Musluk kapansa da damlayan döviz yetiyor da artıyor

, , Sende yorum yap

Merkez Bankasi (MB) döviz rezervi son iki haftada 2.5 milyar dolar geriledi ama olsun… Merkez Bankasi’nin gene de 24.8 milyar dolarlik rezervi var. Bu rakam son azalmaya ragmen yilbasina göre 5.3 milyar dolarlik artisi ifade ediyor.
Döviz rezervleri “brüt” olarak izlenir. Açik anlatimiyla rezerv rakami “kendine ait olsun olmasin”, MB’nin istediginde kullanabilecegi döviz miktarini gösterir. Önemli olan “brüt” rezerv rakamidir ama, esas “kaymakli rakam” “net” rezervdir. Net rezerv demek, MB’nin döviz borçlan düsüldükten sonra, kendine ait dövizdir. Türkiye çok ender olarak net döviz rezervi tasir. Ilginçtir ki dünya ve de Türkiye’nin su sallantili durumunda MB’nin net döviz rezervi artmaktadir.
21 Agustos tarihi itibariyle MB’nin döviz varligi (kendine ait olan ve olmayan tüm döviz imkâni) 26.6 milyar dolar, buna karsilik döviz yükümlülügü (toplam döviz borcu) 18.5 milyar dolardir. Iki rakam arasindaki fark olan 8.1 milyar dolar MB’nin net döviz varligini (fazlasini) ifade eder. 1998 yili basinda MB’nin net döviz fazlasi 1.6 milyar dolar idi.
Merkez Bankasi 21 Agustos tarihi itibariyle toplam 18.5 milyar dolar olan döviz yükümlülügünün yüzde 143.8’i oraninda (yani borcunu karsiladiktan sonra elinde kalacak miktarda) 26.6 milyar dolar dövize sahip. Türkiye dünya krizine iste böyle saglikli bir döviz birikimi ile girdi.
Simdi soracaksiniz… Bu birikim geçmise ait. Bundan sonra döviz bulabilir miyiz? Bunu cevaplamak için geçmiste dövizi nereden buldugumuzu anlatayim.
1998 yilinin ilk 6 ayinda olagan döviz gelir giderleri (faiz ödemeleri dahil) sonucu ortaya çikan cari (döviz) açigimiz 1.5 milyar dolar idi.
Bakiniz 1998’in ilk 6 ayinda nerelerden para bulup bu açigi kapattik? (1) Türkiye’ye yabanci firmalar, yatirim için 220 milyon dolar, hisse senedi satin almak için 1.4 miyar dolar getirdi. (2) Nereden geldigi belli olmayan 1.8 milyar dolar ülkeye girdi. (3) 5.9 milyar dolar orta ve uzun vadeli kredi bulduk. Bunun 3.6 milyar dolari ile vadesi gelen orta ve uzun vadeli kredi borcunu ödedik. Öbür bölümü içeride kaldi. (4) Bankalar ve özel sektör kuruluslari kisa vadeli kredi buldu. Vadesi gelenleri ise ödedi. Bu giris çikislarda ülkede 3.4 milyar dolar kisa vadeli döviz kaldi.
1998’in ilk 6 ayinda ülkeye girip çikan dövizlerin net toplami 9.6 milyar dolar ediyor. Bu rakamdan cari açigin 1.5 milyar dolarlik kismi düsülünce 8.1 milyar dolar fazlalik ortaya çikiyor. Bu fazlaligin 8 milyon dolari IMF’ye gönderildikten sonra kalani döviz rezervine ekleniyor. Bütün bunlar dünyada krizin yayildigi, Türk ekonomisinde kara bulutlarin dolastigi, kredi notunun kirik oldugu, dünya piyasalarinda panigin yasandigi bir dönemde olup bitiyor.
Böyle bir ortamda Türkiye ihtiyaci olandan fazla döviz bulabiliyor. Ne demis büyüklerimiz? “Yaptiklarimiz, yapacaklarimizin teminatidir…” Iste o biçim. Inaniyorum, bizim “Ankara Takimi” bu iste “pisti”! Isler ne kadar karisirsa karissin bizimkiler çarki döndürmeyi sürdürürler. Halkin dövize hücumuna yol açacak bir hata yapilmadikça Türkiye kisa dönemde döviz krizi ile karsilasmaz.
Yilin Ocak-Haziran döneminde döviz açigini nasil kapattik (Milyon Dolar)
1997 1998
I- Döviz/cari islemler açigi………………………..-2317…………….-1513
II- Sermaye hareketleri ile bulunan döviz……………..4905……………..7797
1) Dogrudan yatirimlar (Net)………………………….256………………220
2) Portföy yatirimlari (Net)…………………………1152……………..1420
3) Uzun vadeli krediler……………………………..1614……………..2664
a) Kullanimlar…………………………………….3850……………..5998
b) Ödemeler……………………………………….-2678…………….-3694
c) Mevduat (KMDTH-NET)……………………………….442………………360
4) Kisa vadeli krediler……………………………..1883……………..3493
a) Varliklar …(NET)………………………………..361………………426
i) Verilen Krediler…………………………………-154……………..-135
ü) Banka rezervi…………………………………….836………………819
iii) Diger varliklar………………………………..-321……………..-258
b) Yükümlülükler (NET)………………………………1522……………..3067
i) Saglanan krediler………………………………..1739……………..1951
ü) Mevduatlar………………………………………-217……………..1116
III- Net hata ve noksan…………………………….-1942……………..1885
IV- Toplam döviz imkâni (Genel Denge)………………….646……………..8169
V- Rezerv hareketleri (Döviz fazlasinin kullanimi)……..646……………..8169
a) IMF’ye ödeme……………………………………….0……………….80
b) Döviz rezervine ekleme…………………………….646……………..8089
Kaynak: (Merkez Bankasi)

 

Sende yorum yap