Döviz rezervinde döviz var mı, yok mu?

, , Sende yorum yap

Tek basina rezerv artisi herseyin iyiligini göstermez ise de düsüs tehlike çanlarinin çalmasi demektir…
NEYE BAKILMALI?: Türkiye’nin 12.4 milyar dolarlik döviz rezervi olmasi iyi seydir. Rezerv rakami tek basina döviz durumunun çok iyi oldugunu göstermez. Bunun yaninda ithalat-ihracat rakamlari ile dis ticaret açiginin (azalip-azalmadiginin) izlenmesi, turizm ve diger döviz girislerinin durumuna bakilmasi gerekir. Net borçlanmanin artip artmadigi incelenmelidir.
Bugünlerde yeni hükümet üyeleri “döviz rezervi” konusunda degisik seyler söylüyorlar… “Rezerv net idi, brüt idi… Rezervde görülen dövizler sicak döviz-soguk döviz…” Rezerv nedir ne degildir?
Döviz rezervi, bir ülkenin döviz varligini degil de, belli bir anda “dis ödemelerde faydalanabilecegi serbest satmalina gücünü” gösterir.
Basit bir anlatima dönüstürelim. Vatandas Ahmet Bey’in kasasinda ve bankada parasi, alacaklari var. Bunlarin toplami belli bir rakama ulasir. Buna karsilik vatandas Ahmet
Bey’in sahislara ve bankalara belli bir borcu var. Sahip oldugu para ve alacaklardan, borcu düsüldügünde, kalan rakkam Ahmet Bey’in gerçek parasal varligini gösterir.
Tersini düsünelim. Vatandas Ahmet Bey’in kasasindaki, bankadaki parasi ile alacaklarindan çok borcu var. Bu durumda Ahmet Bey’in gerçekte parasal varligi “menfi” durumda. Peki de, acaba Ahmet Bey’in “rezervi” ne? “Rezerv” hesabinda bu iki durumda da dikkate alinacak olan, Ahmet Bey’in borçlarinin büyüklügü degil, kasa ve bankadaki paralari île alacaklarindan serbest olan kisimlardir. Rezerv denilen bu serbest parasal varligi, Ahmet Bey istedigi gibi kullanabilir. Eger Ahmet Bey akilli ise, borcunu artirarak, serbest parasal varliginin rakamini büyütebilir. Fakat bunu yapabilmesi için “kredi itibarinin olmasi”, borç istediginde borç verebilecek insan bulmasidir.
Eger Ahmet Bey’in borçlari, parasal varligindan çok ise, o zaman elinde serbest kullanilabilir imkanlar bulunmasinin bir yarari vardir. Cari ihtiyaçlarini bu imkanlarla karsilayabilir, borç taksit ve faizlerini buradan ödeyebilir. Iste ülkeler için de döviz rezervi ayni islevi görür. Döviz rezervi denilince;
– Merkez Bankasi ve Hazine’nin sahip oldugu serbest altin mevcutu.
– Merkez Bankasi’ nin sahip oldugu, serbest
dövizler ve döviz alacaklari. (IMF’deki kullanilabilir rezervler dahil.)
– Ticaret bankalarinin sahip olduklari serbest dövizler anlasilir.
Tekrarda yarar vardir: Döviz rezervi demek, döviz mevcudundan döviz borçlari çiktiktan sonra kalan rakkam demek degildir.
Böyle oldugu içindir ki, Türkiye’nin “kredi itibari yerinde ise, borçlanma imkani var ise”, döviz giderleri, gelirlerinden fazla oldugu dönemlerde bile döviz rezervlerinin artmasi, artirilmasi mümkün olabilir.
1981 yilinda Eylül ayinda Türkiye’nin
döviz rezervi 1.8 milyar dolar idi. Bu yil Kasim ayinin ortasinda 12.7 milyar dolar oldu. Simdi burada bir de “sicak döviz” tartismasi var… Türkiye’de faiz oranlari yüksekmis de, sicak sicak- bavul bavul.döviz geliyormus. Bir- bavulla döviz gelmez. Iki- dövizin sicagi – sogugu olmaz. Döviz bankalarin veya Merkez Banka-si’nin kasasina girince sogur. Ancak Türk Lirasi karsiligi ödenince çikar… Rezerv politikasi Merkez Bankasi’nin karar verip uygulayabilecegi bir politikadir. Rezerv miktarini “borçlanmanin mümkün olabildigi, ülkenin kredi itibarinin devam ettigi sürelerde” Merkez Bankasi belirler.
Rezervi eritmek, çogaltmaktan daha kolaydir. Eger Merkez Bankasi ister ise, ithalatçiya dövizi buradan satar, borç taksidi ve faiz ödemelerini buradan yapar. Bankalari ellerindeki dövizi harcamaya tesvik eder. Döviz rezervleri erir gider. Türkiye’nin 12.4 milyar dolarlik döviz rezervi olmasi iyi bir seydir. Fakat rezerv rakami tek basina döviz durumunun çok iyi oldugunu göstermez. Bunun yaninda ithalat-ihracat rakkamlari ile dis ticaret açiginin (azalip-azalmadiginin) izlenmesi, turizm ve diger döviz girislerinin durumuna bakilmasi gerekir. Net borçlanmanin arüp artmadigi incelenmelidir.
Fakat surasi bir gerçektir ki, tek basina rezerv artisi herseyin iyiligini göstermez ise de, tek basina bu rakamdaki düsüs dövizde tehlike çanlarinin çalmasi demektir.

 

Sende yorum yap