Irak boru hattından petrol bir türlü akamıyor

, , Sende yorum yap

1990 Agustos ayindan bu yana kapali olan Irak boru hattinin kullanimina uzun tar-tismalardan sonra Birlesmis Milletler tarafindan izin verildi.
Iraklilar 15 Haziran’da boru hatundan petrol akitmayi planliyordu. Birlesmis Milletler Irak’in boru hattinin kullanimi için o kadar çok sart ortaya koymus ki, petrolün akip akama-yacagi belli degil.
Gida karsiligi petrol
Birlesmis Milletler, Irak’in 6 ayda 2 milyar dolar degerinde petrol satisina izin verdi. Bu gelirin yüzde 30’u, Birlesmis Milletler adina bir fona yatirilacak, kalan yüzde 70’i, yani 1.4 milyar dolarlik bölümü “insani yardim” amaciyla, sadece ve sadece gida ve ilaç aliminda kullanilacak.
Alinacak gida ve ilaçlarin bir bölümü, Birlesmis Milletler kontrolünde, Kuzey Irak’taki Kürtler’e dagitilacak.
Birlesmis Milletler (daha dogrusu ABD yönetimi) Irak’i her konuda gerçek anlamiyla “oynatiyor”… önce ne miktarda olursa olsun petrol satisina izin vermiyordu. Sonra, insani yardim sartina bagli olarak izin çikti. Derken, insani yardimin bir bölümü Kürtler’e verilecek denildi. Daha sonra, bu yardimi Irak Hükümeti Kürtler’e dagitmasin, Birlesmis Milletler görevlileri Kürtler’e dagitsin diye diretildi.
Zavalli Irak bütün bu sartlan kabul etti… Bu defa bir çingar daha çikti… Irak Birlesmis Milletler uzmanlarina gizli silah fabrikalarini denetletmediginden bütün islemler donduruldu. Geçtigimiz günler Irak Hükümeti, kontrol konusunda istenenleri de kabul etti.
Mevcut sartlarla boru islemez
Ancak… Kagit üzerinde daha yiginla sart var… Bu sartlan Birlesmis Milletler (veya ABD) adina dikte eden, kontrol eden bir de 611 Sayili Komite var. Bu komite, “isgal komiserligi” yapiyor.
Irak Hükümeti 2 milyar dolarlik petrol sahsina baslamadan insani yardim olarak satin alacagi ilaç ve gidanin planini komiteye verecek. Bunu kimlere nasil dagitacagini gösterecek. Sonra petrolü kime satacagini, kaça satacagini gösteren belgeleri teslim edecek. Komite, alicilari ve fiyati onaylayacak.
Petrolün özelligi geregi önceden aliciyi, fiyat belirlemek zor. Petrol borudan Yumurtalik’a akiyor. Petrol Yumurtalik Limani’ndaki tanklara doluyor. O sirada günlük petrol fiyati belirleniyor. Fiyat cazip ise, bir müsteri baglanti yapiyor ve limandaki gemilerden birine petrolü hemen yüklüyor.
Bütün bu islemlerin her safhasinda 611 Sayili Komite’ye durumu “arz edip, müsaade istihsali” halinde, petrol satmanin imkani yok.
Kerkük-Yumurtalik Boru Hatti, birbi-
rine paralel iki borudan olusuyor. 641 kilometresi Türkiye’de, 345 kilometresi Irak’ta. Toplam uzunlugu 986 kilometre. Bu hattin yillik kapasitesi 70-75 milyon ton petrol akitmaya imkan veriyor. 1989 yilinda Botas, Nezihi Berkkam agabeyimizin döneminde zorlama ile 82 milyon ton petrol akitti. O yil Türkiye’nin eline her türlü hizmetlerle toplam 310 milyon dolar para geçti. Açik anlatimiyla boru hattinin tam kullaniminda Türkiye’nin bu isten geliri 300 milyon dolar dolayindadir.
Bugün petrolün varili yaklasik 16 dolar. Irak 6 ay boyunca günde 800 bin varil petrol satacak.
Irak’in iki büyük petrol üretim merkezi var. Biri, bizim boru hattinin bagli oldugu Kerkük. Buradaki petrol kaliteli. Digeri Güney’deki Zübeyr üretim merkezi. Buradan çikan petrol Basra’da deniz ortasindaki Basra El Bekr terminalinden pazarlaniyor. Iraklilar Basra ve Yumurtalik hatlarini kendi topraklarinda birlestirmis durumda. Açik anlatimiyla Kerkük petrolünü illa da Yumurtalik’dan akitmak zorunda degil. Ister ise Basra’ya basabilecek. Petrol kalitesi farkli oldugundan karistirmamasi kendi yararina.
Gelelim bizim durumumuza… Irak 6 ay boyunca her gün satacagi 800 bin varil petrolün 340 bin tonunu Güney’deki Zübeyr bölgesinden Basra’ya akitacak. Her gün 460 bin varil petrolü (yaklasik 65 bin ton eder) Kerkük’ten Yumurtalik’a basacak. Bu kadar petrol 6 ayda 11.7 milyon ton petrolün boru hattindan akmasi demektir. Bu durumda 6 ay süre ile mevcut boru hatti üçte bir kapasite ile kullanilmis olacaktir. Türkiye’ye biraksa biraksa 50 milyon dolar birakir.
Biz parada degiliz yeterki boru çalissin
Zavalli Iraklilar, bir de boru parasi diye Türkiye’ye döviz ödemeyelim, boru parasini, ne kadar tutuyor ise, o kadar fazla petrol basarak karsilayalim diye Birlesmis Milletler’e yalvariyor. Neticeyi görecegiz. Ilginç baska seyler de var… Boru hath 6 yildir kullanilmadi. Hattin için de 6 yildir petrol duruyordu… Iraklilar denemek için hatta petrol bash. Bu petrol Yumurtalik tesislerine ulast. Ancak hattin çalismasi için yedek parça ihtiyaci var. Irak’in yedek parça alacak parasi yok. Botas yedek parçayi buluyor. Hazine’den izin aliyor. Hazine du-rumu Disisleri Bakanligi’na bildiriyor. Disisleri Bakanligi, New York’da Birlesmis Milletler Türkiye Temsilcileri’ni görevlendiriyor. Temsilci “611 Sayili Ko-mite”ye gidiyor. Komite izin verir ise, Botas yedek parçayi Irak’a hediye olarak gönderip boru hattinin islemesini sagliyor… Görüyorsunuz Sayin okuyucularim… ABD bir ülkeye takti mi, nasil “oynatiyor”?

 

Sende yorum yap