, irk farkliligina dayali gruplasma egilimlerini tesvik edici sorular yanlis anlamalara ve yanlis degerlendirmelere neden olabilir. Bunun için simdilik kapsamli ve nüfus sayimini ertelemekte yarar görülüyor.
Kendimce bu iki nedeni de “hakli” görmüyorum. Gerçekleri ögrenmekten korkmayi, hatali bir davranis olarak degerlendiriyorum.
Kanunun bir de teknik yanina
degmeyim. Türkiye’de son bir defa daha klasik “nüfus sayimi” yapildiktan sonra sistem degisikligine gidilmesi gerekiyor. Nüfus hareketlerini Devlet istatistik Enstitüsü degil, içisleri Bakanligi Nüfus ve Vatandaslik isleri Genel Müdürlügü takip edecek. Eger 3 trilyon lira ödenek verilirse Genel Müdürlük bilgisayar alt yapisini kuracak. Sayimdan sonraki nüfus hareketleri (dogumlar, ölümler, dis göçler, içeri göçler) genel müdürlük bilgisayarinda izlenerek nüfus hareketleri ile bilgiler güncellestirilecek. Bes yilda bir kelle sayimlarina gerek kalmayacak. Nüfusun kelle disi hareketi, sosyo ekonomik degisimi ve iç göçler ise kisa süreli araliklarla Devlet istatistik Enstitüsü’nün örnekleme yoluyla gerçeklestirecegi arastirmalarla belirlenebilecek.

 

Sende yorum yap