iş Bankası 70 yaşında

, , Sende yorum yap

Bugün Is Bankasi’nin kurulusunun 70’inci yili kutlaniyor. Is Bankasi Türkiye Cumhuriyeti’nin “önemli müesseselerinden biridir”.
Cumhuriyet’in kurulusundan sonra önce ticaretin sonra sanayiin gelismesini bu banka yönlendirmistir. Is Bankasi, Türk banka sisteminde agirligi olan, agirligini koruyan bir bankadir.
* * *
1923 yilinda toplanan “Izmir Iktisat Kongresfnden çikan tavsiye kararlarindan biri su: “… Münasip bir isim altinda ve anonim sirket olarak bir ticaret bankasi kurulmasi…” Bu karar üzerine “… münasip bir isim…” bulunuyor ve 26 Agustos 1924 tarihinde Mustafa Kemal’in sermaye katilimiyla Türkiye Is Bankasi kuruluyor. Genel Müdürlügüne de Celal Bayar getiriliyor.
O günlerde bankacilik, sigortacilik, ticaret, sanayi bütünüyle “gayRI müslimle-rin ve yabanci uyruklularin” tekelinde… “Münasip bir isim altinda bir ticaret bankasinin” kurulmasini isteyenlerin hedefi, Müslüman Türklerin de sanayi ve ticarete girmelerini saglayacak bir bankaya sahip olabilmek.
* * *
Türkiye’de bugün 68 banka var. Bunlarin 6’si kamu bankasi, 30’u özel sermayeli banka. Sermayesinin yansi veya yansindan fazlasi yabancilara ait banka sayisi 20. Ayrica 12 de kalkinma ve yatirim bankasi var. Bu 68 banka arasinda Is Bankasi gene de önemli ve büyük bir banka ama, bankacilik sisteminin gelisme ve yayilma döneminden önce Is Bankasi tek basina önemli “misyon” (görev) yerine getirdi. (1) Anadolu’da ticari hayatin dogmasini, gelismesini sagladi (2) Türkiye’de sanayilesme hareketinin baslamasina katkida bulundu (3) Anadolu kökenli mütesebbislerin ortaya çikmasina imkan verdi.
Özel ticaret bankalarinin patlamasi, gelismesi 1970’li yillardan sonraya rastlar. Daha önceki dönemlerde, Anadolu’da “esnafi-tüccari” destekleyen, kredilendiren, gelistiren temel finansman “müessesesi” Is Bankasi idi. Bugün büyüksehirlerdeki holdinglerin, büyük sanayi ve ticaret müesseselerinin kurucularinin hemen tamami “Is Bankasi” kredisi ile “yumurtadan çikmis, palazlanmis, uçmayi ögrenmis, kendi kanatlari ile uçacak hale gelmis” kimselerdir. Bunlarin bir çogu daha sonra kendi bankalarini kurmuslardir.
Bunlar “baskasindan duyup, bir yerlerden okuyup” yazdigim seyler degil. Ben bunlari yasadim. Rahmetli
babam Milli Mücadele’den sonra “malulen tekaüt” olunca o zamanlar yeni kurulan Adapazari Islam Ticaret Bankasi’na müfettis muavini olarak girmis, sonra Türk Ticaret Bankasi’na dönüsen bu bankada yillarca Sube Müdürlügü yapmisti. Anadolu’da Is Bankasi’nin çok yerde, Türk Ticaret Bankasi’nin daha az yerde subeleri vardi.
Babamin Sube Müdürü olarak bulundugu sehirlerde “esraf” (sehrin ileri gelenleri) Is Bankasi’ndan kredi alir, Is Bankasi’nin destegi ile gelisir, Is Bankasi’nin kredilemedigi kimseler ise diger bankalara giderdi. O zamanin çocuklari tasarrufu “Is Bankasi Kumbarasi” ile ögrenirdi. Kumbara sahibi olmak, “kumbarayi doldurmak” çocuklar için önemli bir seydi.
* * *
Is Bankasi Türkiye’de seker, suni ipek, yünlü dokuma, kagit, pamuk ipligi ve pamuklu dokuma, cam ve metal sanayiinin kurulmasina öncülük etmistir. O günün sartlarinda bu sanayi kuruluslarini ortaya çikarmak bir “misyon” idi ve bu sanayi kuruluslari Türkiye için büyük önem tasiyordu. Bunlari, bankalarimizin bugünkü istirakleri ile mukayese etmeye imkan yok.
* * *
Yetmis yil sonra Is Bankasi ne durumda? 1993 yili sonu rakkamlarina göre bankanin varligi 7.1 trilyon lira, mevduati 50.5 trilyon lira, kredileri 36 trilyon lira ve yillik kari 2.5 trilyon lira. Bankanin 806 subesi 16 bin çalisani var. Is Bankasi bankacilik sektöründe kendine özgü bir “ekol”dür. Genel müdürlerinin çogu Türk bankaciliginda isimleri “efsanelesen” kimselerdir: Celal Bayar, Ahmet Dalli, Üze-yir Avunduk, Bülent Yazici, Burhan Karagöz, Cahit Kocaömer “isimleri yasayan” eski genel müdürlerden bazi-landir. Is Bankasi’nin bir gelenegi var. Genel Müdürleri ve muavinleri hep “müessesenin içinden” yetisen kimseler arasindan seçiliyor. Yedi yildir bankanin genel müdürlügü görevini sürdüren Ünal Korukçu, 28 yil önce bankaya müfettis muavini o-larak girmis, degisik kademelerde bulunduktan sonra Genel Müdürlük koltuguna oturmus bir kisi. Yönetim Kurulu Baskani Mülkiye’den “agabeyimiz olurlar!” Maliye Müfettisi olarak çalismaya basladi, Devlet Yatirim Bankasi’nda, Turizm Müfettisi olarak çalismaya basladi, Devlet Yatirim Bankasi’nda, Turizm Bankasi’nda, Sekerbank’da Genel Müdür, Garanti Bankasi’nda Yönetim Kurulu Baskani ve Murahhas Üye olarak bankacilik yapti.
* * *
Sayin Okuyucularim, yetmisinci yilinda bir bankayi sadece kar rakkamina bakarak degil, hizmetlerini hatirlatarak, hizmetlerin devam ettigini anlatarak, büyümeyi sürdürdügüne isaret ederek “övüyorum” . Dansi diger bankalarin basina… Is Bankasi’ni da insallah 170’inci kurulus yildönümünde benzer yazilaf ile ö-ven bulunur…
Is Bankasi’nin 2.5 trilyon
liralik sermayesinde kimlerin ne kadar paylari var?
43.73…………………..Is Bankasi Çalisanlari ve Emeklileri
40.17…………………..Hazine
1.15……………………Cumhuriyet Halk Partisi
14.95…………………..Gerçek ve Tüzel Kisiler
100.000…………………Toplam Sermaye

 

Sende yorum yap