Emlak sahiplerine ‘spekülasyon vergisi’

, , Sende yorum yap

Emlak vergisi, servet üzerinden alinan vergilerden biridir. Toplam vergi gelirlerinin yaklasik yüzde l’ini olusturur. Belediyeler tarafindan toplanir.
Emlak vergisinde toplanan her 100 liranin 15 lirasi “il özel idaresi payi” olarak ayrilir. 20 lirasi “Büyüksehir Belediyesi payi” olarak Bü-yüksehir Belediyesi’ne verilir. Kalan 65 lira, vergiyi tahsil eden belediyenin kasasina girer.
Türkiye sinirlari içindeki tüm bina, arsa ve arazilerin sahipleri emlak vergisi ödemeye mecburdur. Bu verginin mükellefi, bina veya arazinin “maliki”, varsa “intifa hakki sahibi”, eger her ikisi de yoksa, “maliki gibi kullanan” kisidir.
Emlak vergisinde “asgari deger beyani” esasi vardir. Bu su demektir. Kanunlar, bina vergisi olarak “asgari” (en düsük) degerin nasil belirlenecegini gösterir. Mükellef bu asgari (en düsük) degerin üzerinde gerçek degeri veya istedigi degeri bildirmekte serbesttir.
Bu konuya biraz açiklik getireyim:
1) Maliye ile Bayindirlik ve îskan Bakanliklari, her yil türüne göre binalarin en düsük metrekare degerlerini belirleyip ilan eder. Emlak Vergisi Kanunu’na göre en son teblig 31 Ekim 1997 tarihli 23156 Sayili Resmi Gaze-te’de yayinlandi. Bu tebligin ekindeki listede, cinsine göre her binanin en düsük metrekare fiyati açiklandi.
Vergi beyannamesini dolduracak olan, bu listede yazili degerleri, sahibi oldugu binanin metrekaresi ile çarparak, binasina deger belirler.
2) Bos arsalarin veya üzerinde bina olan arsalarin metrekare fiyatlarini da emlak vergisi beyannamesi verme dönemleri basinda belediyeler belirleyip, ilan eder. Belediyelerin ilan ettigi degerler de, arsalarin bir metrekaresi için belediyenin biçtigi “asgari” en düsük degerdir.
Binasina asgari degerden beyanname doldurmayi düsünen mal sahibi, önce Maliye’nin ilan ettigi insaat metrekare degerini binasinin metrekaresine çarpar. Daha sonra arsa için belediyenin ilan ettigi metrekare degeri ile arsanin metrekaresini çarpar. Bu iki rakami toplar, isterse bulacagi bu rakami “asgari deger” olarak beyannameye yazar…
Bunun üzerinde rakam yazmak zorunda degildir. Ama yazabilir.
Bina vergisinin orani binde 5’tir. Konutlarda binde 4’tür. Kendi konutunda oturan emekliler binde 2 vergi öder. Arsa vergisi binde 6, arazi vergisi binde 3’tür.
Emlak vergisi beyannamesi 4 yilda bir defa Mart, Nisan ve Mayis aylarinda verilir. Genelde beyanname ve vergi verme süresi Agustos ayina kadar uzatilir. Verginin birinci taksidi beyanname ile birlikte, ikinci taksidi Kasim ayi içinde ödenir.
Su anda Meclis’te olan Vergi Reformu Tasarisi ile (1) Emlak vergisi oranlari düsürülmekte (2) Emlak satislarina vergi getirilmektedir.
Simdiye kadar satin aldiklari gaynmenkulü 4 yil içinde tekrar satanlardan “deger artis vergisi” aliniyordu. Bundan böyle, süre sinirlamasi olmadan gaynmenkulünü satanlar, 1998 yilinda verecekleri emlak vergisi beyannamesinde yazili olan deger esas alinarak, beyan degeri ile satis degeri arasindaki farkin tamami üzerinden vergi ödeyecekler.
1998 yilinda beyan edilen deger, her yil Maliye Bakanligi’nca açiklanan Yeniden Degerleme Katsayisi ile büyütülecek. Enflasyona göre ayarlandigi varsayilan bu deger ile, satis fiyati arasindaki fark “gelir vergisi”ne tabi olacak. Yüzde 25 ile yüzde 50 dolayindaki kismi vergilendirilecek.
Iste bu nedenle, gayrimenkul sahiplerinin bu yil emlak vergisi beyannamelerini doldururken “asgari degeri” (en düsük degeri) degil, emlagin gerçek degerini beyan etmeleri menfaatleri icabi.
Eger bugüne kadar beyanname vermis mükellefler var ise ve bu yeni durum karsisinda, asgari beyandan, gerçek beyana dönmek istiyorlar ise yapabilecekleri sey su: Agustos ayina kadar bir dilekçe hazirlayacaklar. Yeni bir emlak vergisi beyannamesi dolduracaklar. Eski beyannameyi verdikleri belediyelere basvuracaklar. Yeni beyannamedeki degere göre hesaplanacak vergi ile eski beyannamedeki vergi arasindaki farki ödeyecekler. Böylece eski beyannamelerini degistirebilecekler.
Son bir uyari: Vergi Reform Tasansi henüz TBMM’de tartisiliyor. Kanunlasmadi. Tasari oldugu gibi kanunlasir ise, bu yazida anlatilanlar olacak. Tasariya göre satislara vergi geliyor ama, emlak vergileri de konutta binde 4’ten binde l’e, binada binde 5’ten binde 2’ye, arsada binde 6’dan binde 3’e, arazide binde 3’ten binde l’e indiriliyor. Böylece bina ve arsanin degerini yüksek gösterenlerin emlak vergisi yüklerinin agirlasmasi bir ölçüde önleniyor. Tekrarda yarar var: Bütün bunlar “kanunun çikmasina” bagli!.. Bu nedenle eski kanunda yazili beyanname verme süresi içinde beklemekte, beyanname vermek için acele etmemekte yarar var.
Ali Riza KARDÜZ^

@

 

Sende yorum yap