Her sabun, sabun değil

, , Sende yorum yap

Adana sokaklarinda dolanirken “Hatay’in defneyagli ve zeytinyagli Garli sabunu”nu görüp “acep bu da ne imis?” diye “Garli Sabun’un pesine düsüp, sabun isini bilenlerle konusunca sabun hakkinda baska seyler de ögrendim. Her sabunun sabun olmadigini anladim.
Sabun konusu Sayin Okuyucularimin tümünü ilgilendiren bir konu. Onun için bugün de “sudan sabundan bir yazi” yazacagim…
“Odun Külü” sabunun esasi
Eskiden insanlar temizlenmek istediklerinde odun külü ve su ile yikaniir-larmis. Odun külü ciltlerini tahris ettigi için de daha sonra tahris olan cildi yumusatmak için yag sürerlermis. Derken efendim eski zaman mucitlerinden biri, odun külünü su ile süzdürmeyi basarmis ve ilk kaba sabunu yapmis. Mi-lat’tan önce 600’lü yillarda Fenikeliler “Mürer agaci, keçinin don yagi ve agaç kökü”nü karistirarak sabun yapmislar. Bu sabunlar Fenikeliler ile Galyalilar arasinda en önemli degisim mali imis. Romali kadinlar güzellik malzemesi olarak kullanirmis. Pompei sehri kalintilari arasinda ortaya çikan bir fabrika binasindan Romalilar’in da sabun ürettiklerini ögrenilmis.
Sabun üretiminde günümüze kadar ulasan teknolojinin esasi iki Fransiz’in kesiflerine dayaniyormus. 1791 yilinda Nicolas Leblanc adi tuzdan sodayi elde etmis, 1823 yilinda da Michel Chevrul sabunlarin içerdigi yag asitlerinin yapi ve dogasini kesfetmis.
Bunlari bana Otaci defne ve günlük sabunlarini üreten Kurtsan ilaçlan firmasindan Eczaci Meltem Kurtsan hanim anlatti.
Türkiye’de 150 yildir sabun üretiliyor
Türkiye’de çok eski zamanlardan beri sabun yapildigi sanildigi halde, bizler bu konuda belge bulamiyormusuz. Antakya’da yüzelli yildir defneyagli sabun yapildigi bilmiyormus.
Sabun temizlik amaciyla kullanilan maddelerin en eskisiymis. Kimyasal bakimdan bitkisel veya hayvansal kaynakli yag asitlerinin alkali tuzlar ile kaynatilmasi sonucu olusurmus.
Isin içine kimya girince is karisiyor. Bana anlatildigina göre bugün piyasada sabun diye satilan, sabun olmayan bir çok madde var.
Sabunun içindeki yagin hayvansal yag veya bitkisel yag olmasi sabunun cinsini degistiriyor. Sabunun içindeki yag asidinin doymus veya doymamis olmasi, alkali tuz miktari sabunun kalitesini degistiriyor. Sik sik sikayetler duyariz “Bu sabun benim cildimi kurutuyor. Bu sabun köpürmüyor. Bu sabun kepek yapiyor. Bu sabun kireç gibi cil-
dimi tahris ediyor…” Iste bunlar hep sabunun içindeki maddelerden kaynaklanan sikayetler.
Sulu çözentiler
Ben kimyadan anlamam. Fakat bu sabun isini iyi anlamak için basit kimya bilgisine ihtiyaç varmis. Ögrendigim ka-dari ile Sayin okuyucularima (pH) denen seyi anlatacagim ki, Sayin okuyucularim da sabun konusunu daha iyi bilsinler. (pH) denen sey, sulu çözeltilerde hidrojen iyonu konsantrasyonunu gösteren bir kavram imis. Gene anlamadiniz!.. Fazla zorlamayiniz…
Daha basit anlatayim. (pH) denen sey sivi maddedeki asiditeyi gösterir diyelim. l ile 14 rakkami arasinda derecesi var. Bildigimiz “nötr” bir madde. Bu l ile 14 rakkami arasinda suyun yeri 7. 7’den l’e dogru gidildikçe asit artiyor. l Tuzruhu. Mide asidi (gidalari eriten asit) 3. Sirke 5. 7’den 14’e dogru çikildikça da “bazik çözelti” denilen sey artiyor.
Bu karisik anlatima ek biraz da yan bilgi vereyim: Kanin pH’i 7.2. Kanin pH’i 7’nin altina düstügünde veya 7.8’in üzerine çiktiginda hayati tehlike doguyor. Diyabetik komada kanin pH’i 6.8’e düsüyor. Hasta gidiyor… Gözyasinin pH’i 7.4. Cilt üzerindeki salgilarin pH’i 5 ile 5.5 arasinda.
Bunlari uzun uzun neden anlatiyorum? Madem ki cildin pH’i 5 ila 5.5 arasinda, sabunun pH’i da buna uygun olacak…
Hani son zamanlarda “nötr sabun”, “krem sabun” diye yabancilarin yaptiklari Türkiye’de satilan sabunlar var ya… Onlarin pH’i gerçekten 5.5 çizgisinde. Ama onlar bu dereceyi kimyevi olarak tutturduklarindan sentetik deterjan kullaniyorlar. Sabun iyi köpürmüyor. Iyi temizleyemiyor.
Sentetik olmayan, dogal katkilarla, zeytinyagi ile üretilen ve de köpürebi-len sabunlarin pH’i 9 ile 10 arasinda oluyor.
Sabun teknolojisi çok gelisti. Türkiye’de sabun üreten çok sayida ciddi firma var. Ayrica degisik kuruluslar, ilaç fabrikalari bitki özü ile hazirlanan sabunlar üretiyor. Cilt tiplerine göre sabunlarin yapisini degistirmek mümkün oluyor.
Tabii bütün bunlarin olabilmesi için tüketicinin bilinçlenmesi sart. Bu yazi ile Sayin Okuyucularim sabun konusunda bazi seyler ögrendiler. Bu bilgilerle, sabun satin alirlarken “Bu sabunun yagi bitkisel yag mi, hayvansal yag mi? Bu sabunun PH’i nedir?” Benzeri sorular sormaya baslayacaklar. Bu olunca da sabun üreticileri isi ciddiye alacak. Bu bilgileri ambalajlarin üzerine yazmak zorunda kalacaklar.
Su günler de herkes “suya sabuna dokunmaktan kaçiniyor”. Ortaligi pislik kapladi. Sabun konusunu yazmayayim da ne yazayim?

 

Sende yorum yap