Buğdayı tüccar topluyor Bu iyi bir gelişmedir

, , Sende yorum yap

Türkiye’de kisi basina yilda 200 kilo bugday tüketiliyor. Buna ekmek, makarna, bisküvi dahil… Nüfus 65 milyon diyelim. Çarpalim 200 ile. Yilda 13 milyon ton bugday olmali ki aç kalmayalim. Yetmedi… 1.5 milyon ton bugdaya daha ihtiyacimiz var… Tohum olarak kullanilacak. Toplayiniz rakamlari, 14.5 milyon tondan az bugday olur ise ithalat yapmaya mecburuz.
Her yil ne kadar bugday üretildigi “olsa olsa metodu” ile belirlenir. Gerçi uzaydan uydu ile Amerikalilar bizim için daha gerçekçi tahminler yapar ama, biz gene de kendimize göre bir rakam bulup, ona inaniriz.
Resmi rakamlara göre 1995 yili üretimi 17.5 milyon ton idi… Bu durumda 3 milyon ton fazlalik olmasi gerekirdi. Halbuki, biz l milyon ton bugday ithal ettik. Hemi de pahali, pahali… Hemi de bu pahali bugday kapisildi. Demek ki, geçen yilin üretimi 13.5 milyon ton dolayinda imis.
Bu yil 15 milyon ton bugday bekleniyor
1995 yilinda hastalik bugdayin hem verimini hem kalitesini düsürdü. Bu yil da süne hastaligi korkusu ile Orta Anadolu çiftçisi bugday yerine arpa ekmeyi tercih etti. Bu üretim düsürücü bir etken. Fakat Allah yardim etti. Yagis bol oldu. Bu da üretim artirici bir etken. Tahmin yapmak zor ama, Adana’daki tarim uzmani dostum Dr. Necati Çelik, “Bu yil 15 milyon ton bugday çikar” diyor. Geçen yil hükümet, Toprak Mahsulü Ofisi araciligiyla yapilan destekleme alimlari için kiloya 7 bin lira fiyat biçmisti. Normali 10 bin lira, 11 bin lira idi. Piyasa sartlan çalisti. Tüccar üreticiden bugdayi bu fiyatla topladi. Toprak Mahsulleri Ofisi sadece 800 bin ton bugday alabildi.
TMO bugday alsa dert, almasa dert
Toprak Mahsulleri Ofisi’nin 3 veya 4 milyon tonluk depolama kapasitesi var. Silosu var. Türkiye’de piyasayi düzenleme, bugday talebini dengeleme bakimindan en az 1.5 milyon ton bugday alip stoklama zorunlulugu var. Ancak bir de serbest piyasa sartlan denilen sey var. Tüccarin fiyati iyi ise üretici Ofise mal satmiyor. Bu iyi bir sey, Ofisin finansman derdi olmuyor. Ama kötü bir sey var. O da Ofisin stok yapamamasi… Bütün bunlarin tersi olur, Ofisin fiyati tüccar fiyatinin önüne geçer ise, (1993 yilinda oldugu gibi) tüm bugday Ofise satiliyor. Ofisin depolari doluyor. Tarlalara bugday yigip üzerine örtü seriyor. Ve de bugday karsiligi üreticiye ödeme yapmak için büyük mali yükler altina giriyor.
Ofis eskiden sadece Ziraat Bankasi’ndan ve Ziraat Bankasi araciligiyla Merkez Bankasi’ndan kaynak bulurdu. Destekleme alimi yükü Merkez Bankasi üzerinde kalir, bu da enflasyonu körüklerdi. Merkez Banka-si’nin tarim ürünleri destekleme alimlan için Ofise ve birliklere kredi aç- masi uygulamasina son verildi. Dogru olan bu idi.
Bu defa da Ofis, içerideki bankalarin, yurt disindaki kuruluslarin kapisini çalar hale geldi. Geri ödeyemedigi borçlar nedeniyle büyük borç yükü, faiz yükü ve kur riski yükü altina girdi. Bu yil (eski Merkez Bankasi Baskani’nin ekonomiden sorumlu oldugu bir hükümet yapisi içinde) maalesef gene Merkez Bankasi’nin Ofisi kredilendir-mesine yol açacak bir kararname çikarildi. Ama sartlar böyle giderse Ofis, 1996 yilinda da bugday alamayacak. Bugdayi tüccar toplayacak.
Yüzde 175 zamma ragmen fiyat ucuz
Hükümet geçen yil 7 bin lira olan Ofis destekleme fiyatini bu yil 18.900 lira olarak ilan etti. “Hükümet bugday fiyatina yüzde 175 zam yapti” denildi. Aslinda geçen yilki 7 bin liralik fiyat normal degildi. Normal fiyat 11 bin lira idi. Bu nedenle 18.900 liranin 11 bin liradan farki yüzde 72’dir. Bunun yaninda bir de dünya fiyati denilen sey var. l milyon ton bugday ithal ettik ya… Bugün bu bugdayin maliyeti 23 bin lira. Mersin Limani’na tonu 270 bin dolardan bugday geliyor. Bunu 80 bin liralik dolar fiyati ile çarpiniz. Kilosu 21.600 lira eder.
Bugdayi Mersin limaninda gemiden bosaltip, kamyona yükleyiniz. Degirmene tasiyiniz. Kilosu çikar 23 bin liraya… Iste bu hesabi bilen, bu fiyati gören tüccar bugün 19.000 liradan bugday topluyor. Eger Ofis’in bas fiyati 18.900 liranin altinda olsa idi, tüccar bu yüksek fiyata çikmazdi. Üreticiden ucuza toplar, sonra dünya fiyatindan satar, aradaki fark tüccara kalirdi. Bu yil Ofis fiyatinin dünya fiyatina yakin ilan edilmesi üreticiye yaradi.
Geçen yil iç üretimin talebi karsilamamasi ve ithalat zorunlulugu dogmasi, bu yilin üretim rakaminin belirsizligi, ithal bugday maliyetinin yüksekligi gibi önemli nedenlerle tüccann alimi sürdürecegi anlasiliyor. Bu durumda Ofis büyük miktarlarda alim yapmayacak ve de büyük miktarlarda kredi kullanmak zorunda kalmayacak demektir.
Bu böyle olur ise, Merkez Bankasi namusunu korur. Bugday alimlarini finanse etmez. Aksi halde bugday finansmani yolu açar, ardindan findik, pancar, tütün, incir, üzüm finansmani derken, Merkez Bankasi eski günlere döner.

 

Sende yorum yap