Harf İnkılâbı’nın 70’inci yılı

, , Sende yorum yap

Mazhar Müfit (Kansu) Mondros Anlasmasi’nin getirdigi agir kosullara direnen ve bu nedenle Babiali tarafindan Bitlis Valiligi’nden azledildikten sonra Erzurum’da Mustafa Kemal’e katilip onun yanindan ayrilmayan bir vatanseverdir.
ibrahim Süreyya (Yigit) Trakya’da Kaymakamlik yaparken, o yillarda askeri atese olarak Sofya’da bulunan Mustafa Kemal ile tanismis, arkadas olmustur.
Mustafa Kemal’in Padisah tarafindan telgrafla azledildigi ve bu telgraf üzerine Mustafa Kemal’in ordudan istifa ettigini bildirdigi günün gecesi, yani 7-8 Temmuz 1919 gecesi Mustafa Kemal bu iki arkadasi ile birliktedir. Mazhar Müfit ve ibrahim Süreyya’ya “Aziz arkadaslanm, bu andan itibaren hiçbir resmi sifat ve memuriyetim yok. Bir millet ferdi olarak ve milletten kuvvet ve kudret alarak vazifeye devam edecegim” dedikten sonra, Mazhar Müfit’den not defterini getirmesini ister. “Hafizalari-miz zayifladigi zaman Mazhar Müfit’in defteri çok isimize yarayacak” dedikten sonra, “Pekâlâ yaz” diyerek baslar siralamaya;
(1) Zaferden sonra sekl-i hükümet Cumhuriyet olacaktir. Bu bir.
(2) Padisah ve Hanedan hakkinda zamani gelince icap eden muamele yapilacaktir. Bu iki.
(3) Üç: Tesettür (kadinin örtünmesi) kalkacaktir.
(4) Fes kalkacak, medeni milletler gibi sapka giyilecek. Bu da dört.
(5) Bes: Latin hurufu (harfleri) kabul edilecek.”
Deftere yazilanlarin üzerinden 6 yil geçer. Mustafa Kemal Kastamonu’da Sapka inkilâbini halka anlatir. 1925 yilinin l Eylül günü Ankara’ya döner. Otomobil ile eski Meclis binasinin önünden geçerken Mazhar Müfit gördüklerine inanamaz. Mustafa Kemal’in yaninda Diyanet isleri
Reisi oturmaktadir. Diyanet Isleri Reisi’nin de basinda bir sapka vardir. Otomobilden inerken elini sıkan Mazhar Müfit’e, Mustafa Kemal: “Aziz Mazhar Müfit Bey… Kaçinci maddedeyiz? Deftere bakiyor musun?” diye sorar.
Aradan 3 yil daha geçer. 1928 yilinin 26 Haziran’inda “Dil Encümeni” ilk toplantisini yapar. Dil Encümeni’nin 19 Temmuz toplantisinda ise ismet Pasa, yeni alfabenin “Türk Alfabesi” olacagini açiklar. 10 Agustos saat 23.00’de Istanbul’da Gülhane Parki’nda Mustafa Kemal yeni harflerle ilgili tarihi konusmasini yapar. 16 Agustos’ta toplanan Cumhuriyet Halk Partisi Meclisi’nde yeni harflerin yayilmasi için her mahallede bir halk dersanesi açilmasina karar verir. 23 Agustos’ta Tekirdag’da Mustafa Kemal Harf Devri-mi’nin birinci dersini verir. O gün resmi dairelerde yeni harfleri ögretmek için kurslar açilir. l Kasim’da Meclis “Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkindaki Kanunu kabul eder. l Aralik’ta resmi ve özel gazete ile dergiler yeni Türk harfleriyle çikmaya baslar.
Çalismalarin basinda Mustafa Kemal sormustur. “Yeni yaziya geçmek için ne kadar süre düsündünüz?” Cevaplarlar: “Bir 15 yillik normal, bir 5 yillik kisa süre var.” Mustafa Kemal’in direktifi kesindir: “Bu ya üç ayda olur, ya hiç olmaz.”
Ve de Mustafa Kemal’in dedigi olur.
1928-1933 yillari arasinda 54 bin halk dershanesinde 2 milyon 3 bin kadina, erkege yeni Türkçe harfleri ögretmek için ders verilir.
Sayin okuyucularima yukaridaki bilgileri Cüneyt E. Koryü-rek’in Harf Inkilâbi’nin 70’inci yili basligi ile Arçelik için hazirladigi kitaptan aktardim.
Gönlüm ister ki Arçelik firmasinin Genel Müdürü Mehmet Ali Berkman çok sayida bastirip bu kitabin tüm Arçelik bayilerinde, yurt çapinda ücretsiz dagitimini saglasin…
Vatandas olarak Yapi Kredi Bankasi Genel Müdürü Burhan Karaçam’dan da bir istegim var. Yaz mevsimi basinda Istanbul’da Galatasaray’daki Kâzim Taskent Sanat Galerisi Sermet Çiftçi Kütüphane ve
SergiSalonunda “Harfi Harfine” basligini tasiyan bir sergi açildi. Harf Inkilâbi’nin basindan 1990’h yillara kadar kullanilan alfabeler sergilendi. Gülten Kayaoglu’nun degerli koleksiyonu ilgi çekici idi. Yapi Kredi Kültür Sanat Yayincilik birimi bu sergi vesilesiyle “Harfi Harfine” basligi ile 104 sayfalik büyük boy nefis bir “Alfabe Belgeseli” yayinlandi. Yapi Kredi Bankasi bu sergiyi istanbul’da ve yurdun diger yerlerinde yil sonuna kadar tekrarlayabilir. “Harfi Harfine” isimli kitabi çogalttirarak Yapi Kredi Subeleri’nde ücretsiz olarak isteyenlere dagittirabilir.
Bugünlere nerelerden nasil geldik… Unutmayalim.

 

Sende yorum yap