KİTler neden döviz karşılığı satılır?

, , Sende yorum yap

Özellestirme rüzgâri sadece Türkiye’de esmiyor. Dünyanin her yaninda, özellikle gelismekte olan ülkelerde bu rüagari estirenler var.
Söylenen söz su: “Devlet kendi isine baksin. Birakiniz özel sektörün yapabilecegi isleri dzel sektör yapsin… Bu sirketler hem daha verimli isletilir, hem de sermaye tabana yayilmis olur… Bakiniz önünüzde koskocaman ingiltere örnegi var…”
Gelismekte olan ülkelerde “Ingiltere örnegi” abartila abartila özellestirrrie baslatildi.., Fakat serma-yeyi tabana yaymak için hisse senedi satmaya kalkanlar gördüler ki, “tabandaki halkta hisse senedi alacak para yok…” O zaman “özellestirmenin avukatlari” hemen bir model degistirdiler, Halkta para yok Ise, yabancilara döviz karsiligi satin… Hem ülkeye yabanci sermaye girmis olur. Hem de yabana teknoloji getirir…
Bütün Mesele Yabanci Sermaye mi?
Bir süre sonra bu önerilerin ardindan “bazi kokular yükselmeye basladi…”
Sanayilesmis ülkelerin gelismekte olan ülkelerden alacaklar! büyük rakamlara ulasmisti.’
Özellikle Güney Amerika ülkelerindeki alacaklardan, Brezilya, Arjantin, Kolombiya gibi ülkelerdeki alacaklardan ümit kesilmeye baslamisti.
Acaba bu ülkeler KITleri “Yabana sermayeye döviz karsiligi satsa, buradan gelecek döviz ile borçlarini ödese nasil olurdu?” Bu fikir hemen benimsendi… Fikiri kiliflayacak gerekçeler abartilarak gündeme getirildi: “… Hem yabana sermaye giriyor, hem teknoloji getiriyor… Ha Ahmet almis, ha Mr. Andersen? Ne farkeder?”
Bazilari bu gelismeleri borcunu ödeyemeyen ailelerin evdeki buzdolabini, yatagi yorgani satmasina benzetiyorlar.
ABD’nin himayesindeki israil’de örnek uygulamaya bâslatildi, israil’deki KIT’ler iç ve dis borçlan ödemek üzere’ “döviz ite satisa çikarildi”.
Israilliler “özellestirme programini”, KIT’lerin verimli isletmesini saglamak, sermayeyi tabana yaymak, devletin Özel sektörle rekabetini önlemek gibi yaldizli örtüler alinda sunma geregini duymuyorlar
Açik, açik hedeflerini ortaya koyuyorlar. Israil, bunlan satacak ve toplam 70 milyar dolar olari iç ve dis borçlarinin bir kismim ödeyecek.
israil’de KiT statüsünde 160 isletme var,, Bu isletmeler, israil’de toplam mâl ve hizmet üretiminin beste bir payina sahip.
Israil’deki KIT’ler “Israel Government Compa-nles Autority” (IGCA) Isimli bu merkezi kurulup bagli. Bu kurulusun basinda da Zeev Refua bulunuyor,
israil hükümetleri “özellestirme” programlan çerçevesinde 26 KIT’i satisa sunmaya karar vermisler.
Hazirliklar tamamlandikça, sirasiyla digerleri de satisa çikarilacak
israil’de “özellestirme programina” bir Amerikan Bankasi “First Boston Corp” yardima oluyor. (Kaynak: Neal Sandler’in Business Week’de çikan yazisi. Augustl5,1988)
Satmak Kolay mi?
KiT’leri yabancilara ve Özellikle döviz karsiligi satma-
nin güçlükleri var. Hele hele satilacak KITler uluslararasi piyasalarda taninmis kuruluslar degil ise.,.
“British Gas”, “Nippon Telegraph and Telep-hone” kuruluslari satisa çikinca, uluslararasi sermaye piyasalarinda alicilar, neyi alacaklarini biliyor.
Ama; “Paz Oil Co’yu kimse tanimiyor,
Buna ragmen, Israil, uluslararasi piyasalarda KIT satmadaki ilk denemesini basari 0e sonuçlandirabildi.
Paz Oil Co. israil’in en büyük petrol ithalatçisi ve dagiticisi sirket.
Termmuz ayinda Zeey Refua’nin basinda bulundugu IGCA, Paz Oil Cotyu 95 milyon dolar karsiligi Avusturyali isadami Jack G.Lieberman’a satti.
Bu satis Zeev Refua’ya ve Malîye Bakani Moshe Nissim’e güven kazandirdi. Prestij sagladi.
Özellestirme Konusunda Görüs Birligi
israil’de özellestirme konusunda iki büyük parti görüs birligine sahip. Bu nedenle ileride hükümet degisikligi olsa bile, tesbit edilen özellestirme programinin aynen uygulanacagi kesin.
Buna ek olarak özellestirme programinin sorumlulari, Maliye eski Bakani Nissim ile, IGCA Baskani Refua-‘nin, hangi hükümet isbasina gelir ise gelsin, görevlerini ve sorumluluklanni sürdürecekleri belirtiliyor.
Baska Neler Satilacak?
ikinci satis olarak, Israel Chemical Ltd. (ICL) satsa çikiyor. Potas ve gübre üreten, yillik cirosu i milyar dolar olan ICL’nin yüzde 50’sî özel sektöre 750
milyon dolar karsiligi satilacak. Hisselerin yüzde 20’si ABD’de satsa çikarilacak, Çalisanlara yüzde 4 hisse verilecek. Devletin eünde de yüzde 26 hisse kalacak.
Arkadan ülkenin tek rafinerisi olan Oil Refineries Ltd. ile savunma sanayii için üretim yapan Elta Electronic Industries Ltd.’in satisi geliyor.
Diger KlTleiln sapisindan sonra da 1993 yilinda hava sirketi El Al-israil Havayollari’nin saüsi programlanmis.
Komsuda Piser Bize de Düser
Bugün Israil’de yarin Türkiye’de. Biz de KiT’leri satmaya, (pardon Özellestinne programini hemen uygulamaya) karar verdigimize göre ve de memleketin içinde bunlari satamadigimiza göre, yarin döviz karsiligi almak isteyene neden satmayalim… Biz bugüne kadar özellestirme ugruna neleri sattik?
(1) TeIetas’i halka .sattik. Alan bin pisman. Bundan sonra, ksa sürede, benzer bîr satis yapma sansi yok.
(2) Ankara’da Coca Colayi siseleyen Ansan firmasi ile, Coca Cola’yi dagitan Meda sirketlerini 13 milyon dolara ABD menseli Coca Cola firmasina sattik»
(3) Hava meydanlarinda ve uçaklarda ikram servisi veren USAS’i 14 milyon dolara iskandinav Hava Yollari’nin yan kurulusu SAS Service Partner’e sattik,
(4) ÇITOSAN’a-ait 5 çimento fabrikanin yüzde 90 hissesini 11% milyon dolara Societe Ciment Fran-cais isimli Fransiz firmasina satiyoruz,
Görülüyor ki; Türkiye’deki özellestirme yön degistirmis. Karakter kazanmis durumda, Satislar yabancilara ve doviz karsiligi yapiliyor, Artik sermayenin halka yayilmasi, mülkiyetin tabana dayandîrilmasi gibi seylerden sözedilmiyor. Iyi de gelen dövizler ne oluyor? Iç borç, dis borç ödemeye mi gidiyor?
Hayir simdilik Türk Lirasi’na dönüsüp ‘Toplu Konut ve Kamu Idaresinin” fonuna ekleniyor.

 

Sende yorum yap