Doğu’ya 25trilyon ayırabilen devlet KİT’lere 198trilyonu”helal”ediyor

, , Sende yorum yap

“Terörle mücadele için dev ekonomik kalkinma paketi. Hükümet, Güneydogu Anadolu’da ikinci savasi baslatiyor. Bölgenin ekonomik kalkinmasi için bu yil 25 trilyon lira harcanacak!..
Basbakan ve Basbakan Yardimcisi 22 valiye bu müjdeyi veriyor. 25 trilyon lira 22 il için büyük para. Çünkü bölgedeki illere 1995 yilinda kamu yatirimlari bütçesinden ayrilan para 19.2 trilyon lira. Bunun 12.5 trilyon lirasi kullandirilmis.
Önümüzdeki günlerde 6.7 trilyon liralik kisminin kullandirilmasi sözkonu-su. Hükümet “harcamalardan tasarruf” için bütçe ödeneklerini yüzde 20 kesiyor ya. Güneydogu Anadolu için bir ayricalik yapilmis. Kesinti orani yüzde 4.5 olarak kalacak!..
Ne ince hesaplar degil mi? Naaparsi-niz ki, para yok. Ah bir para olsa. Güneydogu Anadolu’ya daha çok para akitilir. Terörle mücadelede “ikinci savas” daha çabuk basariya ulasir.
Acaba neden “para yok?” Nooolu-yor da Devlet Baba “para, para, parra” diye inliyor.
Sayin okuyucularim, paralari KIT’ler yiyor. KIT’ler paralari “hapir-hupur” yutuyor.
Bir konuya dikkatinizi çekmek istiyorum. Yilan hikayesine dönen “özelestirme olur ise KIT” sorunu bitecek ümdine kapilmayiniz. (1) Özellestirme zaman alacak. (2) KIT’lerin hepsi özellestirilmeyecek. (3) Devletin paralarini yiyen KIT’ler özellestirilmeyecek KIT’ler. (4) Özellestirilecek KIT’ler de, “nasil olsa özellestirilecek” diye gözden ve gönülden uzak kaldikça, devlete giderek pahali faturalar çikariyor.
Sonuç: Dehset verici. Kamuoyu genelde sadece “KIT’lerin zararlarina bakarak üzülüyor”. Bu zarar rakamlarinin gerisinde büyük bir yangin var: KIT’lerin borçlari.
KIT’lerin borçlarini tartismadan küçük bir açiklama yapayim. KIT’ler ekonomik isletmeler olduguna göre, kredi kullanmalari dogaldir. Önemli olan bu kredilerin özvarliklari, cirolari ile uyumlu rakamlarda kalmasi, yillik büyüme hizlarinin enflasyon ve de sirketlerin is hacimleriyle orantili olmasi ve ödemelerinin aksamamasidir.
Rakamlara bakiyoruz. KIT’lerin 1993 yili sonun da 222 trilyon lira borçlari varmis. Geçen yil bu borçlar yüzde 225 oraninda büyümüs. 1995 yilina KIT’ler 719 trilyon lira borç ile girmisler. (Bir karsilastirma yapmak için hatirlatayim.
Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi’nin 1994 yili vergi geliri 473 trilyon lira idi. 1995 yili vergi geliri tahmini 880 trilyon lira.)
KIT’lerin toplam 719 trilyon lira borçlarinin 307 trilyon liralik bölü-
mü dis borçlar, 412 trilyon liralik kismi iç borçlar.
KIT’lerin borçlarina bakiyoruz. 1995 yili basinda KIT’lerin Hazi-ne’ye toplam 198 trilyon lira borçlan var.
KIT’ler mal almis, mal satmis, personel çalistirmis, ücret ödemis, aldigi mal da, sattigi malda, ödedigi ücret de, alandan, satandan, çalisandan vergi kesmis. Bunlari baska yerlerde “duman etmis”. Zavalli Devlet Baba KIT’lere sadece vergi alacagindan ve diger alacaklardan 200 trilyon lira para takmis.
Ve de bu durumda “Dogu’ya 25 trilyon lira ayirabilmek, para bulabilmek çok büyük bir basari “dev ekonomik kalkinma paketi” olarak kabul ediliyor. Demek ki, KIT’lerin alacaklarinin tamami veya yarisi tahsil edilebilip, bu para Dogu’ya gönderilse, Dogu “kurtulacak.”
Sayin okuyucularima bu yazinin altinda küçük bir tablo veriyorum. Bu tabloda KIT’lerin bazi borçlarinin (tüm borçlarinin degil bazi borçlarinin) bir yil içinde nasil çig gibi arttigi görülüyor.
Vergi borçlan 25 trilyon liradan 102 trilyon liraya, devlete gider borçlari 36 trilyon liradan 96 trilyon liraya, SSK’nin borçlan 2 trilyon liradan 15 trilyon liraya, özel sektöre borçlari 11 trilyon liradan 23 trilyon liraya, üreticilere borçlari l trilyon liradan 9 trilyon liraya tirmanmis…
Acaba bu ödenmeyen borçlarin karsiligi paralar nerede? Ya KIT’ler mal ve hizmetleri kullananlara ucuz ucuz satti. Paralar birilerinin bogazina girdi. Ya KITler’in yöneticileri beceriksiz. Paralari batirdi. Ya da bu paralan birileri yürüttü…
“Vaaa mi baska izahi?” Bu borçlar nasil ödenecek? Ya zavalli halkimin kullandigi KIT ürünlerine zam gelecek. Ya da zavalli (kümese girmis kâzlarin) vergileri artirilacak…
O da olmaz ise, enflasyon yoluyla bu para “tüyü bitmemis yetimlerin ekmek parasina bindirilecek zam ile” ödenecek.
Yazinin sonunda bir daha vurgulamakta yarar var… “Özellestirme gelecek, tüm dertler bitecek” diye düsünerek KIT’lerin zararlari ve borçlan üzerinde durmamak, kötü yönetimlerine göz yummak çok pahali faturalar ortaya çikariyor.
Faturalar giderek ödenemeyecek boyuta tirmaniyor.

KIT’lerin baslica borçlari (Yilsonlari-trilyon lira)
1994 1993
Vergi borçlan 102.7 25.4
Hazineye diger borçlan 96.1 36.0
SSK borçlan 15.0 2.0
Kamu kuruluslarina borçlan 59.2 33.5
Özel sektöre borçlan 23.8 11.8
Üreticilere borçlan 9.4 1.1
Diger KIT’lere borçlan 41.7 3.1

 

Sende yorum yap