Gorbaçov’a göre; ırk, dil, din ayrılıkları ülkeleri çökertiyor

, , Sende yorum yap

Gorbaçov Yapi Kredi Bankasi’nin davetlisi olarak devamli konusmalar yapiyor. Ben bu konusmalarin birini dinledim. Konusmaya baslarken Gorbaçov bir uyari yapti…Konusmalarda farkli seylerden sözetmedigini güzel bir hikaye ile anlatti. Bu hikâyenin içinde bir de mesaj vardi. Önce Çiragan’daki konusmasina Gorbaçov’un nasil basladigini size nakledeyim:
“-Ben Kafkaslarda bulundum. Orada Rusya ve yüz kadar farkli insan birlikte yasiyordu. Dünyanin hemen her dininden insan vardi. Karaçeyef Çerkezi Müslüman bir konusumdan gençligimde duydugum bir atasözünü unutamam. Bana demisti ki, “Müslümanlikta tekrar duaya zarar vermez…” Iste bu nedenle ben de fikirlerimi devamli tekrarliyorum. Bundan zarar görmedim.”
Gorbaçov’un tekrarladigini söyledigi seyleri ben not ettim. Bölüm bölüm sayin okuyucularima sunacagim.
Rusya’nin bugünkü durumuna bakmayiniz. Kanmayiniz. Rusya büyük devlettir.
“Su günlerde Rusya ile ilgili en ilginç kitap “Gölgedeki Rusya”… Ben Rusya’nin gölgeden kurtulacagina, demokratik bir refah devleti olarak ayaga kalkacagina inaniyorum. Çok sey gördüm. Yasadim. Rusya yeniden canlanaçaktir. Bu benim için hedeftir. Önemli olan Rusya’nin nasil canlanacagi, büyük reformlarin nasil yapilacagidir. Rusya’nin sicak denizlere ulasma hayali bitti mi? Rusya tehlikesi yok mu oldu?
Soguk savas sona erdiginde, dünyada silahlanma harcamalarina artik gerek kalmayacagi, ülkelerin bu kaynaklari halkin refahi için harcayabilecekleri tartisiliyordu. Fakat hemen ardindan Rusya’nin büyük bir jeopolitik güç olarak dünyayi tehdit ettigi, tehlikenin sürdügü, Rusya’nin roket ve nükleer gücünün yok olmadigi konusulmaya baslandi ve bu “bahane olarak kullanilip” silahlanma yarisinin durmasi önlendi. Bu yanlistir. Bana soruyorlar: “Rusya’nin sicak denizlere gitme arzusu ne oldu? Bundan vaz mi geçtiniz?” diyorlar. Benim cevabim su: Hayir Rusya’nin sicak denizlere ulasma hayali bugün her zamankinden kuvvetli. Tüm Rus halki sicak denizlere ulasmak için can atiyor. Bunun için de uçak bileti alip, Antalya’ya tatile geliyor. Böylece sicak denize ulasma hayaline kavusuyor. Bundan sonra Rusya sicak denizlere silah ile degil, uçak bileti ile ulasacak:
Ufak sorunlari silahla çözmeye çalismak tehlikeli bir sey. Olay büyüyor. Kontroldan çikiyor. Bosna ve Çeçenya örnekleri günümüz politikacilarinin çatismalari çözmede ne kadar basarisiz olduklarini ortaya koydu. Çeçen-
ya’daki basarisizlik Rusya’nin sadece bugününü degil gelecegini de ipotek altina aliyor. Çeçenya örnegi, ufak ve yerel krizlerin nasil kontroldan çikip, bela haline gelebildigini gösteriyor. Çeçenya krizi gibi yerel sanilan krizler kontroldan çiktiginda ülkenin bütününü sarsabilir, dagitabilir.
Rusya’da alt yapi yerinde duruyor. Bu alt yapi gelismeyi saglayacak.
Rusya totaliter rejimden demokratik rejime geçis çabasinda. Bu geçis asamasinda Rusya silah gücünü, politik gücünü, dünya liderligindeki yerini kaybetti. Ama kaybetmedigi seyler var. Insan potansiyeli yok olmadi. Sosyal yapisi, kültürü, sanati, teknolojisi, ekonomik alt yapisi yerinde duruyor. Bu nedenle Rusya yakin zamanda dünyada eski çizgisine tekrar çikacak.
Suçlu Yeltsin Perestroyka denilen sey Rusya’da refah yolunda degisimi hedef
alan bir politika idi. Fakat insanlara gereginden fazla ümit dagitildi. Insanlar kisa sürede mucize bekleyisine girdiler. Bu olmayinca kirildilar. “Perestroyka denilen sey bu mu imis, biz bunun için mi yola çiktik?” diye sizlanmaya basladilar. Perestroyka’nin yolu 1991 Agustos ayinda kesildi. 1991 yili sonunda Yeltsin ile imzalanan anlasma ülkenin çöküsüne giden yolu
açti. 1992 Ocak ayindan bu yana uygulanan politikalarin tamami yanlistir…
Bagimsiz devletler ile parçalanma hatadir Biz ülkede Perestroyka ile reformlari gerçeklestirecektik ama bunu Rusya’yi dagitmadan yapacaktik. Çünkü eski SSCB’nin içindeki sinirlar “siyasi” sinirlar degildi. Eski SSCB’nin içindeki sinirlar ayni irk, dil, din yapisina sahip insanlari çevirmiyordu. Insanlar sadece o “idari sinir çizgisi” içinde hapsolmamisti.. Kendi bölgesi disindaki insanlar için de üretim yapiyor, onlarin da iyiligini düsünüyordu. Kimsenin aklina dagilma, parçalanma gelmiyordu.
Rusya’nin tek mülkiyete ve militer sisteme dayali bir özel yapisi vardi.
Böyle bir yapida dogmus büyümüs insanlara özel mülkiyeti ve serbest piyasa ekonomisini anlatmak güçtür. Perestroyka ile bir bunlari adim adim yapacaktik. Halka reformlari anlatirken, artacak talebi karsilayacak üretim artisini da saglayacaktik. Üretim artmadi. Talep artti. Pazarda mal kalmayinca suç Perestroyka’ya yüklendi. Üretim yüzde 50, yüzde 60 oraninda geriledi. Bir tarim ülkesi olan Rusya bugün gida ihtiyacinin yüzde 50’sini ithal eder duruma düstü… Tarim yaninda tekstil gibi ülke için önemli dallarda bile gerileme oldu. Bu hem ekonomik hem insani açidan kabul edilebilir durum degil.
Ekonomik çöküntü baska seyleri de çökertiyor. Önemli bir faktör halkin dayanma gücü. Halk dayaniyor. Ama bir baska tehlike var. Bu dönemde ülkenin bilimsel, teknolojik altyapisi tahrip oluyor. Egitim zayifliyor. Bu alt yapi 1865 yilindan bu yana Rusya’nin feodalizmden kurtulup, dünya liderligine tirmanmasinda bu alt yapinin büyük etkisi vardi.
Perestroyka’nin hedefi insanlara açikligi, demokratiklesmeyi, çok partili hayati getirmektir. Rusya’nin ekonomik bakimdan çöküsü demokratiklesme konusunda büyük bir tehlikedir. Rusya ekonomik bakimdan çöküyor. Iktidardakiler koltuklarinda kalabilmek ugruna gözleri ekonominin disindaki konulara çekmek için Meclis binasini bombaliyor, harp çikariyorlar. Böylece halk uyutuluyor. Bu kötü durum, Perestroyka’dan degil, Perestroyka’nin yarida kesilmesinden kaynaklaniyor. Rusya Federasyonu kriz içinde. Mer-
kez ile cumhuriyetler arasinda uyum yok. Bu noktada, bütün cumhuriyetleri kaldirip tekrar eyalet sistemine de dönülemeyecegine göre bugünkü sistemi iyilestirecek çareler aranacak. Çeçenya olayi, politik krizin göstergesi. Ordu, halk ile savasiyor. Kan dökülüyor. Bu bir trajedidir. Ordu halk ile çatisiyor ama, Rus halki ile Çeçen halki birbirleriyle dost ve dayanisma içinde. Çeçen krizi, çok uluslu bir, devletin içinde etnik gruplarla iliskilerin nasil çözülecegi konusunu gündeme getirdi. Önemli olan çok uluslu devlet içinde, etnik gruplarin menfaatlerinin temsil edilmesini sag-
layacak formüllerin gelistirilmesi.
Bölünme güçsüzlüge yol açiyor. Bölünme sonucu bagimsiz devlet sayisinin artmasi etnik sorunlara çözüm getirmiyor. Çünkü eskiden SSCB döneminde tek bir devlet içinde yasayan insanlar simdi çok sayida devlete dagildi. Bir
ailenin birkaç bagimsiz devlette yasayan fertleri var. Eskiye dönüs
olamayacagina göre simdi bu bagimsiz devletleri bir birlik altinda
toplamanin formülü aranmali. Bu birlik zor ile olmayacak, gönüllü olacak. Zaman alacak. Birlesme önce ekonomik isbirligi alaninda baslayacak. Egitim, bilim, teknoloji dallarinda genisleyecek. Avrupa Toplulugu benzeri birlesmeler olacak:
Yeltsin gidecek Su anda Rusya’da iktidar ile halk arasinda büyük uçurum var.
Kamu oyu arastirmalarina göre iktidar halkin sadece yüzde 7 oraninda destegine sahip. Seçime ihtiyaç var. Seçim krizden çikis yolunu açacak. Seçimden sonra demokratik reformlar gerçeklesecek serbest pazar ekonomisine geçis hizlanacak. Serbest pazar ekonomisine geçiste bir anda herseyi degistirmenin imkâni olmadigina göre bir ara formül uygulama zoninlulugu var. Bu formül, kooperatifler, devlet ve özel sektör üçlüsü arasinda karma ekonomi uygulamasi olabilir. Ara dönemde, Rusya’nin makine imalat, uzay, kimya, savunma sanayii gibi alanlarda yeni teknolojilere ihtiyaci var. Batili yatirimcilari Rusya’ya çekmek zorundayiz. Önceliklerimiz, tarimda üretimi artirmak, küçük ve orta ölçekli özel isletmelerin gelismesini saglamaktir.
Türki devletler Türkiye ile birlik olamaz SSCB’nin çözülmesinin ilk günlerinde, Türk asilli ve Müslüman devletlerin bagimsizliklarini ilan etmeleriyle “Pan-Türk”lerin zamaninin geldigini söyleyip cosanlar oldu. Zaman herseyi yerine oturttu. SSCB semsiyesi altinda yillarca yasayan, Rus kültürünün, Rus ekonomisinin parçasi olan insanlar yeni duruma uydular. Bu gerçekte hem Rusya’nin hem Türkiye’nin yararina bir gelismedir.
Çünkü denge olustu. Karsilikli isbirligi ortami dogdu: Ilk baslardaki ileri bekleyislerin yanlisligi ortaya çikti. Gorbaçov bunlari anlatti. Sorulari cevaplarken de, rakiplerinden korkmadigini belirtti. Onlari su köpügüne benzetti. Karisiklikta su köpürür. Fakat bir süre sonra köpük gider. Su kalir dedi. Zamaninda iç olaylarda asker ve silah kullandigi için pismanlik duydugunu, iç meselelerin asker kullanmadan çözümü halinde çözümlerin
kalici olabilecegini söyledi. Canli, heyecanli bir konusmaci idi.
Bu isin de “profesyoneli” olmus görünüyordu. Iki saat kendini dinletti. Dinleyenler de memnun oldu. Tevfik GÜNGÖR^,^C:\EASYWARE\Import\dunya3-3.001\103.BMP^,^C:\EASYWARE\Import\dunya3-3.001\104.BMP^

 

Sende yorum yap