İyi repo – kötü repo

, , Sende yorum yap

Repo ile mevduat farkli seylerdir. Mevduat, bankalara, istenildiginde veya (vadeli olarak yatirilmis ise) vade sonunda çekilmek sartiyla faiz karsiligi yatirilan paradir. Mevduata sadece “mevduat toplamaya yetkili bankalar” toplar. I-simleri banka oldugu halde, mevduat toplamaya yetkili olmayan bankalar, örnegin kalkinma bankalari vardir. Mevduatin güvencesi, mevduatin teminati “Bankanin verdigi sözdür. Bankanin itibaridir. Bankalar topladiklari mevduatin belli kismini Merkez Bankasi’nin emrettigi sekilde saklar, kalan kismini istedikleri gibi kullanir. Açik anlatimiyla mevduatin karsiligi yoktur. Banka battiginda, topladigi mevduati karsilayabilecek varligi yok ise mevduat sahipleri “hava alir”. Bunu önlemek için “Mevduat Sigortasi” sistemi denilen sistem gelistirilmistir.
Simdilerde batan bankalarda mevduati bulunan gerçek kisilere Hükümet belli bir fondan, hesap basina en fazla 150 milyon lira ödeme durumundadir. * * *
Repo mevduat degildir. Her türlü banka (mevduat toplama yetkisi olmayan bankalar dahil her banka) Repo islemi yapabilir. Bunlara ek olarak sermayeleri en az 10 milyar lira olan “Sermaye piyasasi islemlerine a-racilik eden yetkili kurumlar” da Sermaye Piyasasi Kurulu’ndan i-zin alarak repo yapabilir.
“Kagit üzerinde” Repo, mevduattan daha saglam bir tasarruf aracidir. Çünkü, “kagit üzerinde”, parasini repoya yatiranin, ana parasi karsiligi kadar bir Hazine Bonosu veya Devlet Tahvili vardir. Açik anlatimiyla devlet batmadikça, devlet “ben bonolarimi ve tahvillerimi ödemiyorum” demedikçe, Repoya yatan ana paranin (faiz gürültüye gidebilir ama a-na para önemli) karsiligi vardir. Olmalidir.
Normal islemlerde repo yapana, a-na parasi karsiligi kadar bono ve tahvil teslim edilir. Pratikte, uygulamada Ise, repo islemini yapan banka veya araci kurum, repo karsiligi tahvil veya bonoyu saklamaya alarak, parasini repo yaptirana “emanet makbuzu” verir.
Normal sartlarda repo islemi yapan banka batsa, veya repo islemi yapan araci kurum iflas etse bile, repoya para yatiranin ana parasi batmaz. Çünkü ana para karsiligi kadar tahvil veya bono, repo yapan adina o batan bankanin veya batan araci kurumun kasasinda emanette durmaktadir…
Bu tahvil veya bonolar, batan bankanin, batan araci kurumun mülkiye-
tinde olmadigindan, baskalari adina emaneten saklandigindan, batan bankanin veya batan araci kurumun tasfiyesinde, diger alacaklilarin hukuken bunlara el sürmemeleri gerekir. * * *
Repo ile para toplayan bankalarin, araci kurumlarin “üç kagidi”, ayni tahvili, ayni bonoyu üç, bes, on, yirmi müsteriye satmis gibi yapip, “karsiliksiz para toplamak ‘ (karsiliksiz repo yap-mak)tir. iste o zaman parasini repoya yatiranlar “hava” alir.
Fakat bu durumda, bankanin, araci kurumun yaptigi “sahtekarliktir.” Dolandiriciliktir.
* * *
Bir bilgi daha vereyim… Sonra Repo’ culara tavsiyelerimi siralayayim. E-fendim, tasarruf sahipleri Repo’yu iki nedenle seviyor. (1) Repo bir günlükten, bir haftaliga, bir ayliktan, üç ayliga, istenilen sürede para saklama imkani verir. (2) Repo faizi genellikle mevduat faizinden daha yüksektir.
“Bankalararasi piyasadan yüzde 400 veya yüzde 1000 gecelik faiz ile para bulma sansi kalmayan bankalar”, denize düsen yilana sarilir diyerek, yillik net yüzde 120 faizli Tahvil veya Bonolari karsilik göstererek tasarruf sahibine yüzde 400, yüzde 600 faiz teklif edebiliyorlar… Ayni “bankalararasi piyasada”, (O-ver-Night) “bir gecelik borçlanma” islemi benzeri, bir gecelik veya hafta sonunu kapsayan Re-po’lar yapiyorlar… Bazi tasarruf sahipleri, Bankaya gittim… Over-Night’a para yatirdim…” diyor. Saniyor ki, Merkez Bankasi’nin yönettigi bankalararasi para piyasasinda islemlere katiliyor… Gerçekte tasarruf sahibi kisa vadeli Repo yapiyor… Ve de yapilan Repo, “usulüne, kitabina uygun ise”, iyi bir is…
* * *
Repoculara tavsiyem: Güvendiginiz bankada, araci kurumda repo yapiniz. Anadolu deyimi ile “e-seginizi saglam kaziga baglayiniz, sonra Tanri’ya emanet ediniz.” Saklama belgenize dikkat ediniz. Belgeye hangi Tahvil veya Bono karsiligi Repo yapildiginin mutlaka yazilmasi gerekir. Maalesef Devlet gerekli kontrolü yapmiyor. Siz uyanik olunuz. Karsiliksiz Repo “üçkagidina” düsmeyiniz.
Bütün bunlardan sonra “Hazine Bono ve Tahvil Borcunu ödemez, Re-po’lar karsiliksiz kalir ise, ne olur?” diye birsey sakin akliniza gelmesin…
Sakin böyle sorular sormayiniz… Böyle seyler olur ise, zaten hersey batmis demektir…

 

Sende yorum yap