Akıl” kazandı – “Ayrılıkçılar” kaybetti Kanada bölünmedi (şimdilik!)

, , Sende yorum yap

Quebec eyaletinin Kanada’dan ay-rilip, bagimsiz bir devlet haline gelmesi için yapilan halk oylamasinda, ayrilikçilar kaybetti… Oylar arasindaki fark çok az… Ilk açiklamalara göre yüzde 50.5’a karsi yüzde 49.5 gibi bir sey… Kanada bölünmedi. Ama simdilik… Çünkü “ayrilik rüzgarlari” durmadi…
Quebec hareketi, dünyadaki “ayrilikçi hareketlerin” önemlilerinden biri… Üç-yüzelli yillik bir geçmisi var… Amerika’ya göç eden Fransizlar 1608 yilinda Kuzey Amerika’ya yerlesmisler ve Quebec eyaletini kurmuslar. 1763’lerde Kanada’ya yerlesen ve burada Koloni kuran Ingilizler Quebec’i kontrol altina almislar. 1840 yilinda nüfusun yüzde altmisinin Fransiz dili ile konusmasina ragmen ingilizce tek resmi dil ilan edilmis. Yukari ve Asagi Kanada birlestirilmis.
1918 yilinda Fransiz kökenli Kanadalilar Ingiliz Ordusu’na katilmayi red ederek Quebec’de kanli ayaklanmalari baslatmis.
1948 yilinda Quebec kendi bayragini seçmis. “Mavi zemin üzerine beyaz bir çiçek.” 1960 yilinda eyalet hükümeti egitim ve sosyal hizmete konusunda bölgesel yetkilerini artirmis.
1968 yilinda, Quebec’in Kanada’dan ayrilmasini ve bagimsizligini hedef alan (PQ) Parti Quebecois kurulmus. 1970 yilinda (FLQ) Quebec Kurtulus Cephesi isimli örgüt terör eylemlerini baslatmis. Bu gelismelerin yarattigi karmasada, 1974 yilinda “Fransizca”, Quebec’in resmi dili olarak kabul edilmis. 1976 yilinda ilk PQ hükümeti kurulmus. Ve nihayet 1980 yilinda bagimsizlik için ilk halk oylamasina basvurulmus. Ayrilikçilar Que-bec’in bagimsizliginin ilani ve fakat Kanada ile baglarinin korumasi ilkesini savunuyormus. Bu oylamaya katilanlarin yüzde 59’unun Kanada ile birligin sürdürülmesi için oy verdikleri görülmüs. 1992 yilinda Kanada genelinde yapilan bir baska halk oylamasinda hem Ingilizce konusanlar hem Fransizca konusanlar
“anayasa” degisikligi ile Quebec’in bagimsiz bir topluluk statüsüne kavusmasini red etmisler. Bunlar geçmiste olanlar. Geçmisi hatirlattiktan sonra dönelim bugüne… Ayrilikçilar ekonomik nedenlerle, fakirlik nedeni ile degil, irk ve dil farkindan ayrilmak istiyor.
Kanada, vatandaslarina kisi basina yaklasik 18 bin dolar Milli Gelir imkani saglayan bir ekonomiye sahip. 9 milyon 970 bin kilometre karelik topraginin yüzde 16.7’si Quebec eyaletinin topragi. 28 milyonluk Kanada nüfusunun yüzde 25.4’ü Quebec’de yasiyor. 507 milyar dolarlik Kanada Milli Geliri’nin (Türkiye’nin 1994 yili Milli Geliri 133 milyar dolar) yüzde 24.6’si Quebec bölgesinde olusuyor.
Ipek Cem, Yeni Yüzyil’daki yazisinda Quebec’in saglikli bir ekonomiye sahip oldugunu, tekstil, ayakkabi, otomotiv ve süt endüstrisi sektörlerinin katkisiyla bölgenin yilda 28 milyar dolar ihracat yapabildigini, yabanci yatirimcilarin da bölgeye büyük ilgi gösterdiklerini belirtiyor.
Oylamada, ayrilikçilar kaybetti… Az bir oy farki ile de olsa Kanada bölünmedi… Fakat “ayrilikçilarin bu sonucu kabul etmeleri mümkün degil”… Oyunun kaidesi bu… Anadolu’da ne derler: “Yenilen pehlivan, gürese doymazmis…” Bir daha, bir daha…
Sonucun belli olmasindan sonra Baskan Clinton “Kanada’nin güçlü ve birlesik olarak kalmasini arzuladigini” tekrarlayarak, Kanada Basbakanini kutlamis… , öte yanda da, Quebec Hükümeti’nin hükümeüerarasi iliskilerden sorumlu bakani Louise Beaudoin “Daha bitmedi… Bir gün, bir ülkeye kavusacagiz” diyerek ayrilikçilarin mücadelelerinin sürecegini” açiklamis.
Quebec’in Kanada için önemi
Kanada Quebec Pay
(Toplam) (Eyalet) (Yüzde)
Nüfus (Milyon)……………..28.7………..7.3……..25.4
Milli Gelir (Milyar $)……,.507.0………125.0……..24.6
Toprak (Bin km2)…….,,,..9.970.6…….1.667.9……..16.7

 

Sende yorum yap