İlk iki ayın ithalatındaki artış üretimdeki kıpırdanmanın işareti

, , Sende yorum yap

Geçen yil Subat ayinda ithalat rakkami 1.7 milyar dolar idi. Geçtigimiz günlerde 1995 yilinin Subat ayi ithalat rakaminin 2 milyar 285 milyon dolar oldugu açiklaninca tartismalar basladi: “Acaba ithalat mi patliyordu? Acaba kur ayarlamasi yapilmadigindan, ithalat gene ucuz hale mi gelmisti?”
Kamuoyunda Subat ayi ithalat rakamindaki oynama bir “felaket baslangicinin habercisi” olarak endise uyandirir oldu… Acaba bu isin asli-fasli nedir?
-1994 yilinda ekonomi durdu. Üretim geriledi. Bunun sonucu olarak bir yil önceye göre 6 milyar dolarlik daha az ithalat yapildi. 1993 yilinda toplam ithalata 29.4 milyar dolar döviz harcanmisti. Bu rakam 1994 yilinda 23.2 milyar dolara düstü.
Bir ülke ithalat yapmadan, ithalati sonuna kadar kisarak ekonçmisini sürdüremez, ekonomisini büyütemez. Ülkenin asgari bir ithalat ihtiyaci vardir.
Kamuoyundaki yaygin ve yanlis inanisin tersine, toplam ithalat harcamalari içinde tüketim mali ithalatina yapilan pay küçüktür. Toplam ithalatin yüzde 14’ü ile yüzde 12’si dolayindadir. Bu harcamanin tamami da köpek mamasina, çi-kita muza, viskiye, sigaraya gitmez. Büyük kismi, margarin yapiminda kullanilan ham yag, kaliteli bugday, arpa gibi maddelere yapilan harcamalardir.
Toplam ithalatin yaklasik yüzde 35’i yatirim mali, yüzde 50, yüzde 60’i hammadde, ara mal ithalatidir. Ülkede yatirim yapilinca, ülkede üretim artinca, ülkenin ihracati büyüyünce, yatirim mali ve hammadde ithalati artar.
Bu nedenle, ithalattaki her artis, her kipirdanma korku yaratmamalidir. Ithalatin hangi kalemlerde arttigina bakip, sonra karar vermek gerekir.
-1994 yilinda ekonomideki durgunluk, küçülme nedeniyle azalan ithalat, ekonominin normale dönmesi ile mutlaka artacaktir. Artis normaldir. Bakilmasi gereken hangi kalemlerde ithalatin arttigidir. 1995 yili Ocak-Subat rakamlarina göre bu yil yapilan 4.3 milyar dolarlik ithalatin yüzde 25’i yatinm mali, yüzde 12’si tüketim mali, yüzde 63’ü hammadde ithalatidir. 1994 yilinin ilk iki ayinda yapilan 3.9 milyar dolarlik it-
halatta yatirim mali ithalatinin payi yüzde 29, tüketim mali ithalatinin payi yüzde 14, hammadde ithalatinin payi yüzde 57 idi.
– Geçen yilin Ocak-Subat dönemine göre 1995 yilinda yüzde 24 daha fazla hammadde ithal edilmis. Yatinm mali ithalati yüzde 6.3 gerilemis. Tüketim mali ithalatina harcanan döviz artisi sadece yüzde 3.3 oraninda.
– Bu rakamlar sunu anlatiyor: 1995 yilinin ilk iki ayindaki duruma göre, sanayici yeni yatirimlara istekli degil. Fakat piyasadaki canlanma ve ihracat artisi nedeniyle mevcut kapasitelerinde üretimi artirma arayisina girmis. Bu nedenle hammadde ithalatina yüklenmis. Iste bu nedenle ithalat artisi ortaya çikiyor.
– Acaba 1995 yilinin ilk iki ayinda ithalattaki gidis, kötüye gidisi mi gösteriyor. Acaba tehlike çanlari çaliyor mu? Bu konuda degerlendirme yapmak için daha baska rakamlara bakmak gerekir. Bu yazinin altinda bir tablo var. Bu tablo son üç yilda Ocak-Subat aylarinda (iki aylik dönemde) yapilan ithalat ve ihracati, dis ticaret açigini ve de ihracat dövizinin ithalata harcanan paranin ne kadarini karsilayabildigini gösteriyor. Tabloda yer alan ve de Dis Ticaret Hacmi denilen sey ise, ithalat ve ihracat rakamlarinin toplamidir. Ülkenin dis ekonomik iliskilerinin büyüyüp küçülmesi bu rakamdan izlenir.
-1995 yilinda ilk iki aylik ithalat rakami geçmis yillarin en büyük ithalatini gösteriyor ama, ihracat rakami da geçmis üç yila göre en yüksek rakam. Iki aylik dis ticaret açigi 1.2 milyar dolar. Son üç yilin en düsük açigi. Ihracat gelirinin ithalat harcamalarini karsilama orani da yüzde 70.7 gibi güzel bir rakamda dolaniyor. Bu rakam da son üç yilin en yüksek orani.
Dis Ticaret Hacmi’ne bakiyoruz: 1995 yilinin ilk iki ayinda toplam 7.4 milyar dolarlik ithalat ve ihracat islemi yapilmis. Bu rakam da, geçmis iki yilin ayni dönemine göre daha büyük bir ticaret isleminin göstergesi.
Açik anlatimiyla, nedenine bakmadan ithalat rakamindaki kipirdamadan üzülmeye gerek yok. Tersine, nedenini anlayarak sevinmek lazim. Ve de unutulmamali ki, saglikli bir talep artisi ithalat rakamini yukari itecek… Bu da yatirimlarin ve de üretimin artisini saglayacak.
Iki aylik (Ocak-Subat) dis ticarek rakamlari
Yillar Ithalat (Milyar dolar) Ihracat Açik Dis ticaret hacmi Ihr. Ith. karsilama orani
1995 4.382 3.101 -1 .281 7.483 70.7
1994 3.906 2.506 -1.400 6.412 64.2
1993 3.797 2.442 -1.355 6.239 64.3

 

Sende yorum yap