“N’ooluu-urr bana yardım edin…”

, , Sende yorum yap

Bir okuyucunuz telefonda. Sizinle konusmak istiyor dediler. Ahizeyi kaldirdim. Karsimda hiçkira hiçkira aglayan bir hanim… “N’ooluu-urr bana yardim edin…” diyor ve aglamaya devam ediyor. Sasirdim. “Hanimefendi size nasil yardima olabilirim… Aglamayiniz da anlatiniz…” diyorum… O ise ag-
lamayi sürdürüyor. Hiçkiriklar arasinda “Bugün dolar 31 bin liraya düsmüs… Ben simdi naaaapicam?..” diye soruyor… Biraz sakinlesti ve derdini anlatti: Dana önce tasarruflarinin tamami yüzde 80 faizli Devlet Tahviline bagli imis. Faizlerin ve döviz fiyatinin yükselmesi karsisinda hanim okuyucum beyinin “basinin etini yemis”. Tahvilleri vadesinden önce bozdurmaya razi etmis. Vade öncesi bozdurduklarindan 35 milyon lira kayip ile tahvilleri nakde çevirip, onunla tanesi 35 bin liradan dolar satin almislar. Hanim okuyucum sunlan söylüyor: “Esimi bu ise zorladigim için kendimi suçlu hissediyorum. Basta 35 milyon lira kayba ugratmistim… O günden bu yana hasta durumdayim… Her sabah gazetelerin ekonomi sayfalarini okuyorum. Her aksam TVde borsa haberlerini izliyorum… Dolar düstükçe perisan oluyorum. Bu sabah döviz büfesine telefon ettim dolar 31 bin liraya düsmüs… N’oooo-luuurrr bana yardim edin… Ben simdi ne yapayim… Dolarlari 31 bin liradan satip, 7 günlük yeni icat hesaba faize mi yatirayim?.. Kocamin yüzüne baka-maz haldeyim… Ben belki intihar edecegim… Bu para bizim için çok önemli para idi… Sizin ve baskalari için belki küçük bir rakkam. Ama bizim yillarimizin birikimi… N’ooolurrr bana akil verin… Ben ne yapayim?”
* * *
Ne yapacagimi sasirdim… Lütfen siz kendinizi benim yerime koyunuz… Siz ne yapardiniz? Hanimlarin (her ne sebeple olursa olsun) aglamasina hiç dayanamam… Derdine çare bulmam imkansiz… Hanim okuyucum güvenerek bana akil soruyor… “Ne yaparsan yap… Bana ne?” diyemem… “Hanimefendi, önce aglamayiniz… Aglamakla derdinize çözüm getiremezsiniz…” diye onu teskine çalistim. Ve ardindan su tavsiyede bulundum: “Aman yeni bir maceraya girmeyiniz. Dolan bozdurmayiniz. Dolarda kaimiz… Bir hafta, on gün sonra dolar fiyata nasil olsa 35 bin liraya tekrar çikacak… O gün esinizle birlikte ne yapacaginiza karar verirsiniz. Dolarin 35 bin liradan asagi inisi geçicidir. Eski seviyeye gelir… Sonra unutmayiniz. Her gün parayi bir o yana bir bu yana dolastiramazsiniz. Böyle yapmaya kalkarsaniz mutlaka zarar edersiniz.” Okuyucum çok sevindi “Allahaski-
“Saglam kazik”
na dogru mu söylüyorsunuz? Dolar tekrar 35 bin lira olur mu?” diye sordu…
* * *
Sayin Okuyucularim… Görüyorsunuz… Ne günlere kaldik… Bazilanmiz dolar fiyati yükseldikçe karalar bagliyor, bazilarimiz gülüyor. .. Bazilanmiz dolar fiyati düstü diye intihara kalkiyor… Bazilanmiz göbek atiyor. Herseyin ötesinde “zavalli halkimin durumuna bakiniz ve de aglayiniz…” Üç kurusluk tasarrufunun enflasyon karsisinda eriyip yokolmasini önleme telasinda Türk halkini kapi kapi dolasmaya mahkum edenler utansin! Ben spekülatörlerden, para babalarindan, faiz ve rant agalarindan sözetmiyorum. Zavalli halkimdan, küçük tasarruf sahiplerinden, kendinin kefen parasi, hastalik parasi, çocugunun tahsil parasi, çeyiz parasi olarak biriktirdigi üç kurusun eriyip gitmemesi için ne yapacagini sasiranlardan sözediyorum. Zavallilar Borsa’ya gitse (kazik yiyor keriz gibi silkeleniyor). Araci kuruma gitse (parasi deve oluyor). Faize gitse (banka batiyor). Tahvile ve de bonoya gitse (Devlet üç gün sonra faizi artirdigindan e-lindeki kagitlari zararina satiyor)… Bu kargasa arasmda zavalli halkim döviz büfesinden, bankaya, bankadan döviz büfesine kosusup duruyor.
* * *
Bankalar için 7 gün ihbarli yüksek faizli mevduat sistemi diye yeni bir icat çikti, halkimin akli büsbütün karisti. Dün bizim SABAH EKONOMI’de Emin Çapa’nin a-rastarmasi yayinlandi. Yüzde 100 faiz veren yaninda ayni paraya yüzde 175 faiz veren banka var… O da banka, öbürü de banka… Mevduata bu faizi ödeyerek para toplayan bankanin müsteriye yillik
yüzde 250 çiplak faizden asagi kredi açmasi imkansiz. Böyle .bir kredinin müsteriye yillik bilesik (birikimli) maliyeti yüzde 733’dur. Kim yillik yüzde 733 faizi ödeyebilir? O halde bankalar bu paralan neden topluyor?
Karsilarinda gecelik yüzde 300 faiz ile borçlanmaya hazir bir Hazine var da ona güveniyor. Hazine gecelik yüzde 300 faizi kestigi an bankalar bu faizi ödeyemez. “Nasil olsa bankalarda devlet güvencesi var. Devlet öder” diye kendi kendinizi kandirmayiniz…
Günlük isini döndürmek için gecelik yüzde 300 faiz ile borçlanmak zorundaki devlet kime ne parasi ödeyecek ki?
* * *
Simdi gelelim “fasulyenin nimetine…” Ben küçük tasarruf sahiplerimiz için uyanlarimi yapayim da, ötesini “büyüklerimiz” düsünsün:
(1) Su günler gayrimenkul satma günü degildir. Altin bozma günü degildir. Dolan Türk Lirasina çevirme günü degildir. (Ekonominin yaran, ülkenin yaran dolarlarin hemen Türk lirasina döndü-rülmesindedir ama, ne yapalim ki, burada kisi menfaati ile ülke menfaati çeliskisi var. Siz tercihinizi kendiniz yapiniz.)
(2) Bahtinizin rüzgarina kapilip, kapi kapi dolasmaktan vazgeçiniz. Onu bozdur, bunu al, bunu bozdur, onu al… Küçük tasarrufçunun isi degildir. Her seferinde zarar edersiniz. Akila bir seçim yapip paranizi bir saglam kaziga baglayiniz. Sonra Allaha dua ediniz.
(3) Tüm yumurtalarinizi bir sepete koymayiniz. Tasarrufunuzun büyüklügüne göre riski dagitiniz.
(4) Ne kadar tedbir alisaniz aliniz, unutmayiniz ki kötüye giden bir ekonomide “herkes dayak yer”… Siz imkan ölçüsünde az dayak yemeye çalisiniz.
(5) “Uyaniklik” yapmaya kalkmayiniz. Ava giden avlanir. Uyaniklik yapmaya kalkanlar, kurda kusa yem olur. Firsat kovaladikça kaçar. Kaçan firsatlar gerçekmis gibi hesaplar yapip, kendi kendinizi üzmeyiniz. Sunu da biliniz, böyle ekonomilerde kisa süreli inisler çikislardan sadece spekülatörler yararlanabilir. Uzun sürede saglam yatirim araçlarinin tümünün getirisi ayni olur. Birbirine esitlenir.
(6) Son bir hatirlatma: (Belki de teselli sözü) Toplum fertlerden olusur. Herkes sahsi menfaatinin pesine kosar ise toplumun menfaati hep zarara ugrar. Ekonomi hiç bir zaman dengeye gelmez. Ne yapacaksaniz bir an önce yapiniz. Sonra artik kosusturmayi birakip, neticeyi bekleyiniz.

 

Sende yorum yap