Hedef ve gerçekleşme farkı

, , Sende yorum yap

Ekonomi yönetiminde “hedeflerin gerçekçi belirlenmesinin” ö-nemi çok büyüktür. Eger hedefler gerçekçi belirlen-mez, “gerçeklesme” hedef rakkarruni asar veya altinda kalir ise, ekonominin dengeleri bozulur. Bozuk olan dengeler daha da bozulur.
Bu anlattigim teknik bir konudur. Ö-zellikle Hükümeti, Devlet Planlama Teskilati’ni, Maliye Ba-kanligi’m ilgilendirir. Fakat önemli bir konu oldugundan basit bir sekilde size anlatacagim.
Ekonominin temel dengesi
Ekonominin temel dengesi kurulurken, ilk yapilacak is, gelecek yilin “Milli Geliri”ni tahmin etmektir. Bu tahmin gerçekçi olmalidir. Çünkü diger büyüklükler “Milli Gelir”e göre belirlenir.
Örnek vereyim: Gelecek yil kaynaklarin ne kadarinin yatirima, ne kadarinin tüketime ayrilacagi, tüketim ve yatirimin kamu ve özel sektör arasinda bölümü bu Milli Gelir tahminine göre yapilir.
Sonra bu rakkamlar Bütçe’ye intikal eder… Yatirim hedefleri olarak Yillik Prograni’da yer alir.
Eger Milli Gelir tahmin edilen rak-karna ulasamaz ise Bütçe aksar. Vergi geliri için belirlenen hedefe ulasilamaz… Tersi olur, Milli Gelir tahmin edilen rakkamin üzerine çikar ise, daha düsük bir Milli Gelir rakkamina göre belirlenen hedefler dar bogaz yaratir.
Bütçe dengesi
Bütçe dengesi Milli Gelir konusundaki hedefe uygun biçimde kurulur. Buna göre gelir ve harcama hedefleri belirlenir… Örnegin eger gelir hedefleri fazla iyimser ise, bu gelir varsayimina dayali olarak harcama yapildiginda önemli ölçüde açik ortaya çikar. Uygulamada görülen bir nokta da, genelEk-le harcamalarda hedeflerin asilmasi, gelirde ise hedefe bir türlü ulasamamasi seklindedir.
Iste p zaman da, (1993 bütçesinde oldugu gibi) açik yilbasinda tahmin edilen rakkamin üzerine çikiyor, açigi ka-jjatmak için ek bütçe yapmak zorunlulugu doguyor.
Yatirini dengesi
Yatirim programlan bir bütündür… Yatinm dengesi kurulurken sunlara ö-zellikle dikkat edilir:
– Yatirim harcamalannda üretken
yatirimlarin payi büyük olmali ki, üretim artisi halkin as ve is bekleyisini karsilasin.
– Temel alt yapi yatirimlarinda paralar kisa sürede devreye girecek yatirimlara yöneltilmeli ki, yillarca sürünen projelere kit kaynaklar bagli kalmasin.
Yatirimlar için para harcamada hedefler ve gerçeklesmeler arasinda büyük çeliskiler ortaya çikabilir.
Örnegin bir fabrika için ayrilan ödeneklerle öncelikle lojman, bahçe duvari, çevre düzenleme isleri tamamlanabilir, fabrikanin makinesini aknak için para kalmayabilir.
Üretken olmayan yatirimlarda hedeflere ulasilip, üretken yatirimlar ö-deneksizlik nedeniyle ak-sayabilir.
Fiyat dengesi
Yilbasinda dengeler kurulurken, enflasyon hedefi, döviz kurundaki degisim gerçekçi olarak belir-lenniez ise, yil içinde ortaya çikan fiyat artislari karsisinda tüm harcama hedefleri aksar… Bütçede ayrilan ödeneklerin tamami harcansa bile, fiziki hedeflere ulasilamaz.
Ödemeler dengesi
Ihracat, turizm ve diger döviz gelirlerinde iyimser rakkamlarla tahminler yapilir bu iyimser tahminlere uygun harcama hedefleri belirlenir ise, harcamalarda hedefe ulasilir, gelir kisa kalir, açik büyür.
* * *
Simdi yazinin altindaki tabloya bakiniz. Bu tabloda bashca ekonomik büyüklüklerde 1992 yili gerçeklesme rak-karnlan, 1993 yili hedefleri, buna karsi
1993 yili gerçeklesme tahminleri ile,
1994 yili hedefleri verilmektedir. Tablo bize sunu gösteriyor:
– Hedefleri gerçekçi olarak belirleye-miyoruz.
– Bunun sonucu ekonominin zaten bozuk olan dengesini daha da fazla bozuyoruz.
Tablonun sonundaki sütuna bakiniz yeter: Kamu Kesimi Borçlanma Geregi 1992 yilinda %14.9 olarak gerçeklesmis. 1993 yili basinda %9,0’luk hedef benimsenmis. 1993 yilinda birakiniz %9.0’u, 1992 yili açiginin üzerine çikilip %16.3’lük açikla karsilasilmis. 1994 yili için benimsenen hedef %14.2…
Geçmise bakarak 1994 yili hedeflerinin gerçekçiligine ne kadar güvenebiliriz ki?

 

Sende yorum yap