Harran’da 30 bin hektar sulanınca sulak alan 926 bin hektara çıkacak

, , Sende yorum yap

Türkiye topraklarinin yüzde 35’i, 28 milyon hektar arazi tarimi yapmaya imkan veriyor. Tarim yapmaya imkan veren topraklarin yüzde 30’u, 8.5 milyon hektar arazi “ekonomik olarak sulanabilir alan” olarak belirlenmis.
Devlet Su isleri (DSI)’nin yaptigi yatirimlarla “ekonomik olarak sulanabilir alan”larin yüzde 24’ü, 2.0 milyon hektar alan sulamaya açilmis. Elde edebildigim son rakamlara göre 896 bin hektar fiilen sulaniyordu. Bana verilen bilgiye göre Harran sulamasi 30 bin hektar daha alanin (bizim kullandigimiz ölçüler ile 300 bin dönüm arazinin) daha sulanmasina imkan verecek.
Harran’da yasayan Zavattin Özcan’dan (Telefonu: 0-414- 314 77 38) aldigim bilgiye göre, GAP Projesi ile 1.7 milyon hektarin sulanmasi hedef aliniyor. Bu topragin 900 bin hektarlik kismi Sanliurfa sinirlari içinde. Sanliurfa-Harran ovasinda sulanabilir alan 150 bin hektar. Simdi (by-pass ile) su verilen kisim bu alanin beste biri 30 bin hektar (300 bin dönüm toprak).
Harran Ovasi’nin bir özelligi yeralti sulari. Harran’da tarim yapanlar üç dört yil önceye kadar 50-90 milyon liraya artezyen açtirip 50-100 metreden yeralti suyuna ulasiyorlar ve sulu tarim yapiyorlardi. Simdi suya ulasmak için 300 metreye inilmek zorunlugu var. Bir artezyen de bir milyar liraya açiliyor. Artezyende elektrik motoru veya mazot motoru ile yeraltindan su çekiliyordu. Bugün tartistigimiz 300 bin dönüm arazinin yaklasik 60 bin dönümlük bölümü sulu tarimda ile, simdi elektrik ve mazot motorlu sulama yerine bu alanlar “salma su” ile sulanacak.
Simdi gelelim sulamanin faziletine… Bu yazinin altinda DSl’den temin ettigim bir tablo var. Bu tabloda, ayni toprak sulandiginda verimin nasil arttigi açiklikla görülüyor. Sulanan toprakta hububat verimi 1.5 kat, 3.5 kat, çeltik verimi, pamuk verimi ve pancar verimi bir kat artiyor.
Hem çiftçinin eline daha fazla para geçiyor, hem de ülkenin milli geliri yükseliyor.
Ancaaaakkkk… Iki önemli nokta var:
(1) DSI, sulama için halkin kesesinden büyük harcamalar yapiyor. Bu sulama sistemlerini korumak, yasatmak yöre insaninin sorumlulugu. Adapazari, Düzce, Ege,
Akdeniz yörelerinde yol boyu etrafiniza bakiniz. Büyük paralarla yapilmis sulama sistemlerinin nasil tahrip edildigini, sulamaya açilan arazilerin tarim disi amaçlarla kullanima açildigini, sulama sisteminin nasil çökertildigini gözlerinizle göreceksiniz.
(2) Necati Dogru’nun da kösesinde yazdigi gibi, köylüye su götürmekle is bitmiyor. Onu, Türk ekonomisine yarar getirecek kesesine para getirecek ürüne yöneltmek sart.
Harran’da su anda tek tarim ürünü “pamuk”… Çünkü yöre halki pamugu tellemis. Baska ürün bilmiyor… Bu biiirrr…
Ikincisi su: Yeni bir ürüne geçmek için bölge halkina teknik bilgi verecek, pazar yardimi yapacak, “tesvik saglayacak” sistem kurulmamis.Örnegin, Harran’da ikinci ürün olarak misirin hemen devreye girmesi mümkün. Fakat yöre halkina misir ekimini kim ögretecek? Kaliteli tohumu kim götürecek? Çikan misir için kurutma tesisini kim yapacak? Misin kim pazarlayacak? Su anda Adana’da dönümde bin kilo misir yetisiyor. Kilosu 3 bin lira. Harran’da ayni misiri ekmeye basla-salar, alisma döneminde dönümde 500 kilo verim alacaklar. Üstelik pazara uzaklik nedeniyle kilosunu 3 bin liraya satamayacaklar… O zaman birilerinin (Açik anlatimiyla Tarim Bakanligi ile Ziraat Bankasi’nin) özel bir program baslatmasi, yörede önce misir kurutma tesisleri kurmasi, ikinci ürün yöreye yerlesinceye kadar (örnegin 3-5 yil) “parasal tesvik” ile çiftçiyi desteklemesi, pazarlama yardimi yapmasi sart.
Politikacilarin görevi bunlari bilmek ve izlemek… Tören günü Harran’a git… Iki resim çektir, dön gel ile is bitmiyor.
Sulama ile saglanan verim artisi
(Bir dönüm toprakta sulama verimi kaç kilo arttiriyor?)
Bitki çesidi Sulama bölgesi Önce Sonra Artis orani (%)
Hububat Çumra 155 375 142
Seyhan Ovasi 220 635 189
Seker pancari Tokat 3.200 5.860 95
Malatya 2.500 5.765 135
Pamuk Seyhan Ovasi 95 445 368
Manisa 140 265 89
Çeltik M.Kemalpasa 300 600 100
Küplü 260 585 63
Yem bitkileri Menemen 600 1.215 103
Erzincan 300 1.000 233
Narenciye Mersin 2.100 3.960 89
Aksu 1.100 3.700 236
Meyve Bursa 1.077 3.000 179
Uluirmak 600 1.585 164
Sebze Mersin 1.570 3.375 115
Alakova 750 3.905 421
Kaynak: DSI

 

Sende yorum yap