Enflasyonda meyve ve sebze”nin suçu yok

, , Sende yorum yap

Temmuz ayinda “Tüketici Fiyatlari Endeksi”ndeki artisin yüzde 1.5 dolayinda çikmasi beklenirken, artis (bir önceki ayin yüzde 2.4 oranindaki artisinin da üzerine çikarak) yüzde 3.4 olarak gerçeklesince “Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanimiz Günes” suçu “meyve ve sebze”ye yükledi. “Halk yasasini çikarmalarina, sebze ve meyvenin hallerden geçmesini zorunlu kilmalarina ve dolayisiyla da sebze ve meyve fiyatlarinda önemli düsüs beklemelerine ragmen, yeterli denetim yapilmadigindan bunun gerçeklesmedigini, Temmuz enflasyonunun bu nedenle beklenenin üzerinde çiktigini” söyledi. Acaba:
(1) Hersey ucuzlarken, sadece meyve ve sebzenin fiyati mi artiyor?
(2) Hal yasasi ve denetimle meyve ve sebze fiyati ucuzlatilabilir mi?
(3) Fiyat artislarinda, enflasyonda sebze ve meyve fiyatinin agirligi nedir? Meyve ve sebze ucuzlarsa enflasyon düser mi?
Gida-içkide artis yüzde 27.9
Bu sorulan kisa kisa cevaplayayim.
(1) 1998 yilinin ilk 7 aylik döneminde Türkiye genelinde tüketici fiyatlari ortalama olarak yüzde 33.9 oraninda artti. Sebze ve meyve fiyatlari, “Gida-lçki” ana mal grubu içinde yer alir. 1998 yilinin ilk yedi aylik döneminde gida-içki grubu mallarinin fiyat artisi yüzde 27.9 oraninda ve de genel fiyat artisinin altinda gerçeklesti. Herseyin fiyati artarken, meyve ve sebzenin içinde yer aldigi gida maddelerinin fiyat artisi genel fiyat artisinin yüzde 21.5 gerisinde kaldi.
(2) Hal yasasi vergi disiplini getiriyor. Bütün mallarin halden geçmesini zorunlu kiliyor. Halden geçis zorululugu meyve ve sebze fiyatini ucuzlatmiyor. Ek yük getiriyor. Artiriyor.
(3) Devlet istatistik Enstitüsü kentsel yerler Tüketici Fiyatlari Endeksini hesaplarken, insanlarin tüketim harcamalariyla ilgili 410 maddenin fiyatini izliyor. Bu 410 maddenin fiyati Türkiye’nin degisik yerlerindeki 6.390 isyerinden derleniyor. Bu 410 maddenin, insanlarin aylik harcama-
larinda farkli agirligi var. Türkiye geneli için yapilan bir kabule göre, insanlar 100 liralik tüketim yaparken 31.09 lirayi gida, içki, tütüne, 25.00 lirayi kiraya, 9.71 lirayi giyim ve ayakkabiya, 9.35 lirayi ev esyasina, 9.30 lirayi ulastirmaya harciyor.
Vatan haini meyve-sebze!
Her 100 liradan 31.09 lirasi gida, içki ve tütüne harcaniyor ama bunun da tamami meyve ve sebze için kullanilmiyor.
istanbul Ticaret Odasi’nin istanbul Ücretliler Geçinme Endeksi’ne göre her 100 liralik tüketimde sebze ve meyvenin payi 8.69 lira. Devlet istatistik Enstitüsü’nün Tüketici Fiyatlari Endeksi’ne göre her 100 liralik tüketim harcamasinda meyve ve sebzenin payi Türkiye genelinde 6.60 lira, istanbul’da 5.70 lira.
Demek ki, meyve ve sebze fiyatinin genel enflasyon oranini etkileme gücü sözü edilen kadar büyük degil. Her malin fiyati artarken sebze ve meyve fiyati yari yariya asagi inse idi, Temmuz ayi enflasyonu (mesela dedik) yüzde 3.4 yerine yüzde 3.2 çikardi.
Ama gelin de bunu anlatin… Suçu yükleyecek bir “samar oglani”na ihtiyaç var. Uzun süredir enflasyonun suçlusu da “vatan haini meyve ve sebze üreticileri!..”
Kentsel yerler
tüketici fiyatlari endeksinin özellikleri
Ana Agirlik Madde isyeri
gruplar % sayisi sayisi
Gida, içki, tütün 31.09 130 1223
Giyim ve ayakkabi 9.71 73 748
Konut ve kira 25.80 18 3110
Ev esyasi 9.35 67 436
Saglik 2.76 13 294
Ulastirma 9.30 24 55
Eglence ve kültür 2.95 31 167
Egitim 1.59 7 104
Oteller,pastane,lokanta 3.07 13 137
Çesitli mal ve hizmetler 4.38 34 116
Toplam 100.00 410 6390

 

Sende yorum yap