Merkez, sadece “curcuna”ya karşı

, , Sende yorum yap

Merkez Bankasi 15 Mayis 1998 tarihinde bankalara bir mektup gönderdi. Bankalardan istenilen “forward ve swap islemlerinin, gerçek mahiyetlerine uygun olarak muhasebe kayitlarina intikali konusunda gereken özenin gösterilmesi” idi. Bu mektup yanlis anlamalara neden oldu.
1) Döviz mevduat hesaplari sahipleriyle ayrica bir foward sözlesmesi yapilmasinin yasaklandigi,
2) Merkez Banka-si’nin bu islemleri yapan ve yaptiranlara “vergi kaçirdiklari için” ceza uygulanacagi yazildi.
Bu yanlis degerlemelere dayali olarak tartismalar basladi. Sabah Ekonomi’de dün yayinlanan haberi ile Okan Müderrisoglu tartismalara açiklik getirdi. Merkez Bankasi “forward ve swap’in” amaç disi kullanilmasi karsisinda, ahlaki kurallar ve muhasebe kayitlarinin gerçege uygun olmasi için bir uyari yapmisti.
Benim “Kuyruklu Döviz Hesabi” adini taktigim hesap, iki “normal” bankacilik isleminden olusuyor:
(1) Müsteri adina normal fakat düsük faizli, bu nedenle vergisi de düsük bir “döviz mevduat hesabi” açiliyor.
(2) Düsük faizi dengelemek için, müsteri ile dövizi yüksek fiyattan geri satin alma mukavelesi yapiliyor.
Simdi gelelim Merkez Bankasi’nin “hassasiyetine”. Su anda ekonominin para politikasinin tüm sorumlulugunu Merkez Bankasi omuz-lamis durumda. Örnegin “M2Y” denilen parasal gösterge dolasimdaki banknotlar, Türk Lirasi ve döviz mevduat toplami olarak ülkenin toplam para arzinin göstergesidir. Dolasimdaki para ve Türk Lirasi mevduati 7 katrilyon, döviz mevduati 7 katrilyon, toplam 14 katrilyon lira Türkiye’nin toplam para arzi (M2Y rakami) olarak görülmektedir. Ama “repo’daki 3 katrilyon lira bu hesaba girmemekte, hiçbir yerde görülmemektedir. Halbuki “repo”daki paralar “vadesiz mevduat hesabinda görülmesi gereken” ve para arzina girmesi gereken paralardir: Ama “repo” bankalarin bilançosunun disinda (bilançonun altindaki Nazim Hesaplar bölümünde) yer aldigindan banka bilançolarina ve dolayisiyla para arzi rakami disinda kalmaktadir. Bilançonun altindan üstüne çiksa, Türkiye’nin toplam para arzi (“M2Y” denilen gösterge) 14 katrilyon liradan 17 katrilyon liraya (gerçek degerine) siçrayacaktir.
Forward ve swap da banka bilançolarinin içinde degil, altinda yer almaktadir. Nasil ki, repo islemleri moda olunca, banka bilançosunda görülmesi gereken 3 katrilyon lira mevduat kaleminden çikip, bilançonun altindaki repo kalemine kaydi ise, Merkez Bankasi’nin endisesi simdi de mevduat hesaplarindan 2 katrilyon veya 3 katrilyon liranin çikip, bilançonun altindaki swap veya forward hesaplarina ak-masidir. Swap ve for-ward’daki 3 katrilyon lira, repodaki 3 katrilyon lira ile gerçek para arzi 17 katrilyon lirada dolanirken, bu ikinci yol açildiginda toplam para arzi 11 katrilyon liraya düsmüs görünecektir.
Iste Merkez Bankasi’nin derdi budur. Merkez Bankasi, yüksek faiz almak, az vergi ödemek arayisiyla hesaplar arasindaki kaymalar nedeniyle para arzi rakamlarinin izlenemez hale gelmesini önlemeye çalisiyor. Vergi müfettisligine soyunmasi söz konusu degil. Bu is maliyenin isi.
Ali Riza KARDÜZ^

@

 

Sende yorum yap