Dolar gerçek fiyatında alınıp satılıyor

, , Sende yorum yap

Döviz sorunu ile yasamaya o kadar alisildi ki, “döviz sorunu olmayinca, nerede ise huzur kaçiyor!..” Insanlar basliyor, dolar fiyatinin artisini beklemleye… “Yavuuuu… Bu dolar fiyati artmaz ise, yakinda bir bela patlar…Iihracat düser… Bakiniz zaten ithalat gümbürrr gümbürrr artiyor!…” seklindeki tartismalar basladi bile…
Türk Lirasi’nin asiri sekilde degerlendigini, dolar ve mark fiyatinin dizginlendigini söyleyenlerin dayandiklari rakamlar, (TEFE) Toptan Esya Fiyatlari Endeksi’ndeki degisim ile dolar ve mark fiyatlarindaki degisim arasindaki fark.
Önce bu rakamlari size hatirlatayim… Yazinin altindaki küçük tabloya bakiniz. Bu tabloda döviz fiyatlarindaki ve Türk Lirasi’nin alternatif yatirim alanlarindaki (borsadaki, altindaki, hazine bonosundaki) son üç aylik ve son oniki aylik degisim oranlan verilmektedir. 1995 yikim ilk üç ayinda TEFE (enflasyon) yüzde 17.5 oraninda artti. Son oniki ayda TEFE’deki (enflasyondaki) artis yüzde 127.7 oraninda. Dolar ve markin fiyatlarinin enflasyondan arindirilmis olarak yatirimciya kayip verdirip verdirmedigini, baska yatirim alanlarina parasini baglayanlarin net getirilerini hesaplamak için cari fiyatlarla ortaya çikan artis-tan, eflasyonun etkisini temizlemek, reel artis oranlarini bulmak bir hesap isidir. Tabloda bu hesaplamanin da sonuçlari veriliyor.
Simdi rakamlan degerlendirelim: 1995 yilinin ilk üç ayinda enflasyon dikkate alindiginda dolar fiyati yüzde 8.2 oraninda, ingiliz Sterlini yüzde 5.1 oraninda deger kaybetmis görünüyor. Oniki aylik dönemde dolarin deger kaybi yüzde 17.2 oraninda, Sterlinin deger kaybi 9.5 oranin-da. Mark ise, ilk üç ayda 3. l oraninda, oniki ayda 0.6 oraninda deger kazanmis. Deger kazanci isviçre Frangi’nda üç ayda yüzde 5.7, oniki ayda 3.5 oraninda.
Bu tablo sunu gösteriyor: Dolar, mark, sterlin, Japon Yeni ve Isviçre Frangi arasindaki (cross rate diye adlandirilan) karsilikli deger iliskileri dikkate alinarak
dolar ve mark fiyatlari enflasyona göre oldukça dengeli biçimde ayarlanmis. Kur ayarlamalari yapilirken, genelde dolara ve marka para baglamanin özendiril-memesine, tersine caydirilmasina çalisilmis.
Dolar fiyatinin enflasyondaki artsin gerisinde kalmasinin nedeni, dünya piyasalarindaki deger kaybi.
Bu konuda tartisanlarin öncelikle iki seye dikkat etmeleri gerekiyor: (1) Merkez Bankasi, dolar ve mark fiyatini asagida tutmak için tanzim satisi yapiyor mu? (2) Merkez Bankasi, dolar ve marka talebi kismak için faizleri tirmandiriyor mu? Hazine yüksek faizle bono satisina devam ediyor mu?
Bugün için bunlar söz konusu degil. Tersine Merkez Bankasi ve Hazine faizleri asagi çekiyor. Merkez Bankasi döviz alip, rezerv rakaminii artiriyor. Dolar ve mark, gerçek fiyatinin altina düsmüs olsa, Türk Lirasi tasar-
ruflarin büyük bölümü dolar ve mark alimina yönelir. Ihracat geriler. Tüketim mali ithalati artar. Böyle bir durum da yok.Demek ki, bugünkü durumda dolar ve mark, gerçek fiyatlarinda alinip satiliyor. Bu nedenle de “spekülatif” yatirimcilarin paralari dolardan, marktan baska yerlere kaymis. Dolara bagimliligi ve dünya fiyatlarinin yükselmemesi nedeniyle “altin” cazip bir yatirim alani olarak görülmüyor. Hazine Bonosu kisa dönemde gene de reel olarak bir kazanç saglamaya devam ediyor. Ama… En cazip alan Borsa olmus. Borsayi cazip kilan, alternatif yatirim alanlarinin (dövizin, altinin) kisa sürede spekülatif getirisi olmamasi… Dövize, altina gidecek para, Borsa’ya yönelince, Borsa canlaniyor. Cazip bir yatirim alani haline geliyor… Uzun yazinin sonucu su: Dolar ve mark fiyati simdilik ‘Verine oturmustur”. Oynamaya gelmez… Zaten gerek de yok…
Dolar ve mark fiyatlari enflasyonun
ne kadar önünde? Ne kadar ferisinde?

Ocak-Mart Son 12 Ay
Cari artis Reel artis Cari artis Reel artis
DÖVIZ
* ABD Dolari…………….7.9……………..-8.2……………….88.5…………………..-17.2
* Alman Marki…………….21.1………………3.1……………….129.1……………………0.6
* Ingiliz Sterlini………….11.5……………..-5.1……………….106.0…………………..-9.5
* Isviçre Frangi……………24.2………………5.7……………….135.7……………………3.5
* Fransiz Frangi……………19.1………………1.4……………….123.5…………………..-1.8
* Hollanda Florini…………..21.2………………3.1……………….130.2……………………1.1
* Japon Yeni……………..22.7………………4.4……………….121.7…………………..-2.6
ALTIN (Külçe)……………9.7……………..-6.6………………..70.6………………….-25.1
IMKB ENDEKSI………….46.2………………24.4……………….182.8…………………..24.2
HAZÎNE BONOSU
*Üçay……………26.5……………….7.7……………….147.3……………………8.6
* Alti ay………………26.7……………….7.8……………….129.4……………………0.7
1) Döviz fiyatlari Merkez Bankasi döviz alis kuru ile verildi.
2) Cari artislardan enflasyonun etkisini temizlemek ve reel artis oranini bulmak için Toptan Esya Fiyatlari Endeksi kullanildi. 1995 Ocak-Mart aylari artis orani yüzde 17.5 ve son 12 aylik artis orani yüzde 127.7 olarak hesaplandi.

 

Sende yorum yap