Sanayici elektriksiz kalmamak için “kendi enerjisini kendi üretmek” telaşında

, , Sende yorum yap

Su anda elektrik ve isi enerjisini birlikte kullanan sanayi tesisleri, “kendi enerjilerini kendileri üretmek” için tesis kurma telasinda.
Dikkat buyurunuz “elektrik ve isi enerjisini birlikte kullanan sanayi tesisleri” diyorum. Sadece “elektrik enerjisi kullanan” sanayi tesislerinden sözetmiyorum. Sanayi tesislerinin hepsi elektrik enerjisi kullanir. Fakat bir bölümü, üretim teknolojisi geregi elektrige ek olarak isi enerjisi kullanir. Bunlar tekstil, kâgit, gübre, seker fabrikalari gibi tesislerdir.
Hidrolik (su çevrimli) tesisleri bir yana koyunuz. Termik tesislerde elektrik enerjisi motor veya (gaz/buhar) tribünü çevrimi ile elde edilir. Bir yakit yanar. Motoru veya tribünü çevirir. Elektrik enerjisi elde edilir. Gaz motorlarinda çikan enerjinin 2/3’ü elektrik enerjisi kalani isil enerji (sicaklik)tir. Gaz tribününde ise çikan enerjinin 1/3’ü elektrik enerjisi kalani isil enerjidir.
Bu nedenle yakit kullanarak sadece elektrik üretmenin maliyeti yüksektir. Fakat eger bir sanayi tesisinin elektrik enerjisi yaninda isil enerjiye (buhara, sicak suya, sicak havaya) ihtiyaci var ise, elektrik ve isi enerjilerini birlikte üretmek akilli bir is olabilmektedir.
Günümüzde sanayi tesisleri için elektrik ve isil enerjiyi birlikte üreten paket tesis teknolojileri gelismistir. Buna “Ko-jenerasyon veya Birlesik Elektrik-Isi Üretim Tesisi” denilmektedir.
Sanayici “yokluktan” kendi enerjisini kendi üretiyor
Sanayici için en pahali enerji, olmayan enerjidir. Türkiye’de elektrik üretim kapasitesi doldu-doluyor. Elektrik kesintileri basladi-basliyor. Iste bu telas ile sanayici kendini garantiye aliyor.
Sayin okuyucularim, bu konuda anlatilanlari anlayabilmek için bazi temel bilgilere ihtiyaç var. Ben bunlari ögrendim. Size de aktarayim:
– MW elektrik enerjisinde kurulu güç ifadesidir. Bir MW kurulu güç l saat üretim yaptiginda 1.000 kw-h elektrik enerjisi üretir. Bir MW kurulu güç yilda 8 bin saat üretim yapip, ortalama 8 milyon kw-h enerji üretir.
– Türkiye’de kurulu güç 21 bin MW’dir. Bu gücün üretim kapasitesi 105 milyar kw-h’dir. Fakat bunun içinde suyun miktarina bagli hidrolik santral var, kömürün kalitesine bagli termik santral var. isletme imkanlari var. Bizdeki kurulu güçten hemen yilda 85 milyar kw-h elektrik enerjisi aliyoruz. Bunun da tamamini tüketemiyoruz. Çünkü enerji tesislerinde kayip var, enerji nakil hatlarinda kayip var. Tüke-tilebilecek enerji 65 milyar kw-h’a düsüyor.
– Her yil Türkiye’nin elektrik enerjisi ihtiyaci yaklasik yüzde 10 artiyor. Bu demektir ki, her yil en az 2 bin MW’lik kurulu güç devreye girmeli, bu kadar yatirim yapilmali.
– 1980/1990 yillari arasinda Türkiye’de kamu büyük ölçüde yatirim yapti. Kamu yatirimlarinin da yüzde 40’i
enerji yatirimlarina ayrildi. Bugünkü kurulu güçler böyle ortaya çikti. 1990’li yillarda toplam kamu yatirimlari azaldi. Kamu yatirimlari içinde de enerji yatirimlarinin payi yüzde 10’lara düstü.
Elektrik üretmek için yakit önemli
Elektrik üretmek için en iyi yakit dogalgaz. Fakat Türkiye’de dogal gaz yetersiz. Ümit ileride bulunabilecegi seklinde. Alternatif yakitlar fuel oil, nafta, kömür ve de pahali bir yakit olan motorin. Isin yatirim yanini unutunuz. Isletme maliyetine bakalim. Bir sanayi tesisi kendi elektrigini kendi üretmeye kalktiginda dogal gaz kullanirsa kw-h basina 3.857 TL. yakit yakiyor. Motorinde bu rakam 11.913 TL.ye çikiyor. Halbuki TEDAS sanayicilere elektrigi 5.965 TL. arti %15 KDV ile satiyor.
Bir adim ileri gidelim. Sanayici elektrik yaninda isi da elde edip kullaniyor ise, l kw-h elektrik enerjisinin yakit maliyeti dogal gazda 2.455 TL.ye, motorinde 8.664 TLye düsüyor. Açik anlatimiyla pahali motorin ile bile üretilse elektrik üretmek akilci oluyor.
Teorik olarak LPG’den (tüp gazdan) de elektrik üretmek mümkün ama, bu ölçüde LPG bulmak hayal…
Buraya kadar yakit maliyetinden sö-zettim. Bu isin bir de yatirimi var. 100 MW’lik bir santral 8 milyon Dolar’a, 100 MWlik bir santral 50 milyon Dolar’a kurulabiliyor.
Türkiye’de gelecek yillarda her yil 10 milyar kw-h’lik ek elektrik enerjisi ihtiyaci ortaya çikacak. Bunun için her yil 2 bin MW’lik kurulu gücün devreye girmesi gerekiyor.
Sanayici enerji derdinde ithalatçi makine satma yarisinda
Bugüne kadar sanayicilerin kurduklari ve halen islettikleri (kojeneras-yon/elektrik ve isi enerjili) tesislerin 300 MW güçde olduklari ve yilda 2 milyar kw-h elektrik enerjisi ve bunun yaninda buhar ve isil güç ürettikleri tahmin ediliyor.
Hükümetin yeterli yatirim yapmamasi elektrik enerjisi açigini kapiya getirdi. Sanayici kendi elektrigini kendi üretip elektriksiz kalmama arayisinda. Yabancilar bu firsati degerlendirip, her sanayiciye bir küçük enerji santrali satma yarisinda.
Sanayicilerin enerjisiz kalma endisesini santral saticilari körüklüyor. Türkiye enerjisiz kaldi-kaliyor havasi yayiliyor. Bu karmasada her sanayi tesisinin bahçesine küçük küçük/ekonomik olmayan tesisler kuruluyor. Yurt disindan
gelen makinelere paralar baglaniyor.
leride kamu yatirim programi çerçevesinde enerji üretiminde yeterli artis saglandiginda veya alternatif tesislerde ekonomik fiyatla enerji üretimi basladiginda, telas ile, akilsiz/yanlis yatirim yapacaklar dövünecek, bu tesislere giden dövizler bosa harcanmis olacak.
Elektrigin 1 kwh’i için ne kadar yakit gerekli

Basit Çevrim Bilesik Çevrim
(Sadece elektrik üretimi) (Elektrik ve Isil enerji üretimi)
Dogal gaz fiyati
11.690 TL/m3………………………..3.857 TL/kw-h…………………………2.455 TL/kw-h
Motorin fiyati
36.100 TL/lt……………………….11.913 TL/kw-h…………………………8.664 TL/kw-h
LPG (dökme) fiyati
19.487 TL /kg……………………….4.870 TL/kw-h…………………………3.507 TL7kw-h
TEDAS elektrik satis fiyati* …………5.965 TL/kw-h…………………………5.965 TL/kw-h
* Yüzde 15 KDV hariç, Marmara Bölgesi fiyati

 

Sende yorum yap