ABD ve Yeltsin Rusya’yı silkeliyor

, , Sende yorum yap

Dün aksamüzerine dogru, ben bu yaziyi yazarken Moskova’da “manzara-i umumiye” söyle idi:
– Sokaklardaki az sayida ATM’nin (Otomatik Para Çekme Makinesinin) önünde kuyruklar olusmustu. Bazi ATM’lerde para kalmamisti.
– Hak bankalara hücum etmisti. Bazi bankalar ödeme yapiyordu. Bazilarinda para bitmisti.
– Parasi olan, bankadaki parasini çeken döviz büfelerine kosuyordu.
– Dövizin belli bir kuru yoktu. Genelde 7 rubleye satilan dolara 15-20 ruble verenler vardi. Hersey dün sabah “kara haber”in duyulmasi ile basladi:
– Rusya 90 gün süre ile moratoryum ilan ediyor, 90 gün süre ile ticari ve mali borçlarin ödenmesini durduruyordu.
– Bir yildan kisa vadeli Hazine bonolarinin (non residant’larca) Rusya’da ikamet et-meyenlerce alinip satilmasi yasaklaniyordu.
– 1999 sonuna kadar vadesi olan Hazine borç senetlerinin (bonolarin ve tahvillerin) konsolide edilecegi (vadelerinin uzatilacagi) ve yeni enstrümanlarla (baska bono ve tahvillerle) degistirilecegi açiklaniyordu. Bunun zorunlu mu, yoksa gönüllü bir degisim mi olacagi belirsizdi.
– Degisime kadar l yildan daha az vadeli iç borçlanma kagitlarinin alinip satilmasi yasaklaniyordu.
– Konvertibilitenin devam etmesine karsin rublenin degerinin dolar karsisinda daha büyük degisimlerine imkân vermek için “kur koridoru” genisliyordu.
Eskiden 6.1 ruble l dolar esitliginin yüzde 15 arti/eksi degisimi esasi kabul edilmisken, rublenin 9 ruble l dolar ile 6 ruble l dolar koridorunda oynayacagi açiklandi. N’oldu da böyle oldu?
Ziya Pasa merhum ne demis?
“Nurs ile uslanmayani etmeli tekdir/Tekdir ile uslanmayanin hakki kötektir.” Iste o biçim. ABD, IMF ve adamlari Yeltsin, Ruslari “nurs ile”, “tekdir ile” uslandiramadilar. Simdi “kötek” dönemi basladi.
Rusya’nin derdi, “mali disiplinsizlik”. Kimse vergi vermiyor. Kamu kuruluslari bile kazandiklarini yiyor. Vergi paralariyla lüks uçaklar, Monte Carlo’da villalar aliniyor. Milyarder hayati sürülüyor. Paralar kisisel hesaplara geçiriliyor.
Yeltsin, IMF’in de zorlamasi ile 12 vergi yasasi hazirladi. Duma (Büyük Meclis) Yeltsin’i zor durumda birakmak için aylardir toplanmiyor. Simdi olan bitenden en büyük dayagi yiyecekler bu vergi ödemeyen sirketler, kamu kuruluslari ve onlari koruyan Duma olacak. Dün olanlardan sonra aylardir toplanmayan Duma’nin önümüzdeki Cuma toplanacagi ve 12 vergi yasasini görüsecegi açiklandi.
IMF’in Rusya için “Kurtarma Paketi”nde 25.8 milyar dolar vardi. Eylül ve yil sonunda iki dilimde ödenecek 11.2 milyar dolar bakiye için bu 12 vergi yasasinin yürürlüge girmesi sarti konulmustu.
Sayin okuyucularima Rusya’nin dünkü varligi hakkinda da bir kaç rakam vereyim.
Dünkü durumda Rusya’nin 17 milyar dolar döviz rezervi vardi. Bunun 5 milyar dolarlik kismi altin, 12 milyar dolarlik kismi nakit idi. Rusya’nin 1998 yili sonuna kadar ödenmesi gereken iç borç kagitlari toplami 148 milyar ruble (yaklasik 20 milyar dolar) idi.
Bunun 4.5 milyar dolarlik kismi Rusya disindaki kisilere yapilmasi gereken ödemelerden olusuyordu.
Halen dünya piyasalarinda uzun vadeli (2003 yili vadeli) Eurobond (döviz ödemeli) Rusya kagitlari yaklasik yüzde 30 faiz ile islem görüyor.
Gelelim olan bitenin Türkiye üzerindeki etkilerine…
Bizim Rusya’da 3 bankamiz var: (1) Ya-pi-Toko Bank, (2) Garanti Bankasi, (3)Fi-nansbank-Moskova. ilk iki bankanin aktif yekunu 125-150 milyon dolar. Finansbank Moskova’nin 12 milyon dolar. Bu bankalar daha çok Türkiye iliskili islemler yapiyor. Aktif büyüklükleri ve islemleri bakimindan büyük risk tasimiyorlar.
Türk müteahhitlerinden Gasprom gibi döviz geliri olan kamu kuruluslari ile is yapanlarin isleri aksamayacak. Fakat devlet ile is yapanlar sorunlu bir dönem yasayacak.
Rusya’ya mal satanlarin, Rusya’da dükkan açip ticaret yapanlarin isleri bir süre aksayacak.
Rusya’dan gelen turist sayisi azalacak. Fakat bütün bu olanlar ve olacak olanlar sonunda Rusya dibe vurup, hizla yukari çikacak.
Türkiye gözünü açar ise, Rusya dibe vururken boslugu doldurur. Rusya ile iyi iliskiler kurar ve dibe vururken Rusya’yi yalniz birakmaz ise, yukariya çikarken Rusya ile ticari ortakliktan kazanç saglar.

 

Sende yorum yap