487 döviz büfesi Dolar satıyor-Mark satıyor

, , Sende yorum yap

Halkimizin “Döviz Büfesi” diye adlandirdigi, bankalar disinda döviz alim satimina yetkili müesseselerin sayisi Mayis ayi sonunda 487ye ulasti… Allah versin… Allah sayilarini artarsin diyecegim ama… Diyemiyorum. Çünkü döviz büfelerinin sayilarinin artmasi “nayira alamet degil…” Döviz büfelerinin artmasi, Türk Lira-si’ndan kaçism göstergesi.
* * *
1992 yili sonunda Türkiye’de 242 adet döviz büfesi vardi. Ocak ayinda 80, Mart aymda 28, Nisan ayinda 47, Mayis aymda 31 adet yeni döviz büfesi açildi…
Bunlarin 261 adedi Istanbul’da. Ankara’da (bizim memur sehrimiz Ankara’da) 82 adet döviz büfesi var… Hemen hemen her ilde bir döviz büfesi açilmis. Simdi sira ilçelere gelmis.
* * *
Türk parasinin yerini Dolar’in, Mark’in almasi, yabanci ifade ile “Dolarizasyon” hiç de iyi bir sey degil…
Fakat ne yaparsiniz ki, bugün Türkiye’de Dolar-Mark tercihi hizla yayiliyor.
* * *
Ev kiralan Dolar ve Mark olarak belirleniyordu. Simdi kentte-köyde gaynmenkul satislarinda Dolar-Mark esasi geçer oldu… Köylü tarlasinin fiyatini Mark olarak belirliyor. Müteahhitler evlerini Dolar esasi ile satisa çikariyor…
ithal mallarinin, giyim esyalarinin, dayanikli tüketim mallarinin ve özellikle otomobilin, otobüsün, kamyonun fiyati Dolar-Mark olarak e-tikete yaziliyor.
Otellere gidiniz… Tatil köylerine gidiniz… Resepsiyonda tarife Dolar-Mark esasina göre ilan ediliyor.
Bankalar Dolar-Mark esasi ile mevduat hesabi açiyor. Kamu bankalari halka Dolar-Mark
esasi ile konut kredisi verip, kredilere Dolar-Mark faizi uyguluyor.
Devlet müteahhitlerine Dolar esasi ile ödeme yapiyor.
Türk ordusu Dolar-Mark ödeyenlere kisa süreli askerlik yaptiriyor…
Sonra da… “Eyvaaaahhhh… Dolar-Mark geliyor, Türk parasi yok oluyor…” diye üzülü*-yoruz…
* * *
Bankalardaki mevduat ile ilgili olarak yayinlanan son rakamlara göre, bankalardaki tasarruf mevduati toplami 150 trilyon lira. Bankalardaki Döviz Tevdiat Hesaplari (Dolar-Mark mevduati) ise 17.5 milyar dolar. Kabaca 180 trilyon lira.
Çogunlugu Almanya’daki Türklerin açtigi Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat hesaplarinda da 7 milyar Dolar var… Iki kalemi toplarsaniz bankalardaki Döviz Mevduat Hesaplarinin yekûnu 24.5 milyar dolar ediyor…
Hani ikide bir “Eyvahhhhh… Türkiye’nin dis borcu 50 milyar dolan asü!..” diye dövünürüz ya… iste o borcun yansma esit dövizi bizim Türk vatandaslan bankalara mevduat o-larak yatarmis…
Hadi, yurt disi kaynakli Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesaplarini hesaba karmayalim… Sadece diger Döviz Tevdiat Hesaplarindaki 17.5 milyar Dolan esas alalim… Bunun Türk Lirasi’nin karsiligi bile bankalarda Türk Lirasi ile açilan mevduat hesaplarindaki para miktarinin üzerine çikiyor.
* * *
Dövize hücumun söz konusu olmadigi dönemde, döviz gelir-gider trafiginin dengede oldugu dönemde, “Dolarizasyon” bir tehlike o-larak görülemez. “Dolarizasyon”un tehlikesi anlasilamaz.
Fakat halki Dolara-Marka bu kadar alistir-
diktan sonra, Dolar-Mark arzini kisici veya talebini artma politikalar uygularsaniz, iste o zaman kyamet kopar.
* * *
Bugünlerin iki özelligi var… Dolartn-Markm fiyati enflasyon kadar artmlmiyor. Dolar-Mark fiyatindaki ayarlama enflasyonun altonda kaliyor… Açik anlatimiyla normal olarak Dolar-Mark yatmmi tasarruflari enflasyona karsi korumada yüzde yüz garantili bir yatarini degil. (Bu birrrr…) Sonra, devlet, tahvil ve bono faizini yüksek tutuyor. Tahvile bonoya para yatiranlar yilda yüzde 90 dolayinda net gelir saglayabiliyor. (Bu da ikiiiii…)
iste bu iki olumsuz etkene ragmen Türk halki Dolar-Mark pesinde kosuyor ise, yarm öbür gün:
(1) Dolar ve Mark fiyatindaki ayarlamanin enflasyonun üzerine çikmasi,
(2) Devlet bono ve tahvillerinin net yillik ge-tirilerinin asagiya inmesi halinde ne olur?
Ben size söyleyeyim… Dövize talep birden patlar… Herkes Dolar-Mark pesinde kosmaya baslar. Arz talebi karsilayamaz olur.
* * *
Türkiye’de bu kadar çok banka subesi varken Döviz Büfeleri’nin sayilarinin artmasinin bir nedeni var. Dqviz Büfeleri formaliteye girmeden hizli olarak Dolan-Marki alt/or. Satiyor. Dolarm-Markm likiditesini artiriyor. Sabah alm, aksam satm. Aybasinda emekli maasinizi, ücretinizi Mark’a çevirtin. Ihtiyaciniz oldukça her hafta Mark bozdurup Türk lirasi alm!.. Iste döviz büfeleri bu hizmeti vererek halk sigaraya alistirir gibi Dolara-Marka ahstmyor…
Ve de iste bunun içindir ki sonuçta, her kö-sebasmdaki gazete sigara tost satan büfeler kapanip, yerlerine Döviz Büfeleri açilyor…
Ne diyebiliriz ki… \fotana millete hayirli olsun!..

 

Sende yorum yap