Ekonomi bu yıl yüzde 4 büyüyebilir

, , Sende yorum yap

Ekonominin büyümesini, “Kalkinma hizi” gösterir. Kalkinma hizi, sabit fiyatlarla “Milli gelirin artis orani”dir. Milli gelir, ülkede belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetlerin parasal degeridir. Milli gelirin artmasi için üretimin artmasi gerekir.
Ekonominin büyümesi için “Kalkinma hizi” (üre- timdeki artis) nüfus artisindan fazla olmak zorundadir. Bir ülkede nüfus her yil yüzde 2 artarken, Kalkinma hizi (üretim artisi) da yüzde 2 ise, o ülke yerinde duruyor demektir. Çünkü artan üretim, artan nüfusu besler. Insanlarin durumu degismez.
Biraz da Milli Gelir’in, (toplam mal ve hizmet üretim degerinin) nasil olustugunu anlatayim. Ülkede kayitlara geçsin geçmesin, vergisi ödensin ödenmesin her türlü üretim Milli Gelir hesabina girer. Kendi ekmegini kendi pisirenin yarattigi deger, evinde kendi isini kendi gören evhaniminin emegi, aynen firincinin yarattigi deger, üc-retli hizmetlinin yarattigi deger gibi hesaplanir. Sektörlerin Milli Gelir’e katkilari farkli oranlardadir. Toplum, Milli Gelir rakamini 100 kabul edelim. Ülkemizdeki tüm tarimsal üretimin toplam Milli Gelir’deki payi sadece 5.9’dur. Buna karsn, sanayinin payi 32.2, ticaretin payi 20.2, ulastirma ve haberlesmenin payi 13.5’tur.
Sektörler, Milli Gelir içindeki paylarinin büyüklügü ölçüsünde kalkinma hizini etkilerler. Örnegin tarim çok çok iyi olsa da, toplamdaki payi yüzde 5.9 oldugundan, neticeyi az etkiler. Fakat Sanayi sektörünün toplamdaki payi yüzde 32.2 oldugundan sanayideki duraklama Milli Gelir’i geriletir. Sahlanma, Milli Gelir’i artar.
Türkiye’nin milli gelirini Devlet istatistik Enstitüsü, üçer aylik dönemler itibariyle hesaplar. Sonra bu üçer aylik aylik dönemler birlestirilir. Yillik Milli Gelir hesabi ortaya çikar. 1995 yilinin ilk üç aylik döneminin (Ocak-Subat-Mart aylarinin) üretim rakamlari ve tüketim rakamlari dikkate alinarak hazirlanan “1995 Yili Birinci Üç Aylik Milli Gelir Rakamlari” geçen gün açiklandi.
Milli Gelir deyimi genel bir deyimdir. Bu genel deyimin arkasinda iki farkli rakam
vardir. Bunlardan biri “Gayri Safi Yurt Içi Hasila” (GSYIH) dir. Bu ülkenin kendi üretimidir. “Dis Aleme Giden ve Dis Alemden Gelen” gelirler arasindaki fark müsbet ise bu rakama eklenir, menfi ise bu rakamdan düsülür. Neticede “Gayri Safi Milli Hasila” (GSMH) rakami elde edilir.
1995 yilinin ilk üç ayinda Gayri Safi Yurt Içi Hasila (ülkedeki toplam mal ve hizmet üretiminin sabit fiyatlarla degeri) geçen yilin yüzde 1.4 oraninda kaldi. Halbuki geçen yilin ilk üç aylik döneminde, sabit fiyatlarla Gayri Safi Yurt Içi Hasila (GSYIH) rakami yüzde 5.1 artis göstermisti. Fakat geçen yil Nisan krizi nedeniyle ikinci üç aylik dönemde GSYiH yüzde 10.6 oraninda, üçüncü ayda 7.6 oraninda, dördüncü üç ayda 5.4 oraninda gerilemis, sonuç olarak gecen yilin toplam GSIY hasila gerilemesi yüzde 5.4 oranina çikmis-ti.
“Geçen yilin ilk üç ayinda GSMH rakami yüzde 5.1 artmisken, bu yilin ilk üç ayinda yüzde 1.4 geriledi. O halde bu yil isler daha kötü olacak” denilemez. Geçen yilin 12 ayinda Milli Gelir’deki yüzde 5.4 gerileme, ikinci, üçüncü, dördüncü üçer aylik dönemlerdeki üretim düsmelerinden kaynaklandi. Bu yilin ilk üç ayi da geçen yilki gerilemeden nasibini aldi. Normal olarak ikinci üç ayligin gerileme degil, artis göstermesi, artisin yilin kalan döneminde de devam etmesi gerekir. Böyle bir tabloda da Türk ekonomisinin 1995 yilinin tümünü, en az yüzde 2, iyimser bir bekleyisle yüzde 4 büyüme ile (kalkinma hizi ile) kapatmasi mümkün olabilir.
Geçen yil Gayri Safi Milli Hasila (GSMH)’daki gerileme yüzde 6 idi. Buna yaklasik yüzde 2 nüfus artisini ekleyiniz. Demek ki, geçen yil Türkiye yaklasik yüzde 8 fakirlesmis. 1995 yili böyle bir bilanço ile basladi. Eger 1995 yilinda yüzde 2 kalkinma hizi saglanir ise, bu oran nüfus artisini karsilar. Türkiye 1994 yili sonundaki seviyede kalir. Eger yüzde 2’nin üzerinde kalkinma hizi saglanir ise, o rakamdan nüfus artisi düsülür ve Türkiye 1994 yili sonundaki çizginin üzerine iste o fark kadar tirmanma sansina sahip olabilir.
Üçer aylik dönemlerde milli gelirimiz
ne kadar artiyor/eksiliyor?
1995 1994 1995
Dönemleri Yili Yili Sektör
Sektörler l. II. III. IV. Toplami Payi
Tarim 0.6 -0.4 -4.9 15.1 -0.3 1.6 5.9
Sanayi 6.4 -11.9 -8.3 -7.3 -5.7 -1.3 32.2
Insaat 6.2 1.4 -3.2 -9.3 -2.0 -6.2 6.2
Ticaret 7.1 -16.0 -9.4 -7.7 -7.5 -1.6 -20.2
Ulastirma ve haber. 0.3 -6.4 -1.8 -0.2 -2.0 4.4 13.5
Mali müesseseler -0.3 -0.8 -1.9 -2.8 -1.5 -2.0 -3.1
Konut sahipligi 2.9 3.0 3.0 2.4 2.8 2.1 6.8
Serbest mesl. ve hiz. 4.6 -8.8 -6.4 -3.6 -4.2 -0.6 2.2
Devlet hizmetleri 2.0 2.0 -0.6 -0.2 0.8 2.7 5.9
Kar gütmeyen kur. -8.6 -0.6 -1.9 0.5 -2.5 2.7 0.4
Ithalat vergisi 14.2 -50.3 -48.1 -40.6 -35.2 -20.6 4.6
GSYIH 5.1 -10.6 -7.6 -5.4 -5.4 -1.4 98.4
GSMH 4.0 -9.7 -8.6 -6.8 -6.0 -0.2 100.0

 

Sende yorum yap