Pendik Gemi Motorları Fabrikası çok çok önemli bir sanayi kuruluşudur

, , Sende yorum yap

Özellestirme “fur-yasi”nda, çalisanlara satildigi “söylenen” Pendik, Haliç, Camialti ve Alaybey tersaneleri arasinda, “Pendik Motor Fabrika-si”da “güme gitti.” Pendik Motor Fabrikasi Türkiye’nin çok çok çok önemli bir sanayi kurulusu idi. Büyük güçlüklerle kurulabilmisti. “Dogustan sanssiz” bir kurulustu. Dogumu güç oldu. Bir türlü “yürüyemedi.” Kimse elini tutup “ayaga kaldirmayi beceremedi”. Bir kenarda “unutuldu gitti”. Derken “dört tersane elden çikarilirken”, “Yavuuuu… Sunu da alip gidin de kurtulalim…” diye düsünenler, “tersane paketinin içine, Motor Fabrikasi’ni da eklediler…” Oldu bitti… Gitti!..
Sayin okuyucularima Pendik Tersanesi’nin ne oldugunu, öyküsünü anlatmak istiyorum.
Yüksek Mühendis Ali Çan’in Dünya Gazetesi’nde yayinlanan yazisinda verilen bilgilere, kendi hatirladiklarimi da ekleyerek, Pendik Motor Fabrikasi’nin hikayesini özetleyeyim.
Osmanli döneminden kalma tersanelerden sonra, Cumhuriyet’in ilk “sivil” tersahanesinin Pendik’te kurulmasina 1937 yilinda karar verildi. Yer seçiminden sonra, gemi insa mühendisi olarak yetistirilmek üzere seçilen gençler Almanya’ya tahsile gönderildi. Pendik koyunda kamulastirma baslarken harp çikti. Harpten sonra kamulastirma isine tekrar baslandi. Rahmetli yazar “Ulu-nay”in “Pendik’te tersane kurulamaz” kampanyasi sürüp giderken, “Devlet Planlama Teskilati, (DPT) Pendik Tersanesi Projesi”ni programa aldi. DPT uzmanlarinin arayisi, Pendik tersanesi ve özellikle tersane içinde kurulacak “Gemi Motorlan Fabrikasi” için en ileri teknolojiyi getirmekti. Gemi motorlan yapiminda dünyada önder Sulzer ve Perkins firmalari Türkiye’ye gelmeye nazlandi. Turgut Özal, istemeye istemeye Polon-yalilar ile isbirligini kabul etti. Tersane ve motor fabrikasinda çalisacak mühendis ve teknisyenler egitim için Polonya’ya gönderildi. Demirel 1969 yilinda tersane ve motor fabrikasinin temelini atti. Polonya’lilar da isi agir aliyordu. Turgut özal, Japon’larla isi pisirdi. Dünyaca ünlü Japon IHI firmasi, Pendik projesine ortak olmayi kabul etti. Pendik’te yapilacak ilk yil Türkiye’de 5, Japonya’da 5 gemi insa edilecek, bu sayi yillar geçtikçe artacak, böylece, dünya rekabetinde bir gemi motorlan fabrikasi ve tersane ortaya çikacakti. Japon’larla anlasma oldu. Ardinda 12 Mart 1971 müdahalesi pismis asa “limon” sikti. 1974 yilinda “sil bastan” tersanenin alt yapi, havuz, mendirek ve atölye insaatlari ihaleye çikarildi. Fakat bu ihalelerin hemen tamami anlasmazlikla sonuçlandi. Birsey yapilmadi.
1978 yilinda Denizcilik Bankasi tersane projesine sahip çikti. Müteahhitlerle ihtilaflar çözüldü. O tarihe kadar getirilmis makine ve teçhizattan kaybolmamislar bir araya getirildi. Mevcut tezgahlarin paslanmayanlarin kullanimini saglamak ve kisa sürede üretime geçebilmek için havuzdan vazgeçilip, yerine kizak konuldu. Sulzer firmasindan gemi motorlan yapimi için lisans alindi.
Böylece Gemi Motorlari Fabrika-si’nda gemi dizel motorlari yapimi imkani yaratildi. Pendik Gemi Motorlari Fabrikasi ve tersane, 1982 yilinda “tören ile açildi”.
Pendik tersanesine ayrilan alan deniz kenarinda 953 dönüm arazi. Burada tersanenin 60 bin metrakare kapali alani var.
Motor Fabrikasi 8 bin 700 metrekare kapali alani olan müstakil bir tesiste faaliyetini sürdürüyor. Dev “gemi dizel motor yapim makinelerine” sahip. Fakat bir türlü tam kapasite ile çalisamadi. Buna ragmen, isviçre Sulzer’inin lisansi ile agir devirli, Polonya Sulzer’inin lisansi ile orta ve hizli devirli gemi motorlari yapiliyor. Agir devirli motor demek 400 ton agirliginda, 13,600 beygir gücünde motor demek. Bununla 35 bin tonluk gemi hareket edebiliyor. Gemi Motorlan Fabrikasi’nin tezgahlarinin bunun iki misli büyüklükte motor yapma imkani da var. Bugüne kadar yapilan yüze yakin orta ve hafif devirli gemi motoru, sehir hatlari gemilerini, arabali vapurlari hareket ettiriyor, diger büyük gemilerde yardimci motor olarak kullaniliyor.
Sayin okuyucularima fabrikanin büyüklügü, gücü ve imkanlari hakkinda bilgi vermeye çalisiyorum. Bir ek bilgi daha:
Fabrikanin yanindaki Pendik Tersanesi de o kadar büyük bir tesis ki, Tuzla’da kurulu otuz dolayindaki özel sektör tersanesinin tüm kapasitesinin iki kati kapasiteye sahip.
Bütün bunlari sunun için anlatiyorum: (1) Pendik Tersanesi Türk ekonomisinin en önemli fizik varliklarindan biri. (2) Tersanenin içindeki “Gemi Motorlan Fabrikasi”, (3)Türk ekonomisi için çok çok çok önemli bir sanayi kurulusu. (4) Bu iki tesis uzun yillarin çabalariyla çok zor ortaya çikanldi. (5) Bu iki tesisi ortaya çikarmak için Hazine çok, çok, çok para harcadi. (6) Bu iki tesisin verimli olarak isletilememesi, zarar etmesi baska sey, ekonomi için önemi baska seydir. (7) Türkiye bunlarin benzerini önümüzdeki yillar bir daha yapamaz. Onun için olan bitenler, “sat kurtulne olursa olsun.” boyutlarinin ötesinde degerlendirilmelidir.

 

Sende yorum yap