1996 bütçe rakamları hükümetlerin elini kolunu bağlıyor

, , Sende yorum yap

Demokratik parlamenter rejimlerde, yillik bütçeler meclislerin, meclislerde temsil olunan partilerin en önemli ugrasi konusudur. Bir parti, iktidarda olsun, muhalefette olsun savundugu ilkeleri, savundugu projeleri bütçe meclisten geçerken ödenek rakamlarini yönlendirerek gerçeklestirebilir. Bütçe hazirligi bizde her yil yerine getirilmesi gereken “bir formalite” olarak kabul edilir. Böyle kabul edile edile, iktidardaki partilerin de, muhalefetteki partilerin de bütçe rakamlarini yönlendirme imkanlari ortadan kalkmistir. Çünkü Türkiye cumhuriyeti devletinin bütçesi kontroldan çikmis, belli harcama kalemlerine baglanmistir. Her yil bu harcama kalemleri otomatik olarak artmaktadir. Iktidarlarin da, muhafeletin de yönlendirebilecegi serbest fon kalmamistir.
1995 yili bütçesinde vergi gelirlerinin yüzde 44’ü faize, yüzde 48’i personel ücretlerine gidiyor, yatirimlara sadece yüzde 14’ü tahsis edilebiliyordu.
1996 yili bütçesinde vergi gelirlerinin yüzde 52’si faize gidiyor. Yüzde 41’i personel harcamalarina yönlendiriliyor. Yatirimlara sadece yüzde 10 pay ayrilabiliyor.
1996 yili bütçesinden personel harcamalarina ayrilan pay 743 trilyon lira. Personel harcamalarinin yüzde 27’sini 207 trilyon lira egitim sektöründe çalisanlara ayrilmis. Diger önemli personel ödemeleri trilyon lira olarak söyle:
Personel harcamalari 743
Egitim 205
Savunma 96
Saglik 71
Emniyet 59
Jandarma 27
Maliye 25
Adalet 22
Diyanet 20
Tarim 16
Içisleri 13
Dis isleri 9
Kültür 4
TBMM 4
1996 yili bütçesinde cari harcamalara ayrilan pay 270 trilyon lira. Milli Savunma Bakanligi toplam ödenegin yüzde 70’ini kullanacak.
Cari harcama ödenegi büyük kurulus
ve bakanliklarin siralamasi da (Trilyon lira olarak) söyle:
Cari har. 270
Savunma 190
Jandarma 25
Emniyet 9
Saglik 5
Adalet 3
Disisleri 3
TBMM 3
Koskoca “Genel Bütçe”den kamu yatirimlarina ayrilabilen para 82 trilyon lira. Katma Bütçeli Kuruluslar’in yapacaklari 106 trilyon liralik yatirimlarla kamu yatirimlarinin 189 trilyon liraya yükselmesi bekleniyor. Bu kadar para ile kim ne yapabilir ki?
En fazla yatirim ödenegi ayrilan kuruluslari siralayayim:
Yatirim harcamalari 189
Egitim 23
Saglik 9
Basbakanlik 7
Ulastirma 6
Emniyet 5
Jandarma 4
TBMM 3
Cumhurbaskanligi 2
Dikkat buyurunuz: Basbakanlik için 7 trilyon, TBMM için 3 trilyon, Cumhurbaskanligi için 2 trilyon lira yatarim ödenegi ayrilmis.
Türkiye’nin saglik hizmetleri için ayri-lan yatirim ödenegi 9 trilyon lira. Ulastirma Bakanligi’nin yapabilecegi yatirim harcamasi 6 trilyon lira.
Bu yatirimlarla ekonomi nasil harekete geçer? Hangi hükümet ne icraat yapar? Hükümet nasil “is yaratir, as yaratir”?
Bütçedeki bu çaresizlige karsilik Bütçe tasarisinda 1996 yili için oldukça iyimser bekleyisler sergilenmis.
Türk ekonomisi yüzde 4.5 büyüyecek. Yil sonunda enflasyon yüzde 35’e düsecek. Yillik enflasyon ortalama yüzde 45 olarak gerçeklesecek.
ABD Dolari’nda yillik ortalama deger artisi yüzde 39’da kalacak. Dolarin 1996 yili ortalama fiyati 62.885 lira olacak.
1996 yili bütçesinin önemi surada: Gelirlerin tamami bir yere baglanmis. Kim iktidara gelir ise gelsin, nasil bir hükümet kurulur ise kurulsun bu zorunlu harcama-lari durdurmanin, bu zorunlu harcamalardan kismanin imkâni yok. O zaman da “icraat sansi” ortadan kalkiyor.
1996 bütçe tahmini (trilyon lira)
Artis 1996 _________1995 Orani
I Milli gelir_________________11.976___________7.574 58
II Toplam gelirler______________2.370___________1.412___ _ _____68
(Vergi gelirleri)______ ______(1.800)___________(880)___ ____(104)
IIIBütçe açigi___________ _______410_____________259 58
IV Toplam harcamalar_______ __2.780___________1.331__________108
1. Personel ödemeleri________ _743_____________420___________90
2. Faiz ödemeleri____________ _940_____________388__________142
3. Diger cari harcamalar_______ 270_____________125__________116
4. Transferler_____________ 638_____________269__________136
5. Yatirimlar 189 129 47
1996 yili temel hedefleri
Büyüme hizi_______________________________________________ %4.5
Enflasyon (yil ortalamasi)_________________________________%45
Enflasyon (yil sonu)_______________________________________%35
ABD Dolari (yil ortalamasi)_____________________________62.885 TL.
ABD Dolari (1996 Aralik)_______________________ ________73.200 TL.
ABD Dolari deger artisi____________________________________________
(yil ortalamasi)___________________________________ _____%39
Ithalat__________________________________________ _ 37.5 milyar dolar
Ihracat__________________________________________ 24.2 milyar dolar
Dis ticaret açigi___________ _________________________13.3 milyar dolar

 

Sende yorum yap