Adıyaman “ilgi bekliyor”

, , Sende yorum yap

Adiyaman nerede? Haritadaki yerini bile unuttuk. Yaklasik 500 bin kisinin yasadigi Adiyaman, Malatya’nin hemen altinda, Sanli Urfa’nin hemen üzerinde. Keban Baraj Gölü, Adiyaman ile Sanliurfa arasinda sinir teskil ediyor. Dogusunda Diyarbakir, batisinda Gaziantep ve Kahramanmaras var.
Adiyaman Türkiye’nin en fakir illerinden biri. Toplam Milli Gelir’den az pay alan 15 ilimiz arasinda… Toplam Milli Gelir’den en az pay alan 3 ilimiz (Milli Gelir’den aldiklari binde 10 dolayindaki pay ile) Bingöl, Tunceli ve Hakkari.
Adiyaman’in Milli Gelir’den aldigi pay yaklasik binde 30 dolayinda. Halbuki komsulari Sanliurfa Milli Gelir’den binde 70, Diyarbakir binde 80, Malatya yüzde l, Kahramanmaras yüzde 1.10, Gaziantep yüzde 1.20 pay aliyor.
Adiyaman Ticaret ve Sanayi Odasi Baskani Zafer Aksoy’u dinledim. Anlattiklari hiç de iç açici degil.
Atatürk Baraji yapildiktan sonra olusan göl, Adiyaman’in 600 bin dönümlük verimli topraklarini sular altinda birakmis. Sadece topraklari degil, bir ilçe ile 85 yerlesim bölgesindeki evler, okullar, camiler ve de mezarlar yatirlar, türbeler bugün sularin altinda.
Evleri, topraklari, dredelerinin mezarlari sular altinda kalanlar Devlet Ba-ba’dan hala istimlak parasi bekliyor. Devlet Baba’nin gönderemedigi, ödeyemedigi para l trilyon, 200 milyar lira.
Zafer Ersoy diyor ki, “Adiyamanli iyi vatandastir. Adiyaman’da tahakkuk eden verginin yüzde 95’ini devlet tahsil eder. Adiyaman’in toplam vergi gelirine katkisi binde 5’dir. Ama devletin toplam harcamalarindan Adiyaman’in aldigi pay binde 2’yi geçmez.
“Keban’in sulayacagi topraklar Do-gu’ya hareket getirecek: Tarim Harran’a… Sanayi Adiyaman’a…” denilmis. Adiyaman kalkinmada öncelikli iller siralamasinda en basa yazilmis.
Geliniz, görünüz ki, 1991 yilinda baslanilan ve de il merkezine 6 km. mesafede 150 hektarlik Organize Sanayi Bölgesi, parasizliktan bir türlü tamamlanamamis. Ödenek ihtiyaci, topu topu 50 milyar lira.
Günümüzde hemen her kasabada bir tane insa edilen Küçük Sanayi Sitesi denilen sey ile Adiyaman henüz “ödeneksizlikten” tasinamamis.
1990 yilindan sonra Adiyaman’da yatirim için 146 projeye hazirlanmis. Bunlarin sadece 30’u tamamlanabilmis. Bu 30 sanayi projesinden 16 tanesi un fabrikasi, 8 tanesi tekstil tesisi. Tekstil tesislerinin en büyügü Konukog-lu Grubu’ nun yaptigi ve l .500 isçiye istihdam imkani saglayan kurulus.
Devlet bugüne kadar Adiyaman’da sadece 4 adet sanayi tesisi kurmus. Bunlardan çimento, yem ve süt fabrikalari özellestirilmis. Sümerbank fabrikasi ihale halinde.
Ticaret ve Sanayi Odasi Baskani diyor ki, “özel sektörün bölgede yatirim
yapabilmesi için bölgesel ve sektörel bazda özel tesvik tedbirlerine ihtiyaç var. Geçmiste tesvik uygulamasinda ortaya çikan olumsuzluklari bahane edip, tesviklerden tümüyle vazgeçmek cinayettir.”
Türkiye’de çikarilan ham petrolün yüzde 60’i Adiyaman sinirlarindaki kuyulardan üretilmekte. Ayda 850 bin varil petrol çikarilmakta. Fakat Adiyaman’da ham petrolü herhangi bir asamasinda isleyecek hiçbir tesis yok. Halen mercimek, pancar, pirinç, soya, ayçiçegi ile meyve ve sebze üretiminde belli bir çizgiye ulasilmis. Sulu tarim ile üretim miktarinin yükselmesi bekleniyor. Buna bagli olarak tarima dayali sanayinin gelisecegi ümit ediliyor.
Adiyaman Anadolu’nun en eski yerlesim bölgelerinden biri. Dogal güzellikleri yaninda tarihi zenginlikleri ile turizm potansiyeline sahip. Yabanci turistlerin büyük ilgisini çeken (Dünyanin Sekizinci Harikasi olarak kabul edilen) Nemrut Dagi ve dagdaki dev heykeller il sinirlan içinde. Zafer Ersoy 1980’li yillarda Adiyaman’a -o yillarda- Antalya ve Alanya’ya gelen turist kadar turist geldigini, simdi ise kimsenin ugramadigini söylüyor.
Dogu Anadolu turizmi, “kültür turizmi”… Bati’nin zengin turistleri için düzenlenen on veya onbes günlük Dogu ve Güneydogu Anadolu turlari, terör nedeniyle durdu. Adiyaman Dogu’da sinirlari içine terörün girmedigi sayili illerden biri ama, tek basina bu bir sey ifade etmiyor. Çünkü kültür turizmi için gelenler Kapadokya’dan baslayip, Trabzon’a, oradan Kars, Van, Agri üzerinden Adiyaman’a ulasan parkuru veya Iskenderun’dan baslayip, Adiyaman, Agri, Van, Kars, Trabzon’a ulasan parkuru izliyordu. Tek basina Adiyaman’in eski sayida yabanci turisti çekme sansi yok ama, turistin Adiyaman’a hiç ugramamasi da acayip… Adiyamanlilar Turizm Bakanligi’ni suçluyorlar. Nemrut Dagi turlari son yillarda yabanci tur programlarindan çikartilmis. Hükümet bunu düzeltmek için hiçbir girisimde bulunmamis.
Zafer Ersoy ilginç seyler anlatiyor. Turizm Bakanligi yabancilara hala 1978 yilinda hazirlanip bastirilmis Nemrut Dagi brosürlerini dagitiyor-mus. Bu brosürlerde Nemrut Dagi’ndaki dev heykellerin sehire 125 kilometre uzaklikta oldugu, son 60 kilometre yolun yaya, hayvan sirtinda seyahati gerektiridigi belirtiliyormus. Halbuki simdi dev heykellere 80 kilometrelik düzgün bir yoldan, normal araçlarla ulasma imkani mevcutmus.
Adiyaman Ticaret ve Sanayi Odasi Baskani yakiniyor: Bir mütesebbis l trilyon liralik yatirim yapacak, 4 aydir izin bekliyor. GAP yetkilileri sanayi bölgesi henüz tamamlanmadi diye izin vermiyor.
Sayin okuyucularim, “Dogu Sorunu” denilen sey sadece terör degil… Dogu Sorunu’nun asli, Dogu ile ilgilenmemek. Dogu’yu kaderine terk etmek.

 

Sende yorum yap