Asgari vergi nedir, ne değildir

, , Sende yorum yap

Kurumlar vergisi istinasina konan vergi yakinmalara yolaçti
Bugünlerde isalemi “Asgari vergi’ diye bir seyi tartisiyor… özellikle bankalar ile tahvil, bono, repo geliri olan büyük sirketler “Asgari vergi”den sikayetçi…
Nedir bu asgari vergi denilen sey? Ne getiriyor, ne götürüyor?
Asgari vergi nedir?
Geçen Temmuz ayinin basinda Resmi Gazete’de yayinlanan bir kanun ile Kurumlar Vergisi’ne tabi anonim sirketler için “Asgari vergi” mükellefiyeti getirildi.
Bugüne kadar kanunlarin getirdigi belli istisnalar ve muafiyetler nedeniyle anonim sirketlerin bir bölümünün Kurumlar Vergisi yükü azaliyor, bir kismi hiç vergi ödemeyebi-liyordu…
Yeni kanun ile Kurumlar Vergisi’nden istisnalar ve muafiyetler bütünü ile kaldirilmadi ama bu istisna ve muafiyetlere vergi konuldu…
Kabaca istisna ve muafiyetler yüzde 23 oraninda vergilendiriliyor.
Konuya yabanci olanlar için asgari vergi yükünün ne oldugunu anlamak güç ve karisik bir sey… Bunu anlamak için önce ticari kar ile mali kar farkini bilmek gerek…
Onun için ben size bastan anlatayim… Daha iyi olur…
Ticari kar ile Mali kar farki
“Bir sirket kar etti”, “Bir sirket zarar etti” denildiginde, bakmaniz gereken “Ticari kar mi, Mali kar mi? Ticari zarar mi, Mali zarar mi?”
Ticari kar, üç çesit bilanço tanzim sekline göre, farkli biçimlerde ortaya çikar… Ama genelde, o firmanin bir faaliyet dönemi sonunda ulastigi neticeyi gösterir…
Simdi ticari kar rakamini bir yana yaziniz…
Vergi açisindan, bu ticari kar rakamina yapilan eklemeler ve çikarmalar sonucu bulunan rakam ise “Mali kar-Mali zarar”dir..
Mali kar-zarar, firmanin vergilendirilmesinde esas alinacak kar-zarardir. Açik anlatimiyla faaliyet sonucu degil, vergi hesabinda esas alinacak rakami gösterir.
I) Ticari kar rakamina (Vergi mevzuatinda masraf kabul edilmeyen, indirimi kabul edilmeyen giderler) eklenir. Nedir bunlar:
– Örnegin kidem tazminati için fon olarak ayrilan para, kardan düsülemez… Ancak bu paradan isçiye fiilen ödeme yapilir ise bu rakam düsülür. O halde, kidem tazminati fonu ticari kara eklenecektir.
l – Örnegin hasarli mallar için ileride olusacak risklere ayrilan karsilik düsülemez. Ticari kar hasaplanir-jen düsülmüstür. Halbuki vergi kanunu bunu kabul etmemektedir.
– Örnegin çek reeskontunun ticari kardan düsülmesi kabul edilmediginden bu rakamlar eklenecektir.
– Kurumun yil içinde ödedigi vergi cezalarinin ticari kardan düsülmesini de mevzuat kabul etmemektedir…
II) Ticari kar rakamindan (Kanunlarla getirilen istisnalar, vergi.
tesvikleri, muafiyetler) düsülür. Nedir bunlar?
– Yatirimlari tesvik için uygulanan “Yatirim indirimi”dir.
– ihracati tesvik için getirilen ihracat istisnasidir.
– istirak gelirleri üzerinden vergi ödendiginden ikinci defa vergilemeyi önlemek için getirilen istirak kazançlari istisnasidir.
– Repo geliri istisnasidir.
– Devlet Tahvilleri ve Hazine Bonosu faizleri istisnasidir.
Bu eklemeler ve çikarmalardan sonra ticari kar rakamindan mali
kar rakamina ulasilir. Rakam müsbet ise, sirket bu müsbet rakam üzerinden vergilendirilir.
Bu müsbet rakam vergilendirmeye esas kazanç rakami olur.
Rakam menfi ise, sirket “Mali zarar” göstermis olur. Vergi vermez.
Bu mali zararin, gelecek 5 yillik dönemde kar saglanmasi halinde, kardan mahsup edilmesi ve gelecek yillarin karlarinin da o kadarlik bölümünden vergi ödenmemesi hakki vardir.
Bu temel bilgiler anlasilmadan “Asgari vergi” konusunu tartismaya imkan yoktur.
Kurumlar Vergisi nasil hesaplanirdi?
Asgari vergi mükellefiyeti çikmadan önce anonim sirketler, önce ticari kar rakamlarini bulurlar, bundan muafiyet ve istisnalari düserek mali kar rakamina ulasirlardi. Mali kar rakami da Kurumlar Vergisi matrahini teskil ederdi.
Bir iki örnek vereyim:
– Bir sirketin ticari kari 1.000 olmus. Bu sirketin vergiden muaf 800 Hazine Bonosu faiz geliri var. Bu sirket 1.000 rakamindan 800 olan muafiyet rakamini düserdi. Kalan 200 rakami sirketin mali kan, yani Kurumlar Vergisi matrahi olurdu.
Sirket de bu matrah üzerinden yüz-de 46 oraninda Kurumlar Vergisi öderdi.
– Bir sirketin ticari kan 800 olmus. Bu sirketin vergiden muaf 1.000 Hazine Bonosu faiz geliri var. Bu sirket 800 rakamindan 1.000 olan muafiyet rakamini düsünce, eksi 200 rakami
çikiyor. Eksi 200 demek, sirketin mali bilançosu 200 zarar gösteriyor. Mali bilançosu 200 zarar gösteren sirketin Kurumlar Vergisi matrahi menfidir.
Bu sirket Kurumlar Vergisi ödemezdi. Ve de zarari gelecek 5 yilin karlarindan mahsup etme hakki vardi.
Asgari vergi, yükü nasil artiriyor?
Asgari vergi, eskiden sadece yüzde 10 stopaj yergisi kapsaminda olan Hazine Bonosu, Devlet Tahvili faizi ve Repo Geliri gibi muafiyet ve istisna rakamlarinin da mali kar rakamina yani Kurumlar Vergisi matrahina eklenmesini sagliyor.
Yukaridaki iki örnegin asgari vergi uygulamasindan sonra ne yük altina girecegini anlatayim:
– Bilançosunda 1.000 ticari kar gösteren, 800 Hazine Bonosu faizi nedeniyle mali kan 200’e düsen ve bu rakam üzerinden yüzde 46 Kurumlar Vergisi olarak 92, Hazine Bonosu faizinin yüzde 10’u oraninda stopaj vergisi nedeniyle 80 ve toplam olarak 172 vergi yükü olan anonim sirketin, asgari vergi uygulamasi nedeniyle 200 olan mali kar rakami Kurumlar Vergisi matrahina 100 olanhazine Bonosu faizi
rakami eklenerek asgari ver-
gi matrâhi Bulunacak. Bulunan bu 1.000 rakami asgari verginin matrahidir, yüzde 23 vergisi 230’dur… Sirket daha önce 172 ödemisti… Simdi 58daha ödemek zorunda.
– Mali zarar gösteren bir anonim sirket örnegine asgari vergiyi uygulayalim. 800 ticari kar gösteren, 1.000 Hazine Bonosu faiz geliri olan bir sirketin mali bilançosu -200 seklinde bir zarar ile sonuçlandigindan bu anonim sirket hiç Kurumlar Vergisi ödemeyecekti. Sadece 1.000 Hazine Bonosu faizi üzerinden yüzde 10 stopaj vergisi mükellefiyeti ola-cakti. Asgari vergi uygulamasinda, bu sirketin Kurumlar Vergisi matrahi (Mali zarari -200 oldugu için) sifir olarak kabul ediliyor. Buna istisna ve muafiyet rakamlari (bizim örnegimizde Hazine Bonosu faizi) olarak 1.000 ekleniyor. Netice, asgari vergi matrahidir. Bu matraha yüzde 23 vergi tahakkuk ettirilince, sirket 230 asgari vergi mükellefiyeti altina girmis oluyor.
XXX
Görüyorsunuz sayin okuyucularim, durum aynen Kasap mal derdinde, koyun can derdinde…” örnegi… Hazine ne yaparim da sirketlerden biraz daha vergi alirim arayisinda, sirketlerin ise cani yanacak, kollan, butlari gidecek…

 

Sende yorum yap