Elçibey bize çok şey kaybettirdi

, , Sende yorum yap

Azerbaycan, Türkiye’nin Orta As-ya’daki Türk Cumhuriyetleri ile baglanti köprüsüdür. Zengin petrol yataklarina sahiptir.
Bu bölgede çikan petrolü Rusya uzun süre dünya fiyatlarinin altinda kullanagelmistir. Elçibey seçim ile basa geçince, Azerbaycan Rus’larin liderligindeki BDT’dan uzaklasti. Birlesik Devletler Toplulugu’na üye olmadi. Topraklarindan çikan petrolü dünya pazarinda, dünya fiyati ile satarak ekonomik bagimsizliga kavusma arayisina girdi.
* * *
Azerbaycan’a üç temel nedenle ilgi duyuyoruz:
1) Azerbaycan halkini “kardes” biliyoruz. Onlarin iyiligini istiyoruz.
2) Azerbaycan’i Kafkasya’nin cani, Orta Asya’ya açilan kapi, Türk Cumhuriyetleri i-le bizi baglayacak zincirin ilk ve en önemli halkasi olarak kabul ediyoruz.
3) Azerbaycan petrolünü dünya pazarina akitmasinda yapacagimiz isbirligi ile Türkiye’nin de ekonomik güç kazanmasi arayi-smdayiz.
* * *
Bu nedenlerle, bugüne kadar Azerbaycan’a ve Hçibey’e elimizden geldigi kadar yardim etmeye çalistik. Azerbaycan’a 250 milyon dolarlik kredi açtik, l milyon ton bugday vermeyi taahhüt ettik. Bunun 150 bin tonunu hibe olarak, kalanini dünya fiyatinin altinda fiyatla veriyoruz. 40 milyon dolarlik insani yardim yapük. Fuel oil gönderdik. Elektrik hattan çektik. Ögrencilere Türkiye’de egitim imkani sagladik. Uçak baglantisi kurduk…
Bekleyisimiz, Azerbaycan petrolünün, bir boru hattiyla Midyat’a getirilip, Irak Boru Hatti’na baglanarak iskenderun Körfezi’ne akitilmasidir. Kazak petrolü de boru hatü ile Azerbaycan’a baglandiginda, petrol boru hatti onu da Iskenderun’a tasiyacak. Bu boru hatlarinin yanina dösenecek bir baska boru hatü ile de Türkmenistan dogalgazi Türkiye’ye gelecek, Türkiye üzerinden de Avrupa ülkelerine ulasacak. Azeri ve Kazak petrolleri ile iskenderun’da l milyon varillik bir petrol borsasinin olusmasi Türkiye’yi dünya petrol piyasasinda önemli bir yere getirecek.
* * *
Bekleyisimiz dogrultusunda bugüne kadar önemli gelismeler oldu. Tüm Azerbaycan petrollerini arama, çikarma ve satma a-maciyla 11 Haziran 1993 tarihinde bir konsorsiyum kuruldu. Bu konsorsiyuma BP (ingiltere), Stat Oil (Norveç), Penn Oil (ABD), Amoca (ABD), Mc Dermott (ABD), Unical (ABD), TPAO (Türkiye) ve Socar (A-zerbaycan) katildi. Konsorsiyumda Azerbaycan’in payi yüzde 30, Türkiye’nin payi yüzde 2.5 idi.
Bu anlasmanin ardindan, l Temmuz 1993 tarihinde Elçibey’in imzalayacagi bir basa anlasma ile bu petrolün Türkiye üzerinden geçecek bir boru hatti ile dünyaya dagitilmasi mümkün olacakti.
* * *
Haydar Aliyev yönetiminin 23 Haziran 1993 tarihinde aldigi bir karar ile Konsorsiyum ile yapilan petrol anlasmasinin iptal e-dildigi bildiriliyor. Bu durumda, Türkiye’nin iki yildir hazirlik çalismalarini sürdürdügü ve l Temmuz 1993 tarihinde imzalanmasi beklenen boru hatü anlasmasinin da suya
düstügü görülüyor.
Azerbaycan’in BDT etkisine girmesinden sonra, petrol boru hattinin Türkiye yerine Rusya’dan geçmesi ve Rusya üzerinden pa-zarlanmasi bekleniyor.
* * *
Petrolün Türkiye üzerinden iskenderun’a akacak yerde, Rusya’dan geçen borularla Karadeniz’e akmasi sadece Türkiye’nin e-konomik kaybina, güç kaybina neden olmayacak. Karsimiza ciddi sorunlar çikaracak. Yavuz Canevi’.nin verdigi rakkamlara göre, Karadeniz’e dökülecek Azeri petrolünün dünya pazarina istanbul ve Çanakkale bogazlarindan tanker ile tasinmasi, bogaz geçisine 35 milyon ton yük getirecek… Halbuki bugün sikayetçi oldugumuz Bogazlar trafigi sadece 5 milyon ton yükü kaldiriyor…
* * *
Azerbaycan Türk kamuoyunun gündemine sadece Karabag sorunu ve Ermeni çatismalari yönleriyle getirildi. Tabi-i ki demokratik Azerbaycan’in tam bagimsizligi ve tüm ekonomik kaynaklarini ve ö-zellikle petrolünü akilci kullanarak ekonomik yönden güçlenmesi ve halkmin refaha kavusmasina yardimci olmak Türkiye’nin görevi idi. Ama buna karsilik Türkiye’nin de bir bekleyisi vardi…
* * *
Kirk yilin basinda Türkiye’nin eline bir firsat geçti… Ne yazik ki, firsat kaçiyor… Hatta kaçti bile… Ahhh… Ne olurdu, boru hatti anlasmasi da imzalanip, borular dösenmeye baslasa idi… Fakat karsi taraf müdahaleyi tam zamaninda yapü… Azerbaycan halki kadar, türkiye de “kaybetti”.

 

Sende yorum yap