Rus krizi bize yarar

, , Sende yorum yap

Rus krizi kisa dönemde bize zarar verir ama, uzun sürede bize “yarar”. Kisa sürenin “zararlari” sunlardir:
• Rusya’da is yapan müteahhitlerimiz var. Onlarin alacaklari bir süre ödenmeyecek. Onlar para alamayinca santiyelerini tasfiye edecek. Yeni is bekleyenler, bir süre daha bekleyecek.
• Rusya’da dükkân açan, Rusya’ya mal satan mütesebbislerimiz var. Rusya’da iç talep daraldigindan bu mütesebbislerimizin isi aksayacak.
• Türki devletlerle yapilan ciddi büyüklükteki isler Rusya üzerinden geçiyor ve yürüyordu. Rusya krizi, Türki devletlerle yapilan isleri de bozacak.
• Rusya’da Türk bankalari, firmalari sube açmis, ortaklik kurmus veya Rus kanunlarina göre is yapmaya baslamisti. Bunlar büyük zarara ugramasa, büyük risk ile karsilasmasa da biraz sarsilacak.
• Türkiye’ye yilda l milyon Rus turist geliyordu. Bunlarin sayisi azalacak.
• Lâleli’de bavul ticareti zaten ölmek üzere idi. Kriz ölümü kolaylastiracak. Rusya’daki krizin nedenini, boyutunu, gelecegini iyi “tahlil etmek” gerekir:
• Rusya’da ekonomi çökmedi. Rusya iflas etmedi. Rusya’nin fiziki alt yapisi güçlü. Insan alt yapisi var. Bati dünyasindakinden farkli da olsa bir teknoloji, bilgi, bilim birikimi var.
Bu ülke uzun yillar süren bir komünist sistemden, kisa sürede serbest piyasa ekonomisine geçisin, hem de bu geçisi enflasyonu yüzde 10’larin altina indirerek gerçeklestirmenin ‘karin agrisi’ni çekiyor. Sistem degisikligini gerçeklestirirken, vergi mevzuatini, piyasayi düzenleyici mevzuati hazirlayâmadigi, devlet çarkini devletçi yapidan “serbest piyasa” sistemine hizla çevi-remedigi için, “icra-i hükümet” e gerekli parayi bulamiyor. Borçlanmak zorunda kaliyor. Borçlari ödeyemiyor. Memur maasi veremiyor. Buna karsilik, eski devlet isletmeleri, eski KIT’ler, eski fabrikalar ve yeni özel sektör kuruluslari tikir tikir çalisiyor. Para içinde yüzüyor. Hatta “simarikça para harciyor.” Kriz üretim birimleri ve reel ekonomi çöktügü için çikmadi. Devletin hazinesine para girmediginden, devlet reel ekonomideki üretimden pay ve para alamadigindan kriz çikti.
Duma’dan vergi kanunlari çikinca, serbest piyasayi “regüle edecek” (yönlendirecek) mevzuat hazirlaninca, Rus Hazinesine para girisi baslayacak. Kriz kisa sürede atlatilacak.
Türkiye’de bu gerçegi görür ve de “Aaaa… Vah, vah… Yazik oldu Rusya’ya… Nasil da batti gitti koca ülke…” seklinde umursamazlik içine girmez isek, biz bu krizden istifade ederiz.
Bakiniz bu kriz bize ne “yarar” saglar?
• Krizin nedenini dogru teshis eder ve kriz sirasinda Rusya’nin yaninda yer alir isek, iliskileri düzeltiriz. Biz Rusya’yi eski “Komünist Rusya” gözlügü ile izleyip “ezeli ve ebedi düsman” belledigimiz için, herkes Rusya ile iyi iliskiler kurar iken biz Rusya’dan uzaklastik. Türki devletlere gidecek ve onlardan gelecek yolun Moskova’dan geçtigini ve geçecegini anlayamadik. Hem Rusya’da hem Türki devletlerde bugüne kadar “kaybettik”. Bu “kriz” politika degisikligi için bir sanstir.
• Kriz döneminde Rus yönetiminin döviz getirici projeleri daha iyimser biçimde degerlendirmeye zamani olacak. Bizim için Rusya hem dogalgaz hem petrol baglantilarinda kilit ülke. Eger ciddi yaklasir ve elimizi çabuk tutar isek, enerji sorunumuzu Rusya üzerinden çözeriz.
• Rusya bu krizi kisa sürede atlatacaktir. Gözümüzü açar ve bu kritik dönemde Ruslar’in yaninda yer alirsak bir süre sonra hem Rus hem Türki devletler pazarlarinda genis yerimiz olur. Unutmayiniz, Rusya bizim için Avrupa Birligi pazarindan sonra ve hatta o pazar kadar önemli bir pazar. Biz Rusya’siz yapamayiz. Bunu bilelim. Son olarak Rusya krizinin ortaya çikardigi bir iki gerçegi vurgulamak istiyorum.
• Rusya krizi, not veren kuruluslarin ne kadar “palavra” isler yaptigini gösterdi. Kriz öncesine kadar Rusya’nin kredi notu tepelerde uçuyordu. Kredi notu yerlerde sürünen zavalli Türkiye durumu idare ediyor. Rusya’da kriz var.
• Dünya finans çevrelerinin degerlemelerinin de “palavra” oldugu görüldü. Rusya ve Misir’a güvenen finans çevreleri bu iki ülkeye LI-BOR arti yarim puan faiz ile kredi verirken, Türkiye’den korkanlar LIBOR arti 6 veya 8 risk puani ile kredi veriyordu. Rusya “moratoryum” ilan etti. Misir’i Allah korusun. Türkiye ayakta.
• Dünyanin en zengin ülkelerinin “kulüp”le-rine üye kaydetmeye çalistiklari Rusya “moratoryum” (iflasini) ilan etti. Türkiye Osmanli borçlarini bile ödemis bir ülke.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanindan bugüne kadar iç ve dis borç ödemelerini (ana parasini, dana parasini faizini) aksatmadi.
Uzun lafin kisasi, Rusya’ya üzülelim ama birazcik da olsa kendimize güvenelim. Asya Kaplanlarina, Rusya’ya bakalim, durumumuza “sükür” edelim.

 

Sende yorum yap