Bizim ekonomi mantardır, batmaz

, , Sende yorum yap

Devlet Planlama Teskilati’nin ilk yillarinda, politikacilarin uzmanlara deger verdigi günlerde, Bakanlar Kurulu’nun önemli toplantilarina plâncilar ve Maliye’nin tepe yöneticileri ile Merkez Bankasi Baskani da katilirdi.
Zamanin Gelirler Genel Müdürü Adnan Baser Kafaoglu da bu toplantilara katilanlardan biriydi. Bilgisi, sakin yorumu ve esprisiyle, en gergin anlarda tansiyonu düsürecek çikislar yapardi. Simdi konuyu hatirlamiyorum ama, Bakanlar Kurulu’nda büyük panik yasaniyordu. Süleyman Bey, (o zamanlar puro içerdi) purosundan derin bir nefes çekti. “Napcaz kardesim? Simdi batçak miyiz yani?” diye tepkisini ifade edince Kafaoglu atildi: “Sayin Basbakanim… Merak buyurmayiniz… Türk ekonomisi batmaz. Bir seyin batmasi için bir agirliginin olmasi gerekir… Bizim ekonomi mantar… Batirmaya çalissaniz bile batmaz…”
iste o biçim… Dün gene dünya karisti… Avrupa ülkeleri bile “acaba bizim ekonomi batar mi?” telasina düstü… Bizde birakiniz telasi merak eden bile yok… Bizim gündemimiz önce çeteler, sonra seçim…Daha sonrasi ise Allah kerim…
Yazinin bundan sonraki bölümünde cid-dileselim… Ve Türk ekonomisinin kriz karsisindaki durumunu irdeleyelim.
1) Dünyadaki krizden Türkiye’nin etkilenmemesi imkânsizdir. Türkiye krizden olumsuz etkilenecektir ama bu kriz Türkiye’yi batirmaz. Sallar ama batirmaz. Çünkü Türkiye disa açilmadaki büyük asamaya ragmen, gene de dünya ekonomisi ile iç içe girememis durumdadir.
2) Krizin en önemli etkisi, Türkiye’nin ihracat pazarlarinda talep daralmasi ile ihracat pazarlarinda karsilasacagi fiyat rekabeti nedeniyle ihracat gelirlerinde gerileme olarak ortaya çikacaktir.
Bir de Türkiye dis krediyi daha pahali kullanacaktir. Ama merak buyurulmasin, Türkiye yüksek faizi ödediginde istedigi kadar dis kredi bulabilecektir.
Türkiye krize “iyi kosullara sahip iken” yakalandi. Nedir bu iyi kosullar?
1) Türkiye’nin döviz rezervi güçlü. Bu rezerv her türlü olumsuz kosullarda bu ekonomiyi iki yil su üzerinde tutacak kadar güçlü bir rezervdir. ;
2) Türkiye’de öyle sanildigi kadar bol miktarda “sicak para yok”. Sicak paranin tehlikeli olani, tehlikeyi görünce iki saatte kaçanidir. Böyle bir para olsa idi, zaten bugüne kadar kaçardi. Türkiye’ye giren kisa vadeli para bankalarin ve özel sektör kuruluslarinin
kasalarinda. Bankalar ve özel sektör kuruluslari bu iliskileri ekonomiyi sarsmayacak biçimde yürütür. Telasa -gerek yoktur.
3) 1994 yilinin Nisan ayindan bu yana, 4 yildir Türkiye’nin kredi notu kink. Dünya Türkiye’ye kredi musluklarini kapatmis. Ama Türkiye gene de “yolunu bulup” döviz dengesini tutturuyor. Kriz nedeniyle dünya para piyasalari kurumayacak ki… Dünya para piyasalarinda para babalari kredi verecek ülke bulamayacak.. Bu tabloda Türkiye’nin dis kredi kullanma sorunu büyümeyecek, tersine Türkiye alternatifler arasinda en iyi müsteri olarak öne çikacak.
Merkez Bankasi, 1998 Yili Ocak-Haziran dönemi ödemeler (Döviz) Dengesi hesaplarini dün, “tam zamaninda” açiklandi. Dünya kriz içinde yüzerken, Türkiye’nin “döviz içinde yüzdügü gösteren” bu tablo çok çok çok “moral verici” bir göstergedir.
1) Bavul ticaretindeki gerilemeye ragmen ve de ithalattaki artisa ragmen, 1998’in ilk yarisinda geçen yilin ayni dönemine göre döviz açigimizin (Cari islemler açiginin) 1.5 milyar dolara düstügü görülüyor. (Geçen yil ayni dönemde açik) 2.3 milyar dolardi.
2) Bu 1.5 milyar dolar açigi kapatmak için Türkiye döviz bulmakta hiç de zorlanmamis. 1.5 milyar dolar açiga karsin “kisa” vade, “misa” vade “tami tamamina” 9.6 milyar dolar döviz bulunmus. Bunun 1.5 milyar dolari açik kapatmada kullanildiktan sonra alti ayda tami tamamina 8.1 milyar dolar Döviz Rezervleri’ne eklenmis.
Bütün bu anlatimin özeti sudur. Bana göre:
1) Dünya ekonomisinde agirligi olmadigindan (Adnan Baser Kafaoglu’na göre mantar oldugundan) denizler dalgalansa, firtinalar esse de Türkiye batmaz. Suyun üzerinde kalir. Islanir, yipranir ama suyun üzerinde kalir.
2) Yabancilarin (dikkat buyurunuz yabancilarin diyorum) çekecekleri para, Türkiye’yi sarsmaz.
3) Döviz rezervimiz iki yil bizi suyun üzerinde tutar. Bu arada, en kötü sartlarda, kisa vade ile de olsa pahali da olsa, Türkiye döviz bulur.
4) Hükümet yanlis politikalar uygulamaz ise, halk dövize hücum etmez.
5) Halk dövize hücum etmedikçe hizli bir kur ayarlamasina (devalüasyona) ihtiyaç olmaz. Döviz fiyatlari enflasyon oraninda artar.
Evel Allah biz bu krizi de atlatiriz. Hattâ biraz akilli davranirsak kazanç bile saglariz. Çünkü krizler bazilarina felaket getirir, bazilarina firsat yaratir.

 

Sende yorum yap