ADR – GDR – IDR

, , Sende yorum yap

G eçen hafta The Financial Times gazetesinde “The Bank of New York”un küçük bir ilani yayinlandi. “Efes-Pil-sen” logosunun altinda sunlar yaziyordu “Erci-yas Biracilik ve Malt Sanayi A.S.’ye ADR ve GDR imkani sagladik ve tamamini sattik. Bu konuda bilgi almak isteyenler falan-fi-lan sehirlerdeki, falan-filan kisileri arayabilirler.”
Aranabilecek yetkililerden biri de The Bank of New York’un istanbul temsilcisi idi. Bayan Neslihan Tombul ile telefonla konustum. Bana ADR-GDR-IDR hakkinda bilgi verdi. Yaptiklari isleri anlatti, ögrendiklerimi özetleyerek size aktaracagim.
ADR (American Depositary Rece-ips), GDR (Global Depositary Receipt) ve IDR (International Depositary Receipt) Türkçe karsiligi olmayan, fakat genel anlamda “Hisse Senedi Depozit Makbuzu” diyebilecegimiz, uluslararasi deyimler.
Bu üç deyimin arasindaki farkdan önce, kisaca “Hisse Senedi Depozit Makbuzu” sistemini anlatayim.
Türkiye’de Efes-Pilsen biralarini üreten Erciyas Biracilik ve Malt Sanayi-i’nin nasil bir firma oldugunu çok kimse biliyor. Bu firmanin hisse senetleri Istanbul Menkul Kiymetler Borsasi’nda islem görüyor. Bu firma ABD’de de hisse senedi satmak istiyor. Iki önemli engel var: (1) ABD’de satilacak hisse senetlerinin miktari ABD pazari ölçülerine göre küçük. ABD borsalarina bu miktar kagitla girmek zor ve külfetli. (2) ABD yatirimcisi Türkiye’yi tanimiyor. Efes-Pilsen’in ne oldugunu nereden bilecek?.. Nasil izleyecek? Temettü dagitilirken, parasini nasil alacak?
Bunun kolayini bulmuslar… Bir ABD yatirim bankasi aracilik yapiyor, önce, hisse senedini satacak firmayi inceliyor. Istanbul Menkul Kiymetler Borsa-si’nda hisse senedinin durumunu görüyor. Sonra firmanin belli bir miktar hisse senedini satin alip, kendi adina istanbul’da bir yere depo ediyor.
Yatirim bankasi bu hisse senetleri karsiliginda, hisse senetleri miktan kadar “ADR-Hisse Senedi Depozit Makbuzu” bastirip, Amerika’da satisa çikariyor.
ADR-Hisse Senedi Depozit Makbu-zu’nun üzerinde sunlar yazili: “Bu kagit l adet Efes-Pilsen/Erciyas Biracilik ve Malt Sanayii hisse senedinin aslinin, depoda saklandigini gösterir makbuzdur. Bu kagit karsiligi gerçek hisse senetlerinin depoda mevcut oldugunu, bunlarin depoda korunacagini, banka-
miz garanti eder… Açik anlatimiyla sizin bundan sonra muhatabiniz hisse senedini çikaran sirket degil bankamiz-dir.” Amerikali yatirimci da, araci bankanin bu güvencesi ile parasini istanbul’daki hisse senedine bagliyor.
ADR-“Hisse Senedi Depozit Makbuzu”, yabanci sirketlerin özellikle ABD sermaye piyasasindan para toplamalari için son yillarda en fazla kullanilan bir islem sekli.
ABD’de para bol. Bol para yeni yatirim araçlan pesinde… ADR gibi yatirim araçlari, klasik yatirim alanlarindan farkli. Riskten çekinmeyenler için ilginç geliyor. Özellikle gelismekte olan ülkelerin yüksek getirisi olan hisse senetlerine son yillarda ilgi artiyor.
Efes-Pilsen/Erciyas Biracilik ve Malt Sanayii hisse senetlerinin fiyati Istanbul Menkul Kiymetler Borsasi’nda olusuyor. Degisiyor. Türk Lirasi’nin ABD Dolari karsisindaki degeri Türkiye’de olusuyor. Degisiyor. Bütün bunlara göre ABD’de satilan bir ADR’nin “ABD Dolari olarak degeri” de her gün degisiyor.
Burada bir ara bilgi daha vermem gerekiyor… Bazi ADR’ler Amerikan borsalarina kaydediliyor, Amerikan hisse senetleri gibi borsada islem görüyor. Fakat genelde bunlar Amerika’da borsa disi alinip satiliyor. Bunlarin alim satimlarini kolaylastiran bilgisayar aglari var. Bu sisteme girildiginde, yatirimcilar ellerindeki ADR’in o günkü fiyatini görebiliyor. Aracilik eden yatirim bankasi tabii ki istanbul Menkul Kiymetler Borsasi’ndan fiyatini izliyor. Ve de o fiyatdan satmak isteyenlerin ADR’ini satin aliyor. Portföyünde mevcut ise, isteyene günlük fiyatdan satis yapiyor. Alim satimin mutlaka araci yatirim bankasinda yapilmasina gerek yok… Hamiline yazili ADR’ler piyasada normal biçimde islem görüyor.
ADR (American Depositary Rece-ipts) Amerikan piyasalarinda islem gören Hisse Senedi Depozit Makbuzlari. GDR (Global Depositary Receipts) Avrupa piyasalarinda islem görenler. IDR (International Depositary Receipts) Dolar disi para birimleriyle yapilan islemler.
1994 yilinda ABD’de 1377 adet ADR islemi gerçeklestirilmis. Sadece borsalarda (ADR islemlerinin çogu borsa disi kaliyor) islem gören ADR’la-rin islem hacmi 248 milyar dolar.
Türkiye’yi ADR ile tanistiran yatirim bankasi The Bank of New York, Garanti Bankasi, Tofas ve Efes Pilsen hisse senetlerini Amerikan piyasasinda ADR olarak satmis.

 

Sende yorum yap