Politikadaki rezaletin sadece “dış borç”ta yıllık faturası 3 milyar dolar

, , Sende yorum yap

Politikacilar birbirini yiyip duruyor… “Birbirlerini yesinler, bitirsinler… Biz isimize bakalim…” diyemezsiniz. Çünkü bu didismenin “her alanda” görünmeyen faturalari var. Bu faturalari halk ödüyor.
Bugün örnek olarak tek bir faturadan, politikadaki didismenin “dis borç faturasindan” sözedecegim.
Türkiye’nin iç tasarruflari yetersiz. Bu tasarruflarla Türkiye’nin hizli gelismesi imkansiz. Türkiye yatirimi, üretimi artirmak için dis kaynak kullanmak zorunda. Yatirim, üretim para ile artiriliyor. Dünyada paradan bol bir sey yok. Bankalar, araci kurumlar para satmak için çirpmiyor. “Hadi biz de gidip alalim…” diyerek heyecanlanmayiniz. Bize vermiyorlar… Verdiklerini de çok pahali fiyatla veriyorlar.
Paranin fiyati: “LIBOR”
Dünyanin belli yerlerinde “para pazarlari” kurulmus, isliyor. En büyük pazar “Londra Pazari”. Dünyanin her kösesinden paralar Londra’ya akiyor. Londra’da saticilar ile alicilar karsilasiyor, is Londra’da baglaniyor.
Londra’da alinip satilan paranin fiyatina “LIBOR” deniliyor. LIBOR kelimesi, ingilizce “London Inter Bank Offering Rate” kelimelerinin bas harflerinden olusan bir kelime. “Londra’da Bankalar ‘Arasinda Olusan Faiz Orani” diye Türkçelestirebilecegimiz bir deyim.
Nasil Türkiye’de bankalar arasindaki arz ve talebe göre “gecelik faiz oranlari” olusuyor… iste ayni biçim… Londra’da da paranin bolluguna ve talebine göre bankalar arasindaki islemlerde dolarin, markin, ingiliz Lirasi’nin bir yillik, üç yillik, bes yillik, yedi yillik faiz orani olusuyor. Para alim satimlari bu orandan yapiliyor. Onun için alan da, satan da memnun. Satan kaça satacagim diyerek kapi kapi gezmiyor. Alan kaça alacagim diyerek tereddüde düsmüyor.
Açiyorsunuz bilgisayar ekranini, ekranda bir yil, bes yil vadeli dolarin LIBOR faizini görüyorsunuz. Satacaksaniz bu faizden satabilirsiniz, alacaksaniz bu faizden alabilirsiniz.
LIBOR paranin çiplak faizi… Ama bu parayi sahibinden alip, kullaniciya
veren bir aracinin da birseyler almasi gerekir… Kim bu araci? Bir ticaret bankasi, bankalar toplulugu veya yatirim bankasi…
Aracinin sorumlulugu paranin sahibine karsi… Sahibine diyor ki, “paranizi üç yil süre ile LIBOR faizi ile kiraya verecegim, faizin zamaninda ödenmesini ve vade sonunda ana paranin ödenmesini garanti edecegim… Siz parayi kullanacak olani degil, beni taniyiniz. Sizin muhatabiniz benim…”
Araci LIBOR ile parayi aldi. Ayni LIBOR ile kullaniciya (kredi ihtiyacinda olan ülkeye, firmaya) devretmeyecek herhalde… En az bu aracilik için bir komisyon alacak ki, bu islemde bir kazanç saglasin.
Eger aracinin buldugu müsteri (kredi kullanacak ülke veya firma) saglam ise, aracinin isi kolay ama kazanci da çok düsük olacak… Çünkü o saglam müsteri (güçlü ülke veya güçlü firma) hangi araciya gitse kolaylikla para bulacak… Araci üzerinde hiç bir risk kalmayacak. Çünkü (güçlü ülke, güçlü firma) nasil olsa faizi ve ana parayi zamaninda ödeyecek.
Güçsüzler için “para pahali”
Fakat müsteri (kredi alacak olan ülke veya firma) güçsüz ise aracinin LI-BOR’un üzerine kendi normal kazancina ek olarak, “risk primi” de bindirmesi gerekir. Çünkü kredi kullanacak olan (ülke veya firma) faizi aksatir, ana parayi ödeyemez ise araci “arada kalip” ezilir. Para sahibine karsi yükümlülük altinda kalir.
Bu nedenle aracilar LIBOR’un üzerine ülke ve firma riskini dikkate alarak bir “risk primi” ekliyor, iste bu risk primi toplamina “Marjin” (ekleme) deniyor.
Türkçe’de “LIBOR arti kaç puan ödendi?” seklinde ifadeler kullaniliyor, iste burada sözü edilen “arti puan” aslinda “Marjin” denilen ekleme.
Bu açiklamalardan sonra gelelim gerçek rakamlara:
– Bugün Londra’da dolarin bir yil vadeli LIBOR faizi yüzde 6 3/8 oraninda.
– Geçen günler içinde Londra piyasasinda Çekler’in Komerchi Bankasi 5 yil vade ile LIBOR arti 0.22 puan ödeyerek 250 milyon DM buldu. Yunan Hükümeti 0.25 arti puan ile 5 yil vadede ödenmek üzere 1.1 milyar dolar borçlandi. Amerikan Levi Strauss blue-jean üreticisi 5 yil vadeli 2.5 milyar dolara LIBOR arti 0.23 puan ödüyor.
– Misir ilk defa piyasaya giriyor. LIBOR arti 0.50 ile 250 milyon dolar aldi. Kötü ekonomisiyle Rusya Federasyo-nu’na LIBOR arti 3.50 puan ile para verdiler.
– Biz ise, Türkiye olarak (hükümeti ile, bankalari ile, firmalari ile) iki ila bes yillik vadelerde bulabildigimiz kredilere LIBOR arti 4.00 veya daha fazla “Margin” (ek) vermek zorunda kaliyoruz. Sorun: “Türkiye riski!..”
– önemli bir sey daha var: Türkiye riski nedeniyle aracilar yüksek Marjin’e (eke) ragmen para bulamiyor. Aracilarin Türkiye’ye dönük islemler için bulduklari paralarin mensei de dolayli olarak Türkler’e ait kaynaklar.
Türkiye’nin dis borcu, kisa vade, uzun vade yaklasik 75 milyar dolar. Bu büyüklükte bir dis krediye her yil 4.00 puan “ülke riski” (politikaci rezaleti) adi altinda fazla ödeme yapmanin faturasi 3 milyar dolar eder. Bu 3 milyar dolari bu fakir halk ödüyor. Bunun sorumlusu kim? Ülkeyi bu riskli çizgiye getiren ve rezil bir durumu sürdürmede üstün basari gösteren politik kadro bütünü ile bu isin günahini tasiyor.

 

Sende yorum yap