Dolar ve Mark’a spekülatif hücum

, , Sende yorum yap

Önceki gün Dolar 16.420 liraya, Mark 9.320 liraya firladi. Dün bu yaziyi yazdigim saatlerde Tahtakale’de Dolar 16.600 liradan, Mark 9.450 liradan islem görüyordu.
Dolar’in, Mark’in fiyati arz ve talebe göre olusuyor… Iki günde ne oldu da fiyatlar tirmanisa geçti?..
îki günde Dolar ve Mark arzinda bir degisiklik olmadi ama, kredi notunun kirilmasi spekülatörleri harekete geçirdi… Spekülatörler, “Dolar ve Mark bulunmaz olacak, fiyati artacak!” bekleyisinde alima basladi.
Eskiden D ol ar’i, Mark’i, ithalatçilar, bankacilar, yurt disina seyahate çikacaklar satin alirdi… timdi yürün her kösesinde, her gelir gru-bundan, her yastan insanlar “bir yatirim mali o-larak” Dolar ve Mark satin alip, ceplerinde, yastik altlarinda sakliyorlar. Altinin yerine Dolar ve Mark geçti. * * *
Dolar ve Mark sadece tasarruf araci olarak altinin yerine geçmedi, Türk parasi yerine de kullaniliyor. istanbul’da gecekondular Mark üzerinden satiliyor, Mark üzerinden kiralaniyor. Bankalarin sehrin en fakir semtlerindeki küçük subeleri bile Dolar ve Mark üzerinden tasarruf hesabi açiyor. Bunun içindir ki bankalardaki toplam tasarruf hesaplarinin yarisindan fazlasi Dolar ve Mark hesabi… Dolar’a ve Mark’a bu kadar yaygin talep yaratildiktan sonra Türk
halkinin “spekülasyon davranisini tesvik e-decek her haber”, ekonomiyi, döviz piyasasini, dövize talebi kamçilar hale geldi. * * *
Hazine’nin yüzde 90 net faiz ile bono sattigi, buna karsilik son yillarda döviz fiyatlarindaki yillik ortalama degisimin yüzde 60 dolayinda kaldigi bir piyasada, “normal kosullarda” tasarruf sahiplerinin Dolar ve Mark satin almamalari beklenir.
Fakat bir de bakiyorsunuz, “kredi notunun kirilmasiyla ilgili haberlerin yarattigi felaket bekleyisi” dövize talebi ve neticede döviz fiyatlarindaki tirmanisi çildirtiyor.
Bugün için Türk Lirasi, hem bankalar hem de isadamlari için çok pahali bir para… Bu nedenle bankalarin ve isadamlarinin “kredi notu kirildi” diyerek, “pahali Türk Li-rasi”m, spekülasyon bekleyisinde Dolar’a, Mark’a baglamalari, mümkün degil.
Talep onlardan gelmiyor. Talep, halktan geliyor… O halk ki, dövizi bir “mübadele a-raci” olmaktan öte, “spekülasyon araci”, alip saklanacak bir mal
olarak satin aliyor… î-sin kötü yani da bu… Halkin satin aldigi döviz (bankalara döviz mevduati olarak yatirilmadigi, yastik altinda ve cepte saklandigi sürece) ekonomik sistemin disina çikiyor. Ülkenin en degerli, en kit kaynagi, sistem disinda kaliyor. * * *
Bugünkü serbest döviz sisteminin önüne engeller çikarilmadigi sürece, Türkiye’de kisa ve orta dönemde “döviz kitligi olmaz”… Döviz fiyatindaki artis, arz ve talebi dengeler… Ama döviz fiyati çok, çok hem de pek çok artabilir… Döviz fiyatinin artmasi, ithalati kisar, ihracati, turizm gelirlerini artirir. Dis kredi talebini sinirlar…
Bu nedenle kisa ve orta dö-nemde, Türkiye için sorun, döviz kitligi tehlikesi degil, Dolar ve Mark fiyatlarinin normalin ü-zerine tir-manmasi-dir. Ve de bu tirmanmanin, spekülatif talep sahiplerinin “çilginligi” sonucu “a-normal boyutlara u-lasmasidir.”
Dolar ve Mark fiyatlarinin çilginca artmasi ekonominin zaten bozuk olan dengelerini alt-üst eder… iste o zaman yüzde 70 dolayinda kemiklesen enflasyon kontroldan çikar. Çünkü döviz fiyatlarindaki tirmanis öncelikle petrol ve petrol ürünleri, enerji maliyetlerindeki artis dolayisiyla fiyatlari atesler. Son yularda “ithal ikamesi” denilen seyi unutup, büyük ölçüde dis girdiye dayali hale gelen

tüm sanayi ürünleri ve hatta tarim ürünleri fiyatlari döviz fiyatlarina endeksli biçimde tirmanisa geçer. * * *
Dolar ve Mark fiyatlari tirmandikça devamli olarak petrol, tüpgaz, gübre, otomobil gibi ithal ürünlerinin fiyatlarindaki artis sorunu gündeme gelir. Çok önemli bir sey u-nutulur. Döviz fiyatlarindaki artisin Türkiye’nin dis dünya ile “entellektüel” iliskisini kestigini çok kimse fark etmez… Bugün bir Türk ögrencinin yurt disinda iyi bir ü-niyersitede bir yillik egitiminin faturasi en az 35 bin Dolar’dir. Bunun Türk Lirasi karsiligi ailelere yillik 600 milyon Türk Lirasi fatura getirir. Bugün yurt disinda basilmis bir bilim kitabi 70-80 Dolar, (yaklasik l milyon 400 bin Türk Lirasi), bir roman 40-50 dolar (yaklasik 850 bin Türk Lirasi), haftalik bir dergi 4-5 Dolar (yaklasik 90 bin Türk lirasidir). Bu rakkam-larla Türk ailelerinin çocuklarini yurt disinda üniversitelerde egitime göndermeleri, Türk aydinlarinin dünya kitaplarini, dergilerini okumalari imkansiz hale gelmektedir…

 

Sende yorum yap