Ressam Abidin Dino Paris’te ne yapıyor?

, , Sende yorum yap

Paris
Paris’te sanat muhiti Mert Parnasse’de Rye de L’eure kimli sokakta, dokuz katli bir binanin dokuzuncu kafanin kapisinda “Dino” dîye yazar. Burada Güzin ve Atâdin Dino yasar. Kapi dogrudan salona acik. Salonun «ünde Paris’i genis bfr panorama halinde gören ufak bir taras vardir, Sdöndan dar bîr merdftfen ife çatiya çiklir. Burasi AbidinDino’nun atolyesidir.
Gözünden yâni katarakt ameliyati oldugu için morali bozuk olmasina ragmen Güzin Dino, nazik bir evsahibi olarak kahve tesRimda israr eder,
Salonun yaris ve çati Abidin Dino’nun eserleri ile doludur.
Birçoklari “Mildin Dlno’yu, Paris’te yasayan bir Tûrk ressami olafak bilir.
Gerçekte “Abidin Dino, esi Güzin Dino Ile bütünlesmis bir kültür müessesesi” dir. Bu, “iki üyeli müessese”, 1962 yilindan bu yana Fransa’nin kültür ve sanat çevrelerinde Türkiye’yi temsil eder.
Güzin Abidîn Dîno çifti, Paris’te kültür ye sanat çevrelerinde uluslararasi düzeyde kabul görmüs ender Türklerdendir.
Paris’te yasayan her Türk Avrupa sanat çevresine giremiyor
Bir Türk kültür ve sanat adaminin Paris’te yasamasi mutlaka, yabana sanat çevrelerince kabul gördügü, eserlerinin yabana sanatçilar düzeyine eristigi anlamina gelmiyor,
Paris’te yasayip, sadece Türk müsteriler için resim yapan, sadece Türk okuyucular için yazan çok sayida sanatkâr var. Bunlarin yazdiklari yabanci ülkelerde yayinlanmiyor,. Çizdikleri, boyadiklari, yabanci galerilerde satilamiyor, yabanci müzelere giremiyor,
isimleri sadece Türkiye’de biliniyor,
Güzin ve Abidin Dino’nun ünü
Abidin Dino, resmi Fransa Modern Sanat Müzesi’ne asilan tekTürk ressami,
Fransiz Kültür Bakanligi, Fransa ihtilalinin iki yüzüncü yili için 5 ciltlik bir kitap yayinladi. “Dünyanin en ünlü sanatçilarindan, Fransiz Ihtilali’nin esintilerini “yazip çizmeleri” istenilmis. Dünyanin en ünlü sanatçilari arasindaki tek Türk Abidin Dino. Abidin Dino bulutlar arasinda yükselen Danton’un resmini çizmis. Bir resîm kitapta yeraliyor, Abidîn Dino, Paris’te yasayan, degisik uluslardan çok sayidaki çagdas ressamlarin en
basarililarindan kabul ediliyor.
Güzin Dino, “Dogu Dilleri” okulunda onbes yil Fransiz gençlerine Türk dili ve edebiyatini okutmus. Fransizca dilinde hazirladigi “Çagdas Türk Siiri Antolojisi” “Yunus Emre Divani” ile “Türk Dervis Siirleri” kltaplar. Avrupa’nin en ünlü yayinevle-rince bastirilmis. Dogu dilleri okulunda ise Orhan Veli, Oktay Rifat, Melih Ceedet dahil bir çok Türk sairinin kendi seslerinden siir arsivini kurmus.
Son on yildir Fransiz radyosunda haftada iki defa yapilan Türkçe yayini hazirlayip, yönetiyor,
Paris’te Sen Nehri üzerindeki gemide bir sergi
jacques Jourdan tipikk bîr Fransiz, Paris’de trafik sorunu nedeniyle insanlarin resim galerisine giremedikleri dikkatini çekmis. Hollanda’li bir denizcinin eski bir nehir gemisini satin almis, Eiffel Kulesi’nin hemen dibinde Sen Nehri’nin rihtimina gemîyi baglamis. Rihtimin adi “Port Suffiren”. Charnp de Mars ve Bir Hakeim isimli metro Istasyonlan “burnunun dibinde”, Otomobil ile gelecekler “Quai Branly”den inip, nhtima otomobillerini kolayca park edebiliyodar. Otobüsler de çok yakindan geçiyor.
Aslinda Paris’te Sen Nehri kpsina baglanrnis nehîr gemilerinde yasamak lüks bir moda. Bir çok taninmis sanatkâr gemiden bozma evlerderde yasiyor. Bütün sorun Paris belediyesinden geminin baglanacagi rihtirni kirala-yabilmede. Rihtimdan su, elektrik aliniyor. Gemiler elektrik veya kömür ile isitiliyor. Üzerlerinde saksilar, fiçilar içinde çiçekler. Nefis bir görünüm.
Peniche
Bu gemilere Fransizlar “Peniche” diyor. Jacques Jourdan’in “Jople” isimli Peniche, ilk yüzer resim galerisi.
Yarisi yasam için ayrilmis. Yatak odalari, miitfak ve banyosu ile arka bölüm, ön bolümde ise kocaman bir salon. Duvarlar resim asmak Için tahta Ile kaplanmis, Ortada gürül görül yanan bir odun sobasi, etrafinda oturma koltuklan. Bîr kösede gemi sahibinin kütüphanesi ve çalisma masasi ve piyanosu.
Abidin Dino’nun son sergisi Iste bu gemide geçen Aralik ayinin 6’sinda açildi. Su günlerde sona erecek.
Abidin Dino’nun bu sergisinde “Fransizca petits
formats” diye bilinen minyatür gibi küçük (yaklasik 10 x 15 cm.) desenleri var, Akrilik, suluboya ve özel boya karisimi teknikle hazirlanan bu çalismalardan 60 kadari sergileniyor. Satis fîyatian 2 bin Fransiz Frangi (yaklasik 600 bin Türk Lirasi), Paris’in ünlü haftalik olay dergisi “Pariscope” 14 Aralik 1988 tarihli sayisinda Abidin Dino’nun sergisine tam sayfa ayirmis. Yazinin basligi “bir artist elinin ön duygulan ve anilan…”
Abidin Dino ile sohbet
Jopie’nin sahibi Jacques Jourdan, “çay mi, yoksa içki mi istersiniz?*’ diye soruyor. Sonra gürül gürül . yanan sobanin yanindaki koltukta, Abidin Dino sunlari anlatiyor:
“Bu tekne beni büyülüyor. Buna bir bakima “Nuh’un teknesi” demek mümkün… Felaketlerin bol oldugu su günlerde dünyayi sular kaplasa diyorum. Ben bu gemi ile Paris’in üzerinde yüzer… Yüzerim. Sonra

belki istanbul’a dogru sürüklenirim, istanbul’u düslüyorum. Bu geminin penceresinden bakiyorum. Sen Nehri yavas yavas akiyor.
iste Istanbul, bogazi… Ban Yenîköy’deki yalimizin penceresinden istanbul Bogazi’ni seyrediyorum… Aksam oluyor, Günes batarken nehir kizariyor. iste diyorum Haliç’de aksam oluyor.
Bu sergim, geçen yil Ankara’da açilan ve “Bu Dünya” diye isimlendirdigim serginin devamidir. Bu Dünya, Yunus Emre’nln bir siirinden esintidir: /Bu dünya bir gelindir / kral. yesil donanmis / kisi yeni geme, bakar bakar doyamaz…/
Çok renkli, degisik konular, düssel bir nitelik tasiyan peyzajlar, kisiler ye rengin agir bastigi küçük resmîler… Türk resmînde küçük boy resim bir gelenektir. Ben Türk minyatür gelenegine bir yenilik getirmek Istiyorum, Bunu yapmak acar. Fakat deniyorum.
Abidin Dino’nun resim hayatinin otuz dönemi
Ben, 19 yasinda D Grubunu kurdum. Parmak
kompozisyonlari çizdim. Arada sirada gene çizerim, Gelecek yil “50 Yillik Parmaklar” sergileyecegim. Resim hayatimda 30 kadar dönem yasadim. Su anda dramatik resimler dönernindeyim, Çernobil nükleer faciasi, isviçre’nin Bale sehrindeki kimyasal facianin sebep oldugu ölü baliklar… Karamsar resimlerden kurtulmak için arada bu küçük renkli resimlere dönüyorum,
Japon ressamlari dönem degistirirken isimlerini de degistirirmis. 19’uncu asir Japon ressami Hokku-Say 30 ayri isim ile resim yapmis. Belki ben de her dönem degisikliginde isim degistepeli îdîm..,”
Bir Abide…
Abidin Dino, kisiligi ile, yasami ile, tecrübeleri ile “bir abide”. Sohbetine doyum olmuyor. “Tevazu” ile kendi kendini ve resimlerini tenkit ediyor. Veda ederken sunlari söylüyor “… Bir Japon
ressamina göre ressam en iyi eserini 90 yasindan soma verirmis. Belki ben de en iyi resimlerimi 90’dan sonra yapacagim. Bekliydim bakalim…”
Abidin Dino kimdi?
Abidin Pasa’nin torunu, Divan-i Muhasebat Reisi Rasih Bey’in ogludur. 1913 yilinda istanbul’da dogdu. Robert Kolej’de okudu.
1933 yilinda Cumhuriyet’in Onuncu Yili Senlikleri için ünlü Rus rejisör Serge Yurtgeviç, “Ankara, Türkiye’nin Kalbidir” isimli bir film hazirlamisti. Atatürk bu filmi çok begendi. Rus rejisörden istidatli Türk gençlerini yanina alarak egitmesini istedi. Atatürk’ün çalisma arkadaslarindan Ali Fuat Cebesoy yegeni Abidin’den sözetti. Abidin o yillar gazetelerde çalisiyor, resim yapiyordu. Atatürk Abidin’in Rusya’ya gitmesini sagladi. Abidin önce Rusya’ya gidip sinema konusunda çalisti. Sonra Londra ve Paris’de çalismalarini sürdürdü.
Türkiye’de ressamlar arasinda “D Grubunu” ve “Liman Grubunu” kurdu. Osmanli Bankasi müdürlerinden Asim Dikel’in kizi Güzin ile evlendi. Güzin Dikel, Fransiz Filolojisinde okumustu. Evlendikten sonra Ankara Üniversitesi Dil Tarih Cografya Fakültesi’nde doçent olarak ders vermeye devam etti.
1952 yilinda Türkiye’den aynlan kari-koca Paris’e yerlestiler. Abidin Dino geçen 36 yil içindec sonuncusu Korutürk’lerin Cmhurbaskan1igi Kös-kü’nde sanatçilar için verdigi daveTolmak üzere sadece iki defa Türkiye’ye geldi.
Ali Riza KARDÜZ^

@

 

Sende yorum yap