KOBİ’ler ekonomik ölçekli büyük sanayiin sağladığı üretim ve istihdamı sağlayamaz

, , Sende yorum yap

KOBI, “küçük ve orta ölçekli isletmeler”i tanimlamak için kullanilan bir kisaltma.
Son zamanlarda Türkiye’de KOBI modasi aldi basini gidiyor… önüne gelen KO-Bl’den sözediyor. KOBl’lerin fazileti anlatiliyor. Türkiye’nin kurtulusunu KOBl’lere baglayanlar var.
Küçük ve orta ölçekli isletmeler ekonominin önemli müesseseleridir. Önemli islevleri vardir. Ama bir ekonomi küçük ve orta ölçekli isletmelere dayali olarak yasayamaz. Büyüyemez.
Rakamlari bilelim. Ona göre konusalim. Devlet istatistik Enstitüsü’nün yayinladigi en son verilere göre Türkiye’de imalat sanayiinde 195 bin isyeri var. Bu isyerlerinden l ile 49 isçi çalistiranlar “küçük isletme” sayiliyor. Toplam isyerlerinin 192 bini, yani yüzde 98.4’ü “küçük isletme”. Ne yazik ki, sayisi bu kadar çok olan bu küçük isletmeler imalat sanayiinde çalisan 1.5 milyon kisinin yüzde 43.3’üne is imkani saglamasina ragmen, imalat sanayiinde yaratilan toplam katma degerin sadece yüzde 5’ini yaratabiliyor. Kisaca bu isletmeler sayica çok. Ama ekonomik bakimdan çok güçsüz. Üretim güçleri çok düsük. Verimsiz isletmeler. 50 ile 199 isçi çalistiran isyerleri “orta isletme” sayiliyor. Bu isletmelerin toplam isyerleri içindeki payi yüzde 1.06 olmasina karsin, istihdamdaki paylan yüzde 12.9 ve üretimdeki (katma deger yaratmadaki) paylari yüzde 13.0 oraninda.
Gelelim 200’den fazla isçi çalistiran “büyük isletmeler”e. Bunlarin sayisi sadece 1.037 adet. Toplam isyerlerinin yüzde 0.5’ini teskil ediyorlar. Ama, Türkiye’de imalat sanayiindeki toplam istihdamin yüzde 43.7’sini, imalat sanayiinde yaratilan katma degerin (üretimin) yüzde 82.0’sini bunlar gerçeklestiriyor.
Sayin Okuyucularim… Türkiye’de politikacilar için önemli olan üretim ve istihdam rakamlari degildir. Oy sayisidir. Oy sayisi ise, küçük ve orta isletmelerde vardir. Lütfen dikkat buyurunuz. Imalat sanayiinde faaliyette bulunan 195 bin isletmenin 194 bini küçük ve orta isletme… Politikaci, sadece “bin oyu alan” büyük sanayiciye küfretse ne çikar?
Bir ekonomide her isletmenin “yeri vardir”. Bu yerler farklidir. Tek basina üretim yapan bir kisi de degerlidir, bin kisiye istihdam imkani saglayan mütesebbis de degerlidir. Ne birinden, ne öbüründen vazgeçilebilir. Fakat ülke ekonomisi bakimindan önemli olan bin kisiye istihdam imkani saglayan isyerleri sayisinin artmasidir. Çünkü ülkede üretimi bu isletmeler artirir. Çünkü ülkede istihdam sorununa bu isletmeler çözüm getirir.
Günümüzde evde üretim yapan hanimlarla,
evlerin altinda-ki atölyelerle, köse basindaki tamirhanelerle, köylerdeki el tezgahlariyla ileri teknolojiye dayali, ekonomik boyutta üretim gerçeklestirilemez.
KOBI (küçük ve orta ölçekli isletme) deyimi bizde yanlis anlasiliyor, yanlis anlatiliyor. Bizim küçük atölyelerimiz, tamirhanelerimiz, el tezgahlaniniz, küçük sanayi isletmelerimiz KOBI degil. KOBI ölçüsü sadece istihdam degil. Yillik üretilen deger ölçüsü önemli.
Avrupa Birligi KOBI’ler için yillik 40 milyon ECU’lük ciro ölçüsü getiriyor. Bunun karsiligi 50 milyon dolardir. Bunun karsiligi yaklasik 400 milyar Türk Lirasi ciro demektir.
Almanya KOBI ölçüsünü biraz daha dar tutmus. Yillik 25 milyon dolarlik ciroyu esas aliyor.
ABD’de 1-99 isçi çalistiran isletmeler “küçük”, 100-999 isçi çalistiranlar “orta”, Alman-
ya’da 1-49 isçi çalistiran isletmeler “küçük”, 50-499 isçi çalistiranlar “orta” isletme sayiliyor. Fakat isçi sayisi yaninda yillik ciro rakamlarina bakiliyor. Türkiye’de KOBl’ler için “kesin bir tanim” yok. Ciro sartindan, üretim rakamindan kimse söz etmiyor.
Osman Ulagay’in “KOBI Kösesi”nde verdigi bir tabloya göre, Istanbul Sanayi Odasi 100’den az isçi çalistiran isletmeleri KOBI olarak tanimliyor. Halkbank 250’den az isçi çalistiran isyerlerini KOBI sayiyor. Dis Ticaret Müstesarligi’na göre 200’den az isçi çalistiran isyerleri KOBI’dir.
Türkiye’de 200’den fazla isçi çalistiran 1.037 isyerinin imalat sanayiinde toplam istihdamin yüzde 43.7’sini sagladigini, toplam katmadegerin yüzde 82.0’sini yarattigini bilelim. KOBI’lerle ilgili politikalari buna göre belirleyelim. Imalat sanayiinde hedef küçük ve orta boy kalmak degildir. Küçükten baslayip, orta boy olmak, orta boydan da büyüge geçmektir. Herseyin “küçügü güzeldir” ama, “büyügü ise yarar!..”
Imalat sanayiinde isyeri, çalisanlar ve yaratilan
katma degerin isletme büyüklügüne göre dagilimi

Isyeri Çalisanlar Katma
sayisi sayisi degerdeki
isyeri büyüklügü (Sayi) (%) (Sayi) (%) Pay(%)
Küçük (1-49) 192.337 98.41 683.178 43.4 5.0
*(1)1-9 186.574 95.46 545.809 34.7 …
* (2) 10-49 5.763 2.95 137.369 8.7 ….
Orta (50-199) 2.071 1.06 203.444 12.9 13.0
Büyük (200+) 1.037 0.53 687.383 43.7 82.0
Genel imalat sanayii 195.445 100.0 1.574.005 100.0| 100.0
Kaynak: 1-9 isçi çalistiran isletmeler için 1992 yili, digerleri için 1990 yili Devlet Istatistik Enstitüsü degerleri kullanilmistir.

 

Sende yorum yap