Hükümetin yeni hedefi yüzde 76 enflasyon ve de yüzde 3 büyüme

, , Sende yorum yap

Her yil Eylül aylarinda, Devlet Planlama Teskilati, ekonominin durumunu degerlendirir. Yil-sonunda ekonominin hangi çizgide olacagi hakkinda tahminlerde bulunur. Bu bulgulara dayali olarak da bir sonraki yilin hedeflerini belirler.
Hedef belirleyenler, “iyiyi, daha iyiyi” isterler. Fakat ekonominin yapisal so-runlari, orta ve uzun dönemli sartlar belli konularda kisitlamalar getirdiginden, belirlenen hedefler her zaman “iyi” olmayabilir, önemli olan, “hayali-yalan yanlis” hedef belirlemek yerine gerçekçi hedefleri belirlemektir. Çünkü bir sonraki yilin ekonomik dengeleri bu belirlenen hedeflere göre kurulur. Hedefler gerçekçi degil ise dengeler tutmaz.
“Yillik program” ve bu programa dayali olarak “Devlet bütçesi”, belirlenen hedeflere göre hazirlanir.
Belirlenen hedeflerin birbiriyle de karsilikli “bagimliligi” (iliskisi) vardir.
örnegin, yatirimlarin artabilmesi için, Milli Gelir’in belli bir hizda büyümesi, Milli Gelir’in belli bir hizda büyüyebilmesi için ise Milli Gelir’in belli bir kisminin yatirima yönlendirilmesi gerekir. Örnegin, ihracatin ve ithalatin belli rakamlarda tutulabilmesi, turizm gelirinin artabilmesi için Dolar fiyatinin enflasyonun üzerine çikmasi ama, bunun da enflasyon rakami hedefini saptirmamasi gerekir. Bütçe gelirlerinin artmasi ekonomideki büyümeye baglidir. Ekonomi bü-yümez, buna karsilik bütçe gelirinin artacagi varsayimina dayali harcama hedefleri yüksek tutulur ise, bütçe açigi büyür.
Iste bütün bu karsilikli iliskiler dikkate alinarak belirlenen 1995 yili ekonomik hedefleri yilbasinda açiklanmisti. 1995 Yili Ekonomik Programi ve 1995 Yili Devlet Bütçesi bu hedeflere göre hazirlanmisti. Sadece o kadar da degil… Özel sektördeki firmalar, mütesebbisler de bu temel hedef rakamlarina göre 1995 yili yatirim, üretim, ihracat programlarini yapmislardi.
Yilin ilk üç ayinin sonuna dogru 1995 yili hedeflerinin degistirilmesi zorunlulugu dogdu. Çünkü (1) 1994 yili sonu hakkindaki bekleyisler, özellikle Milli Gelir rakamlari umulandan, tahmin edilenden kötü çikti. Tabii ki bu bir sonraki yilin hedeflerinin “açik düsmesine” neden oldu. (2) 1995 yili hedeflerinin gereginden fazla “iyimser” rakamlara dayandigi anlasildi.
Iste bu nedenlerle 1995 yilinin ilk üç ayinin sonunda, 1995 yili sonu için ikinci hedef belirleme zorunlulugu dogdu. Insallah yilin kalan kisminda beklenmedik dalgalanmalar olmaz ve de “ikinci” hedeflerin de degistirilerek “üçüncü” hedef belirleme mecburiyeti dogmaz. Bu yazinin altindaki tabloda, Sayin Okuyucularima 1994 yili sonundaki gerçeklesme rakamlarini, 1995 yili için belirlenen ilk hedeflerle ikinci defa belirlenen hedefleri veriyorum.
Bakiniz hedeflerde ne degisiklikler yapilmis:
-1994 yili Milli Geliri’nin (yil içindeki toplam mal ve hizmet üretiminin parasal degerinin) yüzde 6 oraninda geriledigi ortaya çikinca, 1995 yili için öngörülen yüzde 4.4’lük kalkinma hizinin (Milli Gelir artisinin) gerçeklesemeyecegi anlasilmis. Kalkinma hizi yüzde 3.1’e düsürülmüs, (…ki, bu oranin da gerçeklestirilmesi zordur.)
– Toptan Esya Fiyatlari’nin 1994 yili ortalama artis orani yüzde 120 iken, 1995 yili için hedef alinan yüzde 43’lük enflasyon rakaminin gerçekçi olamayacagi görülüp, ortalama fiyat artisi orani yüzde 76.2’ye yükseltilmis. Açik anlatimiyla Hükümet 1995 yilinda enflasyonu yüzde 76 dolayinda tutabilir ise dügün-bayram edecek.
– Enflasyon orani yükseltilince, dolarin ortalama kuru için hedef alinan 42.280 liralik rakamin da 46.432 liraya yükseltilmesi zorunlu olmus.
-Iyimser bir hedef degistirme islemi Bütçe Gelirleri konusunda yapilmis. Bütçe Gelirleri 250 milyar lira yükseltilmis. Vergi kanunlarinda önemli degisiklik olmadan, ekonomi canlanmadan bu artisin gerçeklesmesi güç. Hedef belirlerken bu tip gelir tahminlerinde yapilan hatanin faturasi ise çok büyük… Çünkü gelir artacak varsayimi ile, harcama yapiliyor. Harcama gitti mi gidiyor, ama gelir artmadigindan, bütçe açigi büyüyor.
Sayin okuyucularima bütün bunlari anlatiyorum… Çünkü günümüzde firmalar, isadamlari ve hatta ticari-sinai faaliyeti bulunmayan insanlar geleceklerini planlarken, neyin ne olacagini bilmek zorunda… Yillik enflasyon ne olacak? Döviz kuru nereye dayanacak? Üretim artacak, islet açilacak mi? Bütün bu sorulari cevaplamak için Hükümetin temel ekonomik hedeflerini dikkatle izlemek gerekiyor.
Hükümetin 1995 yili sonu temel hedefleri
1995 1995 1994 ikinci hedef ilk hedef Gerçeklesen
Milli Gelir (TrilyonTL)……………………..6.890……………..5.993…………………3.903
Büyüme/Kalkinma hizi………………%3.1………………%4.4……………….. -%6.0
Milli Gelir deflatörü………………………..71.2………………43.2…………………107.9
Enflasyon (Toptan Esya Fiyat artisi)
– Yillik ortalama artis……………………………76.2………………43.2…………………120.7
– Yil sonu (Aralik/Aralik)…………………..39.8………………22.5…………………149.6
Dolar kuru (TL)…………………………..46.432…………….42.280………………..29.704
Dis ticaret açigi (Milyon Dolar)…..7.000……………..7.500…………………5.164
-Ithalat……………………….27.000…………….27.000………………..23.270
-Ihracat……………………….20.000…………….19.500………………..18.106
Turizm gelirleri (Milyon dolar)………………………….4.800……………..4.500………………….4.321
Cari islemler fazlasi (Milyon dolar).1.455……………….430………………….2.631
Bütçe gelirleri (Trilyon TL)…………………..1,384.3……………1,133.0………………….753.4
– Vergi gelirleri……………………….997.0……………..880.0………………….588.1
Bütçe açigi (TrilyonTL)……………………..218,8……………..198.0………………….145.9

 

Sende yorum yap